EastMed: Τα οικονομικά και διπλωματικά οφέλη από τη συμφωνία

Υπεγράφη η συμφωνία για την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από Ρωσία – Ιράν, σταθεροποιώντας την περιοχή έναντι Συρίας και Τουρκίας, την οποία έθεσε εκτός κάδρου



7 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 1:00 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 1:00 μμ


Από τις 16 Αυγούστου 2010, όταν ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψη Ισραηλινού πρωθυπουργού στην Ελλάδα, κομίζοντας στον τότε Έλληνα ομόλογό του Γιώργο Παπανδρέου δύο προτάσεις, την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού και μια στρατιωτική συμμαχία, μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 2020 και την υπογραφή του EastMed στην Αθήνα, ο δρόμος ήταν μακρύς. Σχεδόν μια δεκαετία. Αναμφισβήτητος αρχιτέκτονας της ελληνοϊσραηλινής συμμαχίας είναι ο Ισραηλινός ηγέτης. Όλοι όμως οι Έλληνες πρωθυπουργοί εργάστηκαν με θέρμη για την υλοποίησή της. Και αυτή είναι η καλύτερη απόδειξη πως όταν έχουμε κοινή εθνική γραμμή στην εξωτερική πολιτική, με εθνική συναίνεση και σύμπνοια, οι Έλληνες ενωμένοι, υπηρετούμε με αποτελεσματικότητα και επιτυχία το εθνικό συμφέρον.

του Στέφανου Μυτιληναίου
[email protected]

Η συμμαχία Αθήνας – Ιερουσαλήμ δεν περιορίζεται μόνο στη σχέση των δύο κρατών, Ελλάδας και Ισραήλ. Αυτή τη δεκαετία σφυρηλατήθηκε μια «ατσάλινη συμμαχία» μεταξύ των δύο εθνών παγκοσμίως με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Η ισχυρή Ελληνοϊσραηλινή Συμμαχία στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, αποτέλεσμα της αγαστής συνεργασίας του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC) και της Αμερικανοεβραϊκής Επιτροπής (AJC) κατάφερε σπουδαία επιτεύγματα, όπως ο αποκλεισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και ο νόμος EastMed Act («Νόμος για την Ασφάλεια και την Ενεργειακή Συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο»), που αναγνώρισε τις νέες πραγματικότητες που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή μας, αναθεωρεί την αμερικανική στρατηγική και καθιερώνει την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στο επίκεντρο του στρατηγικού ενδιαφέροντος της Ουάσιγκτον.

Επόμενο βήμα η στρατιωτική συνεργασία

Το επόμενο βήμα είναι η σύναψη μιας αμυντικής στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας – Ισραήλ σε επίπεδο τόσο αμυντικής βιομηχανίας όσο στη συνεργασία των ενόπλων δυνάμεων.

Το φυσικό αέριο από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου, που θα μεταφέρεται μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού EastMed, προορίζεται να είναι η εναλλακτική ροή στην ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και το Ιράν. Οι προσδοκίες είναι ο μετασχηματισμός της περιοχής σε μεγάλο εξαγωγέα φυσικού αερίου και βασική πηγή τροφοδοσίας της Ευρώπης. Ο Στίβεν Μπλανκ, του «American Foreign Policy Council», έχει χαρακτηρίσει την κατασκευή του EastMed «γεωπολιτική αναγκαιότητα». Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να διαδραματίσει «ρόλο γέφυρας» ανάμεσα στις ενεργειακά πλούσιες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Εδώ οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι η συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ δεν περιορίζεται σε μια ευκαιριακή ενεργειακή – επιχειρηματική συνεργασία. Έχει βαθιά ιδεολογικά θεμέλια και κοινό αξιακό σύστημα. Πολύ εύστοχα η Deutsche Welle τη χαρακτήρισε πρόσφατα ως «συμμαχία τριών δημοκρατικών χωρών στην ανατολική Μεσόγειο», επισημαίνοντας πως «είναι η μοναδική δυνατή συμμαχία σε μια περιοχή γεμάτη κινδύνους». Ο γνωστός Αμερικανός αναλυτής και πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, Μάικλ Ρούμπιν, σε ανάλυσή του υπό τον τίτλο «What is the future of the Israel-Greece-Cyprus partnership?», υποστήριξε ότι η τριμερής συνεργασία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου θα αποτελέσει το θεμέλιο της ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου για το υπόλοιπο του 21ου αιώνα. Η συνεργασία θα βασιστεί στην ενέργεια, στις κοινές δημοκρατικές αρχές αλλά και στην αναγκαιότητα να σταθεροποιηθεί η περιοχή απέναντι στην ασταθή Συρία και στην Τουρκία του Ερντογάν, η οποία έχει χάσει τον Δυτικό προσανατολισμό της. Ο κ. Ρούμπιν βεβαιώνει ότι θα είναι σχεδόν αδύνατον να επιστρέψει η Τουρκία στην εποχή πριν τον Ερντογάν. Σύμφωνα με τον αναλυτή, ο Ερντογάν οδηγεί την Τουρκία σε έναν οικονομικό γκρεμό. Ελπίζει ότι θα μπορέσει να αποσπάσει μερίδιο από τα κοιτάσματα φυσικού αερίου και ταυτόχρονα επιθυμεί την σύγκρουση στην περιοχή για να συσπειρώσει τους Τούρκους πολίτες γύρω του. Αυτή η δυναμική θα κρατήσει την απειλή της σύγκρουσης ζωντανή και θα οδηγήσει στην στενότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών που αποτελούν τον νέο «άξονα δημοκρατίας» της Ανατολικής Μεσογείου.

