Η περίεργη στάση της Ιταλίας στην Ανατολική Μεσόγειο

Η «πενταμερής» συνάντηση του Καΐρου πυροδότησε συζητήσεις αναφορικά με τη θέση της Ρώμης για τον EastMed και την πολιτική κατάσταση στη Λιβύη



18 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 11:35 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 8:17 μμ


  • Πρώτη δημοσίευση: 18 Ιανουαρίου 2020, 11:35 μμ
  • Τελευταία δημοσίευση: 19 Ιανουαρίου 2020, 5:45 μμ

Το έντονο σε επίπεδο εξελίξεων και προκλήσεων για την Ανατολική Μεσόγειο 2019 δίνει τη θέση του σε ένα ακόμα πιο δύσκολο, όπως προδιαγράφεται, 2020.

Του ΒΑΣΙΛΗ ΤΑΛΑΜΑΓΚΑ

[email protected]

Η στάση της Ιταλίας αναφορικά με τις τελευταίες εξελίξεις σε Κύπρο και Λιβύη, όπως και ευρύτερα στην περιοχή, είναι τέτοια που προκαλεί ερωτήματα σε φίλους και συμμάχους, κυρίως όμως στη Λευκωσία και την Αθήνα. Η πρόσφατη «πενταμερής» συνάντηση στο Κάιρο των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου, Γαλλίας και Ιταλίας πυροδότησε νέα ερωτήματα ως προς τη θέση της τελευταίας, όχι τόσο για τον EastMed όσο για την πολιτική κατάσταση στη Λιβύη.

Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, στο κοινό ανακοινωθέν, το οποίο δεν υπέγραψε η Ιταλία, το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης χαρακτηρίστηκε «κενό και άκυρο».

Η γειτονική Ιταλία, σε ένα μάλλον ασυνήθιστο διπλωματικό «κρεσέντο», ήθελε να περιληφθεί στο κοινό ανακοινωθέν αιχμή κατά του στρατάρχη Χαφτάρ, κάτι που δεν επιθυμούσε η Αίγυπτος. Παράλληλα, σχόλια στην κρατική RAI άφηναν να εννοηθεί ότι η Ρώμη θεωρούσε το κοινό ανακοινωθέν όχι ισορροπημένο.

Διπλωματικές πηγές στην Κύπρο ανέφεραν ότι «είναι η τρίτη φορά που η Ιταλία ακολουθεί δική της πολιτική στις επαφές που γίνονται με πρωτοβουλίες της Αθήνας και της Λευκωσίας». Υπενθύμιζαν ότι «και το 2017, κατά την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας μεταξύ των υπουργών Ενέργειας Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και Ιταλίας, η Ρώμη είχε εκφράσει και τότε αντιρρήσεις. Το τότε μνημόνιο υπέγραψε τελικά ο Ιταλός πρεσβευτής στην Κύπρο, αντί να το υπογράψει ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος δεν έφτασε ποτέ στο νησί, αφού σημειώθηκε βλάβη στο αεροσκάφος που θα τον μετέφερε στην Κύπρο…».

Η προσεκτική στάση της Ιταλίας χρονολογείται τουλάχιστον από την εποχή της παρενόχλησης του πλωτού γεωτρύπανου της Eni, Saipem, από τα τουρκικά πολεμικά πλοία το 2018. Στις αρχές δε του περασμένου Δεκεμβρίου κατέπλευσε η ιταλική φρεγάτα «ITS Martinengo», η οποία συμμετείχε σε ασκήσεις με Κύπρο και Γαλλία. Η ίδια φρεγάτα λίγες μέρες αργότερα συμμετείχε σε άσκηση με το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό. Τις προσεχείς ημέρες προγραμματίζεται άλλη άσκηση με τους Τούρκους με άλλη ιταλική φρεγάτα. Επίσης, κατά τη διάρκεια υπογραφής του αγωγού EastMed μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ

στην Αθήνα η Ρώμη στήριξε εκ των προτέρων το εγχείρημα, αλλά, αν και εκπροσωπούνταν, δεν υπέγραψε «για τεχνικούς λόγους, χωρίς να υπάρχουν διαφωνίες σε θέματα ουσίας». Στο παρελθόν, μερίδα Ιταλών αξιωματούχων έδειχνε προτίμηση στον αγωγό TAP.

Σχετικά με τη Λιβύη, ο φιλότουρκος Σάρατζ ακύρωσε συνάντησή του στη Ρώμη με τον Ιταλό πρωθυπουργό, Τζουζέπε Κόντε, δημιουργώντας μίνι διπλωματικό επεισόδιο μετά τη διαρροή της είδησης ότι στην ιταλική πρωτεύουσα βρισκόταν ο στρατάρχης Χαφτάρ, ο οποίος και συνάντησε τον Ιταλό πρωθυπουργό. Τον Δεκέμβριο ο Σάρατζ κάλεσε «πέντε φίλες χώρες», συμπεριλαμβανομένων της Ιταλίας και της Τουρκίας, να τον βοηθήσουν στη μάχη κατά του στρατάρχη. Η Ιταλία με επίσημη ανακοίνωσή της προέτρεψε τον Χαφτάρ να σταματήσει την επίθεση των δυνάμεών του για να βοηθηθεί η πολιτική διαδικασία εξεύρεσης λύσης. Η Ιταλία θέλει να βρεθεί μια πολιτική λύση στη Λιβύη, καθώς συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια της Ευρώπης κυρίως στο θέμα της μετανάστευσης και της τρομοκρατίας. Να σημειωθεί, πάντως, ότι η Ιταλία καταδίκασε το μνημόνιο Ερντογάν – Σάρατζ και απομάκρυνε τον Ιταλό πρεσβευτή από την Τρίπολη.

