Ο πόλεμος των αγωγών στη Μεσόγειο

Τα ενεργειακά μέτωπα έχουν πάρει φωτιά, με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ. Αίγυπτο, Γαλλία και ΗΠΑ να βρίσκονται από τη μία πλευρά λόγω East Med και Τουρκία – Ρωσία από την άλλη λόγω Turk Stream, την Ιταλία να παρατηρεί και μην παίρνει ξεκάθαρα θέση



13 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 9:22 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:22 πμ


Στόχος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εδραιώνοντας την παρουσία του στη Λιβύη στρατιωτικά, είναι να περικυκλώσει την Ελλάδα και να θέσει σε «ομηρία» όσα δεν μπορεί να κυριεύσει από τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε καμία χώρα της περιοχής να μην μπορεί να εκμεταλλευτεί τα δικά της δίχως την Τουρκία. Επίσης, επιδιώκει να εμποδίσει την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού EastMed και να θέσει υπό τουρκική «επιτήρηση» το υποβρύχιο καλώδιο ηλεκτροδότησης Ελλάδας – ΚύπρουΙσραήλ (EuroAsia Interconnector). 

του Στέφανου Μυτιληναίου
[email protected]

Ο EastMed είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, το υποθαλάσσιο καλώδιο EuroAsia Interconnector είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια του Ισραήλ. Αυτό που πολύ καθαρά και φανερά επιχειρεί ο Ερντογάν, δηλαδή η Μουσουλμανική Αδελφότητα, είναι να πάρει και να κρατήσει στα χέρια του την ασφάλεια Ευρώπης και Ισραήλ κι έτσι να κυριαρχήσει επί αυτών των δυνάμεων, επαναφέροντας παράλληλα τους Αραβες υπό οθωμανική κυριαρχία, καταργώντας με ένα νέο «χαλιφάτο» την αραβική ελευθερία των τελευταίων 100 ετών.

Επειδή αισθάνεται ότι στην Κύπρο η πειρατική του συμπεριφορά «πέρασε», επιχειρεί μεθοδικά και με επιμονή να «περάσει» την ίδια κατάσταση νότια της Κρήτης, δηλαδή στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος (Λιβυκό), και επίσης στο Νότιο Καρπάθιο Πέλαγος και το Λύκιο Πέλαγος, δηλαδή στη θάλασσα μεταξύ Κρήτης, Ρόδου, Καστελόριζου και Κύπρου. Τα κοιτάσματα σε αυτά τα πελάγη είναι τεράστια, όπως έχει δηλώσει στη «Νέα Σελίδα» ο καθηγητής Αντώνης Φώσκολος. Μάλιστα, όπως μας έχει εξηγήσει ο κ. Φώσκολος, τα κοιτάσματα νότια της Ρόδου είναι πολύ μεγαλύτερα από εκείνα κάτω από την Κρήτη. Ο Τούρκος Πρόεδρος θέλει να αρπάξει, εάν όχι όλα, όσα περισσότερα μπορεί και να αφήσει σε Ελλάδα και Κύπρο τα ελάχιστα δυνατά.

Διπλό παιχνίδι από τη Ρώμη

Τώρα, για τα προσχήματα, εάν στις πειρατείες του στην κυπριακή ΑΟΖ επικαλείται τον ρόλο της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης της Κύπρου και «προστάτιδας» των Τουρκοκυπρίων, κάτω από την Κρήτη επικαλείται τις δύο ανυπόστατες «συμφωνίες» -στρατιωτικής συνεργασίας και οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών- που υπέγραψε στα τέλη Νοεμβρίου με την ισλαμική Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Τρίπολης. Ωστόσο, επειδή γνωρίζει πολύ καλά ότι οι «συμφωνίες» με τους ισλαμιστές της Τρίπολης είναι κουρελόχαρτα, επιχειρεί να «χρίσει» την Τουρκία εγγυήτρια δύναμη της «ειρήνης» στη Λιβύη. Και πώς θα το κάνει αυτό; Επαναλαμβάνοντας το σενάριο της Συμφωνίας της Αστάνα (Σεπτέμβριος 2017) για την ειρήνευση στη Συρία, με την οποία Ρωσία, Ιράν και Τουρκία αυτοαναγορεύτηκαν «εγγυήτριες» δυνάμεις της Συρίας και «νομιμοποιήθηκε» η παρουσία τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων στο συριακό έδαφος.