Η στρόφιγγα μακριά από τα χέρια του Ερντογάν

Κανείς δεν ρισκάρει να εξαρτάται η ροή του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, δηλαδή η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, από έναν αγωγό μέσω Τουρκίας με στρόφιγγες που εκβιαστικά θα ανοιγοκλείνει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν -ή ο διάδοχός του- όποτε η Άγκυρα θα αποφασίζει εκβιαστικά να διεκδικήσει κάτι. Βιώνουμε εξάλλου πώς εργαλειοποιεί το προσφυγικό με στόχο να αποσπάσει χρήματα από την ΕΕ και να αποσταθεροποιήσει την Ελλάδα. Πριν τρία χρόνια ανώτερος αξιωματούχος του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών, μιλώντας στη «Νέα Σελίδα» υπό τον όρο να τηρηθεί η ανωνυμία του, είχε για πρώτη φορά χαρακτηρίσει «μη ασφαλές» το εναλλακτικό σχέδιο για τον αγωγό «βόρειας κατεύθυνσης» μέσω Τουρκίας, διερωτώμενος ρητορικά: «Και να κρατά ο κ. Ερντογάν τη στρόφιγγα;». Πολύ πρόσφατα, άλλος Ισραηλινός αξιωματούχος, είχε επιβεβαιώσει στην εφημερίδα μας ότι «ο East Med είναι στρατηγικής σημασίας και δεν υπάρχουν εναλλακτικές σε αυτό το έργο. Σε καμία περίπτωση δεν θα μεταφερθεί το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου μέσω Τουρκίας», ενώ Αμερικανός διπλωμάτης στην Αθήνα μας είχε αναφέρει τον υποθαλάσσιο αγωγό ως «ναυαρχίδα».

Γεωστρατηγική αναβάθμιση της Αθήνας

Στις κοινές τους δηλώσεις την Πέμπτη στο Ζάππειο, μετά την υπογραφή του EastMed από τους υπουργούς Ενέργειας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, Μητσοτάκης, Αναστασιάδης και Νετανιάχου, κατέστησαν σαφές ότι αγωγός δεν στρέφεται ενάντια σε κανένα τρίτο κράτος και κάλεσαν όποιον επιθυμεί να συνδράμει, με προϋπόθεση τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και την εδαφική κυριαρχία των χωρών της περιοχής.

Όπως τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η υπογραφή του EastMed «είναι το επιστέγασμα μιας στενής σχέσης» των τριών χωρών. Η Συμφωνία του Ζαππείου έχει διάσταση οικονομική, αναπτυξιακή διπλωματική, γεωστρατηγική. Αποτελεί συμβολή στην ειρήνη και στη γεωπολιτική σταθερότητα. «Θα αναβαθμίσει τη γεωστρατηγική υπεραξία Ελλάδας και Κύπρου στη Μεσόγειο», θα εμβαθύνει τη συνεργασία με το Ισραήλ και θα συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής, μακριά από ανέξοδους αναθεωρητισμούς. Ο Έλληνας πρωθυπουργός επισήμανε ότι Ευρωπαϊκή Ένωση και ΗΠΑ υποστηρίζουν τη δημιουργία του αγωγού, χαιρέτισε τη στήριξη της Ιταλίας και εξέφρασε την προσδοκία να γίνει το τέταρτο μέλος της προσπάθειας. «Δεν υπογράψαμε μια συμφέρουσα συμφωνία, αλλά σφραγίσαμε και τη συνεργασία των χωρών μας», σε μια περίοδο κρίσιμη για την ασφάλεια.