Το αποτέλεσμα

Στόχος της πρόσφατης πενταμερούς συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών στο Κάιρο ήταν η συμβολή προς την κατεύθυνση μιας συνολικής λύσης στη λιβυκή κρίση, στο πλαίσιο των προσπαθειών του ειδικού εκπροσώπου του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τη Λιβύη, Γκασάν Σαλαμέ, καθώς και ο συντονισμός των ενεργειών των πέντε χωρών στα θέματα που σχετίζονται με την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τουρκική «Sabah» έγραψε ότι στο Κάιρο «μεσογειακές δυνάμεις συνενώθηκαν κατά της Τουρκίας» για να μειώσουν την «αυξανόμενη επιρροή της» στη Μεσόγειο. Γνωστός, έγκριτος Ιταλός σχολιαστής επί ενεργειακών θεμάτων αναφέρει ότι το χαμηλό προφίλ που διατηρεί η Ιταλία έναντι των εξελίξεων στη Λιβύη αποσκοπεί στο «να διατηρήσει μια ισορροπία μεταξύ των συνεταίρων της στον EastMed, δηλαδή τη Γαλλία, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και την Κύπρο».

Αν ανατρέξει κανείς στη σύγχρονη διπλωματική ιστορία, θα παρατηρήσει τους Ιταλούς πολιτικούς να είναι κάθε άλλο παρά ξεκάθαροι στην κοινή στόχευση με φίλους και συμμάχους στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, το ΝΑΤΟ και αλλού. Αν στο παρελθόν οι διαρκείς πολιτικές κρίσεις στη γειτονική χώρα με τις συνεχείς εκλογές και τις κυβερνήσεις συνεργασίας δεν επέτρεπαν τη χάραξη και την υιοθέτηση μιας σοβαρής διπλωματικής γραμμής, σήμερα η «θολή» διπλωματία έχει γίνει ο κανόνας στο ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών. Εσχάτως οι Ιταλοί παίρνουν σαφείς αποστάσεις σε κρίσιμα θέματα και από τον αμερικανικό παράγοντα. Ενώ είναι κομβική η παρουσία του ΝΑΤΟ στη χώρα με το στρατηγείο της Νάπολης -και όχι μόνο-, οι αποστάσεις που κρατούν οι Ιταλοί διπλωμάτες σε σειρά ζητημάτων έχουν ενοχλήσει το βαθύ αμερικανικό κράτος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Κάποιες απαγορεύσεις σε πτήσεις drones από συμμαχικά αεροδρόμια εξόργισαν τον σύμβουλο ασφαλείας του Τραμπ. Ακόμη δε και για το θέμα του 5G, ενώ ο Σαλβίνι είχε υπονοήσει ξεκάθαρη θέση κατά της κινεζικής Huawei και των Γερμανών, η σημερινή ιταλική κυβέρνηση Κόντε φαίνεται ότι διεμήνυσε στους Αμερικανούς ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση να θέσουν βέτο σε μια ευρωπαϊκή απόφαση για το θέμα.

Οι Αμερικανοί -και όχι μόνο αυτοί– ψάχνουν να δουν τι είναι αυτό που προκαλεί την αλλαγή της ιταλικής στάσης. Υπάρχουν, πάντως, καχύποπτοι κύκλοι που θεωρούν ότι δύο μεγάλα τουρκικά κατασκευαστικά γκρουπ παρεμβαίνουν σε σειρά κολοσσιαίων έργων στην Ιταλία με τη μορφή της χρηματοδότησης. Είναι άγνωστο αν αυτό επιβάλλει να κινείται η ιταλική διπλωματία σε άλλες ατραπούς. Πάντως, τουρκικά κεφαλαία έχουν κάνει την εμφάνισή τους και αλλού στη γειτονική χώρα. Πρόσφατα τεράστια χορηγία της Turkish Airlines προς κρατικό τηλεοπτικό κανάλι σχολιάστηκε από πολλούς. Στη σημερινή, εύθραυστη εποχή στη γεωπολιτική σκηνή όλα έχουν τη σημασία τους.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 137 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 19 Ιανουαρίου.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα» Σφήνα Χαφτάρ στους άσπονδους «φίλους» µας

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Διαβάστε στη «Νέα Σελίδα» που κυκλοφορεί την Κυριακή 19/1

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Νέα εκδοτική προσφορά στη «Νέα Σελίδα» την Κυριακή