Ο πρώην πρωθυπουργός της Μάλτας εξηγεί: Γιατί η οικονομική ελίτ αναζητά προστασία στους φορολογικούς παραδείσους

Πρωθυπουργός της Μάλτας από το 1996 έως το 1999, ο 69χρονος ευρωβουλευτής του Εργατικού Κόμματος (Partit Laburista) και συγγραφέας Άλφρεντ Σαντ, μιλάει στη «Νέα Σελίδα» για τους λόγους που η διεθνής οικονομική ελίτ επιλέγει ως «καταφύγιο» τη νησιωτική χώρα του, καθώς και για την πρόσφατη δολοφονία της συμπατριώτισσάς του δημοσιογράφου Καρουάνα Γκαλιζία. Συνέντευξη στη Ναυσικά Καραγιαννίδη Για μια ακόμα φορά η Μάλτα φιγουράρει ανάμεσα στους κορυφαίους «φορολογικούς παραδείσους»… Πού οφείλεται αυτή η προτίμηση; Τα  έγγραφα του Paradise Papers, όπως και τα έγγραφα του Panama Papers καθώς και του Luxleaks, είναι έγγραφα εργασίας, με τα οποία εδώ και χρόνια τόσο πολυεθνικές εταιρείες όσο και πλούσιοι ιδιώτες διαχειρίζονται τα οικονομικά τους, συμπεριλαμβανομένων και των φορολογικών ζητημάτων, και αφορούν συναλλαγές σε διάφορες χώρες. Για να το κάνουν αυτό, χρειάζονται μια βάση από την οποία θα μπορούν να συντονίσουν τη διαχείριση των καταθέσεών τους όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά, σύμφωνα πάντα με τα δικά τους κριτήρια, με όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος. Υπάρχουν χώρες, οι οποίες, μέσω των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών τους και ενός φορολογικού συστήματος με χαμηλό συντελεστή, παρέχουν υπηρεσίες ως χρηματοοικονομικά κέντρα, προσφέροντας αυτή τη βάση με στόχο να προσελκύσουν αυτές τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και αυτούς τους πλούσιους ιδιώτες. Δεν τίθεται όμως θέμα φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής; Πολλοί από αυτούς τους καταθέτες πράγματι επιδιώκουν να μειώσουν στο ελάχιστο τους φόρους που πρέπει να πληρώσουν στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται. Έτσι τα χρηματοοικονομικά κέντρα που βοηθούν αυτή τη φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή ή αυτόν τον αποκαλούμενο επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, χαρακτηρίζονται φορολογικοί παράδεισοι. Υπάρχουν πολλοί πολιτικοί και υπουργοί ευρωπαϊκών  χωρών που ορθώς αγωνίζονται κατά της φοροδιαφυγής. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα χρηματοοικονομικά κέντρα έχουν μετατραπεί σε φορολογικούς παραδείσους, όπως αυτοί νομίζουν. Η αλήθεια είναι ότι τα χρηματοοικονομικά κέντρα, όπως αυτά που υπάρχουν στην Μάλτα τα οποία  λειτουργούν σε πλήρη συμμόρφωση με τους κανόνες τόσο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΑΣΑ) όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανταγωνίζονται με θεμιτά μέσα με στόχο την προσέλκυση  επιχειρήσεων – πελατών. Όσον αφορά τα Paradise Papers,  το μεγαλύτερο μέρος των εγγράφων που διέρρευσαν, θεωρώ ότι αφορά καταθέσεις νόμιμων επιχειρήσεων. Πρόσφατα, η Μαλτέζα δημοσιογράφος Καρουάνα Γκαλιζία, που είχε αποκαλύψει μεγάλο μέρος των Panama Papers, βρέθηκε δολοφονημένη. Με τι θεωρείτε ότι συνδέεται το έγκλημα; Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι η δολοφονία της Γκαλιζία, η οποία έγινε με επαγγελματικό τρόπο, έχει συγκλονίσει την φιλήσυχη μαλτέζικη κοινωνία. Ήταν ένα πρωτοφανές γεγονός για εμάς. Ο χαμός της Γκαλιζία, η οποία έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στην πατρίδα μου, ήταν μια μεγάλη απώλεια. Ακριβώς επειδή ήταν μια μαχόμενη δημοσιογράφος, είχε ανοίξει πολλά μέτωπα… Ο ένοχος ή οι ένοχοι θα μπορούσαν να είναι τόσο από τον πολιτικό και τον επιχειρηματικό κόσμο όσο και από τον υπόκοσμο. Πέρα από τα ζητήματα ασφάλειας, ένα εξίσου σοβαρό ζήτημα που δυσαρεστεί τη μεγαλύτερη μερίδα των ευρωπαίων πολιτών είναι οι πολιτικές σκληρής λιτότητας…Πολλοί κάνουν λόγο για μια Ευρωπαϊκή Ένωση δύο ταχυτήτων, με τις ισχυρές οικονομικά χώρες να επιβάλλονται στις αδύναμες… Οι Βρυξέλλες δεν ήταν προετοιμασμένες ούτε ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν μια τόσο ισχυρή χρηματοπιστωτική κρίση όπως αυτή του 2008. Και γι αυτό ευθύνεται η προβληματική δομή της Ευρωζώνης. Όλα έγιναν βιαστικά, χωρίς να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος σχεδιασμός ενός τόσο σοβαρού εγχειρήματος. Αυτό είχε ως συνέπεια να ενταχθούν στη ζώνη