Η ΑΟΖ και το νέο δόγμα – Η πρέπουσα απάντηση στην Τουρκία

Το εντυπωσιακό δεδομένο της ΑΟΖ είναι ότι κατ'ουσίαν απορροφά το καθεστώς της υφαλοκρυπίδας. Εξαίρεση μπορεί να υπάρχει, ώστε να μην συμπίπτει η ΑΟΖ με την υφαλοκρηπίδα, μόνο αν η υφαλοκρηπίδα μπορεί να υπερβαίνει τα 200 ναυτικά μίλια



16 Δεκεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 6:05 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 6:10 μμ


Προσφάτως, κλιμακώνοντας τις προκλήσεις του, ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθήμενος σε μια εντυπωσιακά χρυσή πολυθρόνα κι έχοντας απέναντί του τρεις δημοσιογράφους με αυτοκρατορικό ύφος θέλησε να μας ενημερώσει για τους χάρτες που γράφουν… ιστορία.

Του Πέτρου Μηλιαράκη *

Με βάση τις συνεχόμενες δημόσιες εμφανίσεις του, ο Τούρκος Πρόεδρος προκαλεί. Ετσι, με ανησυχία η κοινή γνώμη παρατηρεί ότι κλιμακώνεται η κρίση λόγω των ανιστόρητων και παράνομων πρωτοβουλιών της «ελίτ της Άγκυρας».

Ηδη ο Τούρκος Πρόεδρος υπέγραψε την «παράνομη» συμφωνία με την κυβέρνηση της Τρίπολης για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών και την υπέβαλε στα Ηνωμένα Εθνη. Σε κύρωση της συμφωνίας προέβη και το «ιδιότυπο καθεστώς» της Λιβύης.

Ταυτοχρόνως, ο Τούρκος Πρόεδρος σε δηλώσεις του επέμεινε ότι η Τουρκία θα αξιοποιήσει «τα δικαιώματά της στην Ανατολική Μεσόγειο». Έκτοτε, Τούρκοι αξιωματούχοι σε απειλητικό ύφος και μάλλον με «πολεμική υστερία» έκαναν αναπαραγωγή των θέσεων της Άγκυρας.

Ωστόσο, ενταύθα θα πρέπει εν συντομία να γίνει αναφορά στον θεσμό της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Νέος θεσμός

Εξαρχής, πρέπει να σημειωθεί περί της ΑΟΖ ότι πρόκειται για απολύτως νέο θεσμό. Το εντυπωσιακό δεδομένο της ΑΟΖ είναι ότι κατ’ ουσίαν απορροφά το καθεστώς της υφαλοκρηπίδας.

Εξαίρεση μπορεί να υπάρχει, ώστε να μην συμπίπτει η ΑΟΖ με την υφαλοκρηπίδα, μόνο αν η υφαλοκρηπίδα μπορεί να υπερβαίνει τα 200 ναυτικά μίλια.

 

Η ΑΟΖ συνεπάγεται κυριαρχικά δικαιώματα και ως προς την έρευνα και ως προς την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, που αφορούν ακόμη και στα υπερκείμενα ύδατα. Δηλαδή, αφορά ευθέως και στην αλιεία.

Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι γίνεται αυτοτελώς εκμετάλλευση και αυτών καθαυτών των υδάτων. Αν, δηλαδή, είναι δυνατόν να προκύψει ενέργεια και από τα ύδατα, τα ρεύματα και τους ανέμους, τότε επιτρέπεται η εκμετάλλευσή τους.

Βεβαίως, η ΑΟΖ δεν παρεμποδίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα ούτε τις ελεύθερες υπερπτήσεις ούτε και τις τοποθετήσεις καλωδίων. Ωστόσο, λόγω του ιδιότυπου καθεστώτος κατά το ένα μέρος δεν είναι αιγιαλίτιδα ζώνη και κατά το άλλο μέρος ούτε ανοιχτή θάλασσα.

Εκείνο όμως που έχει τεράστια νομικοπολιτική σημασία είναι ότι, σε αντίθεση με την υφαλοκρηπίδα, όπου τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους ιδρύονται αυτοδικαίως, τα δικαιώματα επί της ΑΟΖ δεν ιδρύονται αυτοδικαίως.

Οι δύο «αντίθετες τακτικές»

Μετά την προαναφερόμενη σύντομη αναφορά στο τι αφορά η ΑΟΖ, άξιο σημείωσης είναι να σχολιάσουμε την τακτική της Άγκυρας, που επιδιώκει μια συγκεκριμένη τακτική. Ιδού, λοιπόν, τι πράττει: αρχικώς εξαγγέλλει την πρόθεσή της, αξιολογεί τις αντιδράσεις και στη συνέχεια αδιστάκτως εφαρμόζει την εξαγγελία της.