Με μια παρόμοια συμφωνία για τη Λιβύη, με τη βοήθεια της Ρωσίας και ίσως της Ιταλίας, που παίζει διπλό παιχνίδι στη Μεσόγειο και υπήρξε αποικιοκρατική δύναμη της Λιβύης, η Τουρκία θα αναλάμβανε ρόλο εγγυήτριας δύναμης στη βορειοαφρικανική χώρα, με νόμιμη στρατιωτική παρουσία ως «προστάτιδα» της πολυπληθούς τουρκολιβυκής μειονότητας, οχυρωμένη σε έναν «τουρκικό θύλακα» στη Βορειοδυτική Λιβύη με δύο λιμάνια, την Τρίπολη και τη Μισράτα, δημιουργώντας έτσι ένα τρίτο τουρκικό προτεκτοράτο, μετά το ψευδοκράτος στα Κατεχόμενα της Κύπρου και το ψευδοκράτος της «Μεταβατικής Συριακής Κυβέρνησης» στα υπό τουρκική κατοχή εδάφη της Βόρειας Συρίας. Βάσει αυτού του σχεδίου, η Τουρκία εγκαθίσταται μόνιμα στη Λιβύη, δηλαδή κάτω από την Κρήτη.

Μια πρώτη γεύση υλοποίησης αυτού του σχεδίου πήραμε την Τετάρτη, μετά τη δίωρη συνάντηση Ερντογάν – Πούτιν στην Κωνσταντινούπολη, που αποφάσισαν να καλέσουν σε κατάπαυση πυρός στη Λιβύη από τις 12 Ιανουαρίου. Εμφανίστηκαν δε Ερντογάν και Πούτιν ως εγγυήτριες δυνάμεις της Λιβύης, όπως, δηλαδή, στη Συρία, «καταλήγοντας σε οδικό χάρτη για τη Λιβύη», όπως ενημέρωσε ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, καλώντας «σε κατάπαυση πυρός άνευ όρων όλες τις παρατάξεις στη Λιβύη», τονίζοντας ότι «η Τουρκία και η Ρωσία κατέληξαν σε συμφωνία για τη λύση για την αποκλιμάκωση της έντασης ειρηνικά».

Η Αθήνα γνώριζε τι σχεδιαζόταν

Τούρκοι και Ρώσοι δεν αιφνιδίασαν την Αθήνα. Ηταν γνωστό πού το πήγαιναν. Εξάλλου, είχαν διαρρεύσει μέρες πριν δημοσιεύματα – αναλύσεις στον ξένο Τύπο που «κάρφωναν» έναν σχεδιασμό μοιρασιάς της Λιβύης μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας. Αναλυτής που μίλησε στη «Νέα Σελίδα», ζητώντας να μην κατονομαστεί, εξήγησε ότι ο Ερντογάν, βλέποντας ότι δεν του «βγαίνει» μια εκστρατεία στη Λιβύη, θα επιχειρήσει να ενδυθεί τον ρόλο της «ειρηνευτικής δύναμης», όπως κάνει στο Ιντλίμπ και στη Βόρεια Συρία. «Εάν μας “κατσικωθεί” ο Ερντογάν στη Δυτική Λιβύη», όπως μας είπε χαρακτηριστικά, «θα ελέγχει τις μεταναστευτικές ροές προς Ιταλία (σ.σ.: όπως τώρα ελέγχει τις ροές μέσω Αιγαίου) και θα επιχειρήσει να εμποδίσει τις έρευνες φυσικού αερίου νοτιοδυτικά της Κρήτης, όπως ακριβώς κάνει ήδη στην Κύπρο. Παράλληλα, εκτός από τη δική του νεοοθωμανική ηγεμονία, μέρος της Λιβύης παίρνει και η Ρωσία, η οποία έτσι θα αποκτήσει και δεύτερο προγεφύρωμα στη Μεσόγειο μετά τη Συρία. Με αυτό το σχέδιο Ρωσία και Τουρκία μπλοκάρουν όλα τα κοιτάσματα της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και κρατούν σε ολοκληρωτική ομηρία την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».

