Μάστιγα οι βανδαλισμοί έργων τέχνης



7 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 6:43 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 7:00 μμ


Οι πρόσφατες καταστροφές που υπέστησαν οι προτομές των Μανώλη Καλομοίρη, Σταμάτη Κλεάνθη και Γρηγορίου Ξενόπουλου έρχονται να προστεθούν σε έναν μακρύ κατάλογο επιθέσεων στο κέντρο της πρωτεύουσας

της Δήμητρας Μποφυλάτου

[email protected]

Τα κρούσματα βανδαλισμών έργων τέχνης στον περίβολο του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Αθηναίων στην οδό Ακαδημίας, ακριβώς πίσω από την πολύπαθη «αθηναϊκή τριλογία», έρχονται να προστεθούν σε μια μακρά σειρά επιθέσεων και βανδαλισμών έργων τέχνης στην ευρύτερη περιοχή των Εξαρχείων και αποτελούν μια ακόμη ένδειξη της κατάστασης που επικρατεί στο κέντρο της πρωτεύουσας. Ο φωτογραφικός φακός της «Νέας Σελίδας» κατέγραψε εικόνες καταστροφών στον περιβάλλοντα χώρο. Η προτομή του Αντώνη Τρίτση, που τοποθετήθηκε στον χώρο το 2003 από τον καλλιτέχνη Κώστα Αργύρη, και εκείνη του Αγγελου Τερζάκη δεν κοσμούν πλέον τον χώρο, ενώ καταστροφές έχουν σημειωθεί και στον περιβάλλοντα χώρο του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Αθηναίων.

Πρόσφατα υπέστησαν καταστροφές από αγνώστους οι προτομές του Μανώλη Καλομοίρη, του Σταμάτη Κλεάνθη και του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Η «Νέα Σελίδα» επικοινώνησε με τον Δήμο Αθηναίων, συγκεκριμένα με τον αντιδήμαρχο και αναπληρωτή δήμαρχο Αθηναίων, Ελευθέριο Σκιαδά, θέτοντας το ζήτημα της αστυνόμευσης στην περιοχή του Πνευματικού Κέντρου. Ο αντιδήμαρχος τόνισε ότι η προστασία των μνημείων είναι προτεραιότητα του Δήμου, ενώ δεσμεύτηκε στη «Νέα Σελίδα» ότι οι προτομές που κοσμούσαν τον περιβάλλοντα χώρο κι έχουν κλαπεί ή καταστραφεί τους επόμενους μήνες θα επιστρέψουν στον φυσικό τους χώρο.

Το χρονικό των βανδαλισμών

Το πρόβλημα δεν είναι τωρινό και ο περιβάλλων χώρος του Πνευματικού Κέντρου -γνωστός και ως Πάρκο Ελλήνων Λογοτεχνών- γίνεται διαχρονικά στόχος επιθέσεων. Στις 25 και 26 Μαΐου του 2016 άγνωστοι αφαίρεσαν πέντε προτομές από την υπαίθρια γλυπτοθήκη του Δήμου Αθηναίων. Εκλεψαν τις ορειχάλκινες κεφαλές των Κώστα Ουράνη, Αγγελου Τερζάκη, Κωστή Μπαστιά και Γιώργου Θεοτοκά, ενώ την επομένη πήγαν πάλι στο ίδιο σημείο και αφαίρεσαν εκείνη του Παντελή Χορν. Οι ορειχάλκινες κεφαλές πωλούνται συνήθως ως σκραπ σε παράνομα χυτήρια. Τον Απρίλιο του 2017 άγνωστοι έριξαν από τη βάση της την προτομή της Πολιούχου Αθηνάς από τον περίβολο του Πνευματικού Κέντρου, στην είσοδο από την οδό Σόλωνος. Ευτυχώς η μαρμάρινη προτομή δεν υπέστη ζημιές. Την εποχή της κρίσης οι κλοπές αντικειμένων αλλά και έργων τέχνης από μέταλλο αποτελεί μια θλιβερή καθημερινότητα. Πόμολα, σιδερένια παγκάκια, καπάκια της ΕΥΔΑΠ, ακόμα και αγάλματα από ορείχαλκο, όλα είναι προς πώληση.

Ελευθέριος Σκιαδάς

Αντιδήμαρχος και αναπληρωτής Δήμαρχος Αθηναίων

«Η τέχνη είναι πολιτισμός και ο πολιτισμός είναι ελευθερία»

Τι προβλήματα υπάρχουν σχετικά με τη φύλαξη της υπαίθριας γλυπτοθήκης του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Αθηναίων;

Το πρόβλημα είναι γενικό και αφορά στο σύνολο των γλυπτών που είναι εκτεθειμένα σε δημόσιους χώρους. Αδικαιολόγητα επιτρέψαμε να αναπτυχθεί νοοτροπία υποτίμησης και απαξίας της τέχνης. Τα γλυπτά έργα πρέπει ελεύθερα και ανεμπόδιστα να είναι προσβάσιμα στους θεατές για να απολαμβάνουν την τέχνη ως πολιτιστικό αγαθό. Τα γλυπτά έργα δεν φυλάσσονται. Συντηρούνται περιοδικά και καθαρίζονται, αν βανδαλιστούν, σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης και της τεχνικής.