Από την πλευρά του, ο Νίκος Αναστασιάδης τόνισε ότι η συμφωνία επιβεβαιώνει ότι η συνεργασία των χωρών έχει ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε οι τρεις χώρες να μπορούν να προωθούν έργα με γεωπολιτική αξία. Ο αγωγός, ανέφερε, έχει τεράστια γεωπολιτική αξία για τις χώρες και την ευρύτερη περιοχή, ενώ θα συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ η οποία μετέχει στη χρηματοδότηση του έργου. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι τρεις χώρες θα προχωρήσουν και στην ηλεκτρική διασύνδεση των τριών χωρών (σ.σ. EuroAsia Interconnector), ένα έργο που επίσης έχει την έμπρακτη στήριξη της ΕΕ.

Μεγάλη έμφαση στον συμβολισμό της συμμαχίας Αθήνας – Ιερουσαλήμ, ως των δύο πυλώνων του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, φρόντισε να δώσει ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Αφού χαρακτήρισε «μια ιστορική ημέρα» την υπογραφή του EastMed, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ ανέφερε ότι «Αθήνα και Ιερουσαλήμ δημιουργήσαμε τα θεμέλια του δυτικού πολιτισμού και τις αξίες που έχουν επικρατήσει στην ανθρωπότητα». Στη σύγχρονη εποχή, συνέχισε, υπήρχε έλλειψη «σύνδεσης» μεταξύ των χωρών μας, «αυτό όμως το διορθώσαμε».

Ύστερα, δείχνοντας τη γαλάζια γραβάτα του και την επίσης γαλάζια γραβάτα του Κυριάκου Μητσοτάκη, με τις γαλανόλευκες σημαίες Ελλάδας και Ισραήλ πίσω τους, είπε με νόημα: «Δεν είναι σύμπτωση, αυτά είναι τα εθνικά μας χρώματα, ο συνδυασμός στο τι φοράμε, δεν είναι τυχαίος ο συντονισμός στο τι φοράμε, μιλάμε για τα χρώματα τα εθνικά». Με αυτά τα λόγια ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, που είναι βαθύς γνώστης της ιστορίας και της φιλοσοφίας, θέλησε να καταστήσει σαφές ότι η συμμαχία αυτή ήρθε για να μείνει και ότι απηχεί στην παγκοσμιότητα. Με σαφή παραπομπή στον Λέο Στράους, που είχε διατυπώσει το αξίωμα της «διαλεκτικής έντασης» στη σχέση Αθήνας και Ιερουσαλήμ, που συμβολίζουν τη λογική και την αποκάλυψη, που τροφοδότησε την καρδιά και τον πυρήνα της πολιτικής παράδοσης του δυτικού κόσμου, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου διαμήνυσε σε όλη τη Δύση την ιστορική βαρύτητα της συνάντησης Αθήνας και Ιερουσαλήμ που «ξεπερνά κάθε φαντασία».

Οι τρεις ηγέτες, σε κοινή τους δήλωση, καταδίκασαν και την απόφαση της Τουρκίας να εισβάλει στη Λιβύη. «Η απόφαση της Τουρκίας να αναπτυχθούν στρατεύματά της στη Λιβύη αποτελεί επικίνδυνη απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα», αναφέρουν, τονίζοντας ότι «η απόφαση αυτή συνιστά κατάφωρη παραβίαση του ψηφίσματος 1970 (2011) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο επιβάλλει εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, και υπονομεύει σοβαρά τις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας για την εξεύρεση μιας ειρηνικής, πολιτικής λύσης για τη λιβυκή σύγκρουση. Σηματοδοτεί μια επικίνδυνη κλιμάκωση της διένεξης και σοβαρή επιδείνωση της κατάστασης. Η Τουρκία δεν πρέπει να παραβιάσει τη Λιβυκή Πολιτική Συμφωνία (LPA) και τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών» επισημαίνουν. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας απερίσκεπτης κίνησης θα είναι πολύ σοβαρές για τη σταθερότητα και την ειρήνη σε ολόκληρη την περιοχή. Η Άγκυρα πρέπει να απέχει από μια τέτοια ενέργεια, η οποία παραβιάζει κατάφωρα την εθνική κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Λιβύης».