Ιδού τι, αντιθέτως, πράττει διαχρονικώς η Αθήνα: αρχικώς προβαίνει σε άρνηση της βασιμότητας του τουρκικού ισχυρισμού και στη συνέχεια επιδιώκει μια διπλωματική κινητικότητα.

Τόσο η πλευρά της Ελλάδας όσο και η πλευρά της Τουρκίας γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια θα είναι η διαδικασία αμφότερων των μερών. Συνεπώς, τίθεται το ζήτημα ποια πολιτική μπορεί να τροποποιηθεί. Της Τουρκίας αποκλείεται.

Συνεπώς, η αλλαγή της διαδικασίας αφορά μονομερώς στην Ελλάδα, που κινδυνεύει με τη στάση της να δημιουργήσει την αίσθηση «φοβικού συνδρόμου», που προδήλως αφορά στην παρεξήγηση πολιτικής, σκοπούσας στον… εξευμενισμό της απροκάλυπτης επιθετικότητας της «ελίτ της Άγκυρας».

Το casus belli

Οίκοθεν συνάγεται, και για αποτροπή παρεξηγήσεων, ότι θα πρέπει κατά τρόπον αδιστάκτως βέβαιον να επαναφέρουμε το ελληνικό casus belli που αφορά στο ενιαίο αμυντικό δόγμα. Να επικαιροποιήσουμε το ελληνικό casus belli του 1983, που υλοποιήθηκε ως προς το Αιγαίο από τον Ανδρέα Παπανδρέου τον Μάρτιο και Απρίλιο του 1987.

Περαιτέρω, η Ελλάδα σε συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία, την Αίγυπτο αλλά και με τη σύμφωνη γνώμη του Ισραήλ θα πρέπει σε εφαρμογή του άρθρου 75 του διεθνούς δικαίου της θάλασσας να καταρτίσει τους ναυτικούς χάρτες και τους πίνακες των γεωγραφικών συντεταγμένων κι έτσι να καθοριστούν οι γραμμές των εξωτερικών ορίων της ελληνικής ΑΟΖ και οι γραμμές οριοθέτησης που χαράσσονται, σύμφωνα με το άρθρο 74, οπότε θα εμφαίνονται οι γραμμές αυτές σε ναυτικούς χάρτες υπό κλίμακα ή κλίμακες επαρκείς για τη διακρίβωση της θέσης τους.

Επίσης, η Ελλάδα θα πρέπει ως παράκτιο κράτος να δώσει την απαιτούμενη δημοσιότητα αναφορικά με τους ναυτικούς χάρτες και τους πίνακες των γεωγραφικών συντεταγμένων και αμελλητί να καταθέσει αντίγραφο των χαρτών και πινάκων στον γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Ειδικότερα, άξιο αναφοράς είναι ότι λόγω της έντασης που δημιουργούν οι «υδρογονάνθρακες» καλό θα είναι να εξεταστούν υπό το πρίσμα των προνοιών της προστασίας του περιβάλλοντος, της βεβαιότητας ότι υπάρχουν, καθώς και σε ποια έκταση υπάρχουν, με αναφορά και στη σχέση κόστους – οφέλους, ιδιαιτέρως ως προς την ελληνική αλιεία και το ελληνικό τουριστικό προϊόν.

Θα είναι άξιο ειρωνείας αν για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία και όχι στη μυθολογία υφίστανται εντάσεις «για τα μάτια μιας ωραίας και ευειδούς Ελένης», χωρίς πραγματικό υλικό αντίκρισμα και η όλη διαδικασία λαμβάνει χώρα απλώς για «ζητήματα» έκτασης κυριαρχίας χωρίς προϋποθέσεις ζωτικού συμφέροντος, οπότε, ασφαλώς και στην περίπτωση αυτή, της επέκτασης, δηλαδή, των συνόρων, μιας… γαλάζιας πατρίδας από πλευράς Ελλάδας δεν μπορεί παρά να επαναδιατυπωθεί το δόγμα του έθνους: μολών λαβέ!

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC- EU)

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 132 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 15 Δεκεμβρίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Όλο το σχέδιο Ερντογάν – Τι κρύβει η «Γαλάζια Πατρίδα»

Η Γνώμη της «Νέας Σελίδας»: 288 και για την ΑΟΖ