Δεν είναι μυστικό πως ούτε η Ρωσία επιθυμεί την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου, διότι θα αποτελέσει μια εναλλακτική και ανταγωνιστική τροφοδοσία για την Ευρώπη, αποδυναμώνοντας τη γεωπολιτική πίεση που μπορεί και ασκεί τώρα η Ρωσία ιδιαιτέρα στην απόλυτα εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο Γερμανία. «Η Ανατολική Μεσόγειος έτσι γίνεται τουρκορωσική λίμνη», πρόσθεσε εμφαντικά ο ίδιος αναλυτής.

H «Νέα Σελίδα» γνωρίζει ότι οι ελληνικές υπηρεσίες είχαν λάβει, μεταξύ άλλων, πολύ σοβαρά υπόψη τους και την ανάλυση του Αχμεντ Αμπουντού στις 28 Δεκεμβρίου στον «Independent». Ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής είχε προβλέψει σε μεγάλο βαθμό τη τουρκορωσική «συνεννόηση» για τη Λιβύη. «H απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να στείλει στρατεύματα στη Λιβύη αντανακλά τις ανησυχίες του για τις ενεργειακές συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο, από τις οποίες μένει εκτός, και τις φιλοδοξίες του για περιφερειακή ηγεμονία. Ταυτόχρονα όμως εξυπηρετεί πλήρως τη ρωσική ατζέντα στην περιοχή», υποστήριζε, προειδοποιώντας παράλληλα τις ΗΠΑ ότι κινδυνεύουν να μείνουν πολύ πίσω στη μάχη του φυσικού αερίου.

«Μάχη» Ουάσιγκτον – Μόσχας

«Ανεξάρτητα από το εάν η Τουρκία θέλει να το παραδεχτεί ή όχι, η Ρωσία είναι έτοιμη να εκμεταλλευτεί τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Αγκυρας προς δικό της όφελος. Η ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, γύρω από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, έχει αφήσει την ενεργειακά φτωχή Τουρκία ανήσυχη. Και η Μόσχα το γνωρίζει. Οι Ρώσοι είναι μετρ στην τέχνη της διπλωματίας της αναστάτωσης και δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν τις φιλοδοξίες του Ερντογάν για να εμποδίσουν τα συμφέροντα της Δύσης στο νέο αυτό ενεργειακό κέντρο». Ανέφερε δε ότι «ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, κατανοεί ότι η διπλωματική αυτή συνεργασία Ισραήλ – Ελλάδας θα καταλήξει στο να μπλοκάρει την πρόσβαση της Τουρκίας στον μαραθώνιο του φυσικού αερίου κι αυτό θα είναι πλήγμα για τη Μόσχα», προσθέτοντας ότι «υπάρχει πλέον ένα αποφασιστικό και άνευ προηγουμένου ρήγμα στην περιοχή, με τη Ρωσία και την Τουρκία στη μια πλευρά και ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρο στην άλλη». 

Οι ΗΠΑ προσπαθούν να αντικρούσουν τα ρωσικά συμφέροντα, γνωρίζοντας ότι χρειάζεται να διατηρήσουν παρουσία στην αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης, αλλά η Τουρκία φαίνεται αποφασισμένη να σταθεί εμπόδιο στους Αμερικανούς, προσφέροντας στη Ρωσία δωρεάν πρόσβαση στη Νότια Ευρώπη. «Εάν η Ουάσιγκτον θέλει πραγματικά να κατανοήσει τα ρωσικά κίνητρα, δεν χρειάζεται να κοιτάξει πέρα από τη Λιβύη. Η όλη διαμάχη στη χώρα, όπου ο Χαφτάρ προελαύνει προς την Τρίπολη, έχει να κάνει με την πλούσια σε φυσικό αέριο Ανατολική Μεσόγειο».