Αυτές τις μέρες παρατηρήσαμε ότι έλειπε η προτομή του Αντώνη Τρίτση. Αφαιρέθηκε σε δεύτερο χρόνο;

Η προτομή του πρώην δημάρχου Αθηναίων Αντώνη Τρίτση, έργο του γλύπτη Κώστα Αργύρη, έχει κλαπεί παλαιότερα. Είναι κρίμα που εγκαταλείφθηκε. Ηδη αποφασίσαμε την επαναχύτευση και εκ νέου τοποθέτησή της.

Σας έχουν αναφερθεί πρόσφατα γεγονότα βανδαλισμού του περιβάλλοντος χώρου;

Δυστυχώς συχνά βανδαλίζονται. Πρόσφατα οι υπηρεσίες του δήμου καθάρισαν τις βάσεις και έβγαλαν γκράφιτι από τις προτομές του Μ. Καλομοίρη, του Στ. Κλεάνθη και του Γρ. Ξενοπουλου. Αυτές οι προτομές κοσμούν επίσης το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων. Ηδη ολοκληρώθηκε το πρώτο πρόγραμμα, που ξεκίνησε τον περασμένο Σεπτέμβριο και ολοκληρώθηκε με το τέλος του χρόνου. Το νέο πρόγραμμα ξεκινά τώρα κι επιφυλάσσει ευχάριστες εκπλήξεις.

Θεωρείτε ότι τα μέτρα ασφαλείας ειναι επαρκή και τι προτείνετε;

Οι προτομές σταδιακά επανατοποθετούνται με ασφαλέστερο τρόπο. Βέβαια, τα έργα τέχνης δεν είναι ποτέ απόλυτα ασφαλή, αφού πρέπει να είναι προσβάσιμα στον θεατή που απολαμβάνει την τέχνη. Ισως να χρειάζεται η θεσμική προστασία τους στα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν αφαιρεθεί προτομές από τον περιβάλλοντα χώρο του Πνευματικού Κέντρου. Ενδεικτικά, αναφέρω τις προτομές των Κώστα Ουράνη, Αγγελου Τερζάκη, Κωστή Μπαστιά, Γιώργου Θεοτοκά και Παντελή Χορν. Εχουν αντικατασταθεί; Υπάρχει τέτοια σκέψη;

Τα έργα που έχουν κλαπεί επαναχυτεύονται. Πράγματι υπήρξε πολύχρονη εγκατάλειψη. Αυτή την περίοδο εξελίσσεται ένα πρόγραμμα επαναχύτευσης κυρίως των προτομών που κοσμούσαν τον υπαίθριο χώρο του Πνευματικού Κέντρου. Την επαναχύτευση και επανατοποθέτηση έχουν αναλάβει οι γλύπτες-δημιουργοί των εν λόγω γλυπτών. Ελπίζουμε τους πρώτους μήνες του 2020 να επανατοποθετηθούν με ασφαλή τρόπο στον χώρο του Πνευματικού Κέντρου.

Με τι θεωρείτε ότι συνδέονται οι καταστροφές και πώς μπορούν να αποτραπούν ώστε να βρεθούν και πάλι οι προτομές στη θέση τους και να μπορεί ο κόσμος να τις θαυμάζει;

Οι καταστροφές, πέραν των προτομών που εκλάπησαν με στόχο τη χύτευση και την εμπορία του υλικού κατασκευής τους, είναι αποτέλεσμα μιας στρεβλής άποψης που θεωρεί ότι η διαμαρτυρία διά του βανδαλισμού των έργων τέχνης είναι ευχάριστη και αποδοτική. Εμείς υποστηρίζουμε την άποψη ότι η τέχνη είναι πολιτισμός και ο πολιτισμός είναι ελευθέρια. Αυτό θα πρέπει να το λάβουν σοβαρά υπόψη τους όλοι όσοι δραστηριοποιούνται στον δημόσιο χώρο κι εκδηλώνουν με απεχθείς πράξεις την όποια αντίθεσή τους. Είναι πολιτική η απόφασή μας να υπερασπιστούμε την περιουσία της πόλης και των πολιτών της και την ποιότητα ζωής. Διότι τα έργα τέχνης, όπως είπαμε ήδη, ανήκουν σε όλους. Οσο για τις προτομές, θα επανατοποθετηθούν τους πρώτους μήνες του 2020. Ο δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης, έχει χαράξει ιδιαίτερη πολιτική με σκοπό η ελληνική πρωτεύουσα να λειτουργεί και ως ανοιχτή γλυπτοθήκη αντάξια της παράδοσης και της ιστορίας της. Να απλωθεί η τέχνη στις συνοικίες και τις γειτονιές της. Ωστόσο, προηγείται η καλή συντήρηση και προβολή των υφιστάμενων σε δημόσιους χώρους έργων τέχνης. Επίσης, σύντομα θα ξεκινήσει προσπάθεια ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, που θα συνοδεύεται από πλούσια ενημερωτικά έντυπα για κάθε γλυπτό ξεχωριστά. Τα έργα τέχνης που βρίσκονται στην ύπαιθρο ανήκουν σε όλους και άπαντες έχουμε την υποχρέωση να τα προστατεύουμε. Η αισθητική του δημόσιου χώρου και η προστασία των μνημείων είναι από τις βασικές παραμέτρους της δημοκρατικής λειτουργίας μιας πόλης. Ακόμη περισσότερο όταν πρόκειται για την ελληνική πρωτεύουσα, την πόλη των Αθηνών.