Της Χρύσας Φωτοπούλου
Ο Λέοναρντ Κοέν, τραγουδοποιός, ποιητής και πάντοτε στοχαστικός, μιλά για τον εαυτό του, τον έρωτα, τη θρησκεία αλλά και για άλλους καλλιτέχνες στο βιβλίο «Ο Λέοναρντ Κοέν με δικά του λόγια», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μελάνι. Ενα βιβλίο με αυτό τον τίτλο είναι μεγάλο δέλεαρ για τους αναγνώστες που νοιάζονται να χαθούν σε σελίδες με ουρλιαχτά, τραγούδια και ολόκληρες βιωματικές αλήθειες, δοσμένες με ζήλο από έναν άνθρωπο που έζησε όπως σκέφτηκε, αλλά κυρίως όσα σκέφτηκε.
Αν υπάρχει μια ρωγμή σε όλα, και είναι αυτό το σημείο απ’ όπου μπαίνει το φως, ο Κοέν -φαίνεται, εξάλλου, σε κάθε σελίδα- ενατενίζει με παράτολμο ήθος έναν κόσμο που χωράει όλους τους υπερβατικούς και ονειροπόλους. Δεν τον ονειρεύεται αυτό τον κόσμο. Τον ζει. Πατάει στη γη του, αγγίζει τη σκληρότητά του καθημαγμένος, για να καταλήξει ζωντανός και ευγνώμων.
Ο Κοέν σε όλη του τη ζωή αναζητούσε τις φλόγες από τα καζάνια της έμπνευσης. Να δημιουργεί και να υπάρχει, να βγαίνει από τον εαυτό του και να γίνεται μέρος μιας ανθρωποπολιτείας που θέλει όσο τίποτα να τη χαρτογραφήσει. Υπάρχει κρυμμένη ομορφιά. Το ήξερε αυτό. Στους κάτασπρους, χωμάτινους δρόμους της Υδρας βρήκε τον λιτό λόγο να υπάρχει κανείς χωρίς να παραδοξολογεί. «Ανακάλυψα τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα το 1949 και σκέφτηκα ότι αυτό ήθελα να γίνω», λέει στη σελίδα 95 του βιβλίου. Δεκατεσσάρων χρόνων συνειδητοποιούσε ότι αξίζει να είσαι πάντα ποιητής, ακόμα και στον πεζό λόγο.
«Ηταν προνόμιο να ζω με τη Μαριάν»
«Με κατατροπώνει η τέχνη μου. Είμαι δοσμένος εκεί μέχρι τα μπούνια κι αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορώ να κάνω οτιδήποτε». Αποστομωτικός και ειλικρινής. Δεν εξέπεσε σε ασφαλείς δρόμους σε καιρούς συμβιβασμού, αφήνοντας τη γνήσια εκδοχή του εαυτού του στην άκρη για λίγο. Στο γαλήνιο λιμάνι της Υδρας βρήκε τον έρωτα, τον ολέθριο και διαπεραστικό, στο πρόσωπο της κούκλας Μαριάν Ιλεν. Εγινε η μούσα του. Η συγκεκριμένη μετωπική με τη μοίρα ήταν κομβική. Η Μαριάν έφερε την τάξη στη ζωή του κι έφερε τον ίδιο έξω από την πόρτα του αξιώματος που λέει ότι πρέπει να έχει κανείς έναν έρωτα, έναν μεγάλο έρωτα, για να του εξασφαλίζει άλλοθι στις αδικαιολόγητες απελπισίες που κυριεύουν όλους μας.
Λέει για τη Μαριάν: «Εφερε μια τρομερή αίσθηση τάξης στη ζωή μου. Ηταν πραγματικά εξαιρετικό προνόμιο να ζω σε ένα σπίτι μαζί της. Την είχε μεγαλώσει η γιαγιά της κατά τη διάρκεια του πολέμου, οπότε είχε λάβει την εκπαίδευση μιας παλιότερης γενιάς. Και μόνο ο τρόπος που έστρωνε το τραπέζι ή άναβε κεριά ή καθάριζε το σπίτι, και δεν ήταν σε καμία περίπτωση περιορισμένη σε αυτές τις δραστηριότητες που βρίσκουν ύποπτες οι φεμινίστριες. Δεν είναι απλώς ότι ήταν η μούσα που έλαμπε μπροστά στον ποιητή. Καταλάβαινε ότι ήταν καλή ιδέα να με κάνει να καθίσω στο γραφείο μου».
Τόσα χρόνια ο Κοέν κατοικεί ως μελοποιημένη ποίηση στην καρδιά και τις προθέσεις όλων όσοι τον κατάλαβαν κι ένιωσαν μέσα τους να ρέει σαν νερό η σοφή του τέχνη. Με το συγκεκριμένο βιβλίο των 186 σελίδων ο διψασμένος λάτρης έχει έναν περιεκτικό, έναν συγκεντρωμένο Λέοναρντ Κοέν, που γενναία αφήνει τα ίχνη του πάνω σε ό,τι λέγεται ζωή, μιλώντας για τα απλά, τα καθημερινά, τα εφικτά και τα ονειρώδη, την εκτιναγμένη ύπαρξη και τον θάνατο, που δεν φοβήθηκε ποτέ. Δεν φοβήθηκε ούτε το θολό του φως ούτε το τέρμα του. Ο Κοέν γράφει απλά για τα πιο ασυνήθιστα και τα πιο συνηθισμένα. Για το λιγότερο, που είναι περισσότερο. Με προηγμένο λυρισμό, γιατί απ’ όπου πέρασε δεν έχασε πόντο από το ύψος του.
Τελευταία σελίδα: «Θα συνόψιζα την καριέρα μου ως ένα παράδειγμα απίστευτα καλής τύχης. Πραγματικά, δεν έχω να πω κάτι παραπάνω από “ευχαριστώ”».
Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 57 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 8 Ιουλίου