του ευρώ και οικονομικά αδύναμες χώρες, οι οποίες στην πραγματικότητα δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις. Έτσι δημιουργήθηκε μια οικονομική ένωση που απαρτίζεται τόσο από οικονομικά αδύναμες όσο από οικονομικά ισχυρές χώρες. Η δυσλειτουργία ήταν αναπόφευκτη, αφού στην πράξη είναι ανέφικτο να εφαρμοστούν στην Ελλάδα λόγου χάρη οι ίδιοι κανόνες με την Γερμανία. Η οικονομικά ισχυρή Γερμανία μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, η Ελλάδα όχι. Έχετε αναφερθεί στην προοπτική δημιουργίας ενός ομοσπονδιακού κράτους των 19 κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν υιοθετήσει το κοινό νόμισμα… Για να γεφυρωθεί το μεγάλο οικονομικό χάσμα που χωρίζει τις αδύναμες χώρες της ευρωζώνης από τις ισχυρές, θα πρέπει οι οικονομικά ισχυρές να χρηματοδοτήσουν τις αδύναμες. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνο αν η Ευρωζώνη επέλεγε να μετεξελιχθεί σε ένα ομοσπονδιακό κράτος, όπως οι ΗΠΑ. Τεχνικά, αυτός είναι ο μόνος τρόπος που θα υποχρέωνε τις ισχυρές χώρες να βοηθήσουν οικονομικά τις αδύναμες. Όμως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, αφού δεν θα το δεχτούν τα κράτη – μέλη της Ευρωζώνης, γιατί αυτό θα σήμανε ότι αποδέχονται μια κεντρική εξουσία, αυτή της ομοσπονδίας. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, καθώς και η εμφάνιση των αυτονομιστικών – κινημάτων ανεξαρτησίας οφείλεται και στις πολιτικές λιτότητας των Βρυξελλών… Δεν θα συμφωνήσω. Όσον αφορά τα αυτονομιστικά κινήματα στη Βενετία και τη Λομβαρδία πρόκειται για εσωτερικά ζητήματα της Ιταλίας, όπως και το κίνημα ανεξαρτησίας στην Καταλονία είναι εσωτερικό θέμα της Ισπανίας. Από την άλλη, πράγματι η δεινή οικονομική κατάσταση των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου έχει προκαλέσει έντονη αντιδικία στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι οικονομικά εύρωστες χώρες του Βορρά δυσανασχετούν, σημαντική μερίδα πολιτών των βόρειων χωρών δεν θέλει να πληρώσει το χρέος των νότιων χωρών, εκτιμούν ότι αυτό έχει αντίκτυπο στην εθνική τους οικονομία. Όμως δεν νομίζω ότι η άνοδος της ακροδεξιάς έχει τις ρίζες σε αυτήν την δυσαρέσκεια. Η αντιδικία «βόρειων-νότιων», εάν κορυφωθεί, θα μπορούσε να επιφέρει ισχυρούς κλυδωνισμούς στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και να οδηγήσει, μακροπρόθεσμα, ακόμα και στη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Αυτό δεν το πιστεύω. Είμαστε 27 κράτη – μέλη, που το καθένα κουβαλάει μεγάλη ιστορία και που όλοι μας έχουμε επενδύσει τόσα πολλά σε αυτό που ονομάζουμε Ευρωπαϊκή Ένωση. Γι’ αυτό και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν θα καταρρεύσει. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πάψουν να υπάρχουν προβλήματα, πάντα θα ανακύπτουν νέα ζητήματα, τα οποία κάθε φορά θα αντιμετωπίζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Σε αυτά τα προβλήματα συγκαταλέγετε και το Brexit; Στην τελευταία Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όπου συζητήθηκε η εξέλιξη της διαδικασίας αποχώρησης της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση επιλέξατε να απέχετε… Με αυτόν τον τρόπο θελήσατε να δώσετε ένα μήνυμα σε όσους επιλέγουν την πόρτα της εξόδου; Όχι, απλά διαφωνώ με τον τρόπο που το Ευρωκοινοβούλιο χειρίζεται το θέμα. Υπάρχει μια αντίληψη ότι πρώτα πρέπει να ολοκληρώσουμε την διαδικασία αποχώρησης και έπειτα να συζητήσουμε τις από εδώ και στο εξής σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Βρετανία. Εγώ πιστεύω ότι αυτά τα δύο ζητήματα πρέπει να τα διευθετήσουμε ταυτόχρονα, όπως συμβαίνει και σε ένα διαζύγιο. Αλλά εγώ ανήκω σε μια μικρή μειοψηφία. Πιστεύετε ότι οι μικρές χώρες, όπως η πατρίδα σας, πρέπει να προσπαθήσουν διπλά για να επιβιώσουν στο ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό περιβάλλον; Το σίγουρο είναι ότι μια μικρή χώρα για να παραμείνει ανταγωνιστική, πρέπει συνεχώς να εξελίσσεται και να προσαρμόζεται στις εκάστοτε συνθήκες. Εμείς στην Μάλτα έχουμε καταφέρει να έχουμε μια ανθηρή οικονομία ακριβώς γιατί δεν εφησυχάζουμε. Έχουμε αναπτυχθεί τουριστικά, αλλά έχουμε προσελκύσει και ξένα κεφάλαια στον χρηματοοικονομικό καθώς και στο ναυτιλιακό τομέα.