Αθήνα και Κάιρο απαντούν με «Μέδουσα» στον τουρκολιβυκό άξονα

«Ζεσταίνονται» τα νερά της Μεσογείου εξαιτίας της τουρκικής προκλητικότητας. Απέναντι στην απόφαση της Τουρκίας να αναπτύξει στρατεύματα στη Λιβύη ορθώνει ανάστημα η Αίγυπτος εξ ονόματος όλου του αραβικού κόσμου. Το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών με ανακοίνωσή του την Πέμπτη καταδίκασε έντονα μια τουρκική εισβολή στη Λιβύη και την κατήγγειλε ότι «απειλεί την αραβική εθνική ασφάλεια εν γένει και ειδικότερα την εθνική ασφάλεια της Αιγύπτου, η οποία απαιτεί τη λήψη όλων των μέτρων προστασίας των αραβικών συμφερόντων». Κατηγόρησε επίσης την Τουρκία, επιβεβαιώνοντας προηγούμενα δημοσιεύματα της «Νέας Σελίδας», ότι μεταφέρει τζιχαντιστές από τη Συρία στη Λιβύη. Παράλληλα συνεδρίασε το συμβούλιο ασφαλείας στο Κάιρο υπό τον πρόεδρο Άμπντελ Φατάχ Αλ Σίσι.

Την Παρασκευή ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών, Σάμεχ Σούκρι, τηλεφώνησε στον Νίκο Δένδια για να συζητήσει την «επικίνδυνη κλιμάκωση από την τουρκική πλευρά». Παράλληλα, ο Αιγύπτιος ΥΠΕΞ είχε τηλεφωνικές επαφές για το ίδιο θέμα, τόσο με τον Κύπριο ομόλογό του Νίκο Χριστοδουλίδη, όσο και τους υπουργούς Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Δεν παρέλειψε να τηλεφωνήσει και στον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Ο’ Μπράιεν. Η αποστολή τουρκικού στρατού στην Τρίπολη «αποτελεί επικίνδυνη κλιμάκωση που απειλεί την ειρήνη και την ασφάλεια και περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση στη Λιβύη», τόνισε στον Αμερικανό αξιωματούχο.

Στόχος να σπάσει ο «κλοιός εκφοβισμού»

Όπως πληροφορούμαστε, Αθήνα και Κάιρο μελετούν την περαιτέρω βελτίωση της αεροναυτικής άσκησης «Μέδουσα» που διεξάγεται πάνω στο νοητό θαλάσσιο άξονα Τουρκίας – Λιβύης με την προοπτική για την ένταξη σε αυτή την άσκηση και της Γαλλίας. ο αμυντικός συντάκτης και αναλυτής από τη Μάλτα, Μπαμπάκ Ταγκβάε, έγραψε στο Twitter ότι «ναυτικές δυνάμεις της Αιγύπτου και της Ελλάδας θα πραγματοποιήσουν κοινή στρατιωτική άσκηση κοντά στα χωρικά ύδατα της Λιβύης. Αυτό θα έχει αποτέλεσμα ο εναέριος χώρος και τα διεθνή ύδατα που είναι απαραίτητα στην Τουρκία για να στέλνει στρατεύματα στη Λιβύη θα μπλοκαριστούν για το τουρκικό πολεμικό ναυτικό και πολεμική αεροπορία».

Η Άγκυρα κλιμακώνει την πειρατική της συμπεριφορά. Με SubNote που διαβίβασε στο ΝΑΤΟ ενημέρωσε για περιπολίες και ασκήσεις δύο υποβρυχίων της γύρω από την Κύπρο επί έξι μήνες, που ερμηνεύεται ως απόπειρα δημιουργίας ενός «κλοιού εκφοβισμού». Παράλληλα έστειλε δύο φρεγάτες στο Αλγέρι, στα πλαίσια εορτασμών προς τιμήν του (εξισλαμισμένου Έλληνα) Οθωμανού ναυάρχου και μπέη της Αλγερίας, Ορούτς Ρέις, αδελφού του Μπαρμπαρόσα, προκειμένου να προκαλέσει τη Γαλλία.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 135 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Τα δυνατά χαρτιά Μητσοτάκη στη συνάντηση με Τραμπ – Τι θα συζητήσουν πίσω από τις κλειστές πόρτες