Δεν ήταν όμως μόνο ο Αμπουντού που εξέθεσε το παιχνίδι Μόσχας – Αγκυρας. «Οι δύο πλευρές, Ρωσία Τουρκία, επιδιώκουν να επαναλάβουν την εμπειρία της συριακής συνεργασίας τους στη Λιβύη», μετέδωσε το ίδιο πρωί, πριν από τη συνάντηση Πούτιν Ερντογάν, το κουρδικό πρακτορείο ειδήσεων ANHA. Αναφερόμενο στη Συμφωνία της Αστάνα, προειδοποίησε ότι, ενώ υποτίθεται ότι θα σταματούσε τη φωτιά και την αιματοχυσία, το μόνο που έφερε στον συριακό λαό ήταν περισσότερη θλίψη.

Κινήσεις από Δένδια

Η ελληνική διπλωματία τα γνώριζε όλα αυτά. Τα είχαν υπόψη τους και οι σύμμαχοί μας. Δεν είναι τυχαίο που η συνάντηση για το θέμα της Λιβύης στο Κάιρο των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου συν της Γαλλίας, με την Ιταλία να παρίσταται ως παρατηρητής, κανονίστηκε την ίδια Τετάρτη με τη συνάντηση Πούτιν – Ερντογάν. Στο κοινό ανακοινωθέν των 3+1 μεσογειακών χωρών, που η Ιταλία ως παρατηρητής δεν το υπέγραψε, έγινε εμμέσως σαφές ότι στη Λιβύη δεν θα επαναληφθεί το σενάριο «Αστάνα» που εφαρμόστηκε στη Συρία. Γι’ αυτό και τονίστηκε η υποστήριξη στις προσπάθειες του ειδικού εκπροσώπου του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς και στη διαδικασία του Βερολίνου. Η εμπλοκή της Τουρκίας «αδειάστηκε» πλήρως. Τονίστηκε, στο κοινό ανακοινωθέν, ότι οι δύο «συμφωνίες» μεταξύ της Τουρκίας και της κυβέρνησης της Τρίπολης υπονομεύουν περαιτέρω την περιφερειακή σταθερότητα και θεωρούνται αμφότερες άκυρες και κενές περιεχομένου. Ειδικότερα ως προς τη συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες, οι τέσσερις υπουργοί Εξωτερικών τόνισαν ότι δεν είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο, δεν παράγει έννομες συνέπειες, ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής, ενώ δεν παρέλειψαν να καταδικάσουν τις τουρκικές παράνομες ενέργειες στην κυπριακή ΑΟΖ.

Ο Νίκος Δένδιας, πολύ αποφασιστικά και δίχως να αφήσει παράθυρα παρερμηνείας, δήλωσε με απόλυτη γνώση των προβλέψιμων και πανομοιότυπων τακτικών της Τουρκίας ότι στη Λιβύη «δυστυχώς, παρατηρούμε το ίδιο πρότυπο επιθετικής συμπεριφοράς που υιοθετήθηκε από την Τουρκία στην Κύπρο και το Αιγαίο». Σας ξέρουμε και σας προβλέπουμε, ήταν το μήνυμα αυτής της φράσης, για να ακολουθήσει λεκτικό μπαράζ: «Στην πραγματικότητα, στη Λιβύη συμφωνούμε ομόφωνα ότι οι συμφωνίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας που υπογράφηκε μεταξύ του κ. Σαράτζ και της Τουρκίας είναι άκυρες. Εκτός από την παράνομη απόφαση της τελευταίας να παρατάξει στρατεύματα στη Λιβύη, η “εισαγωγή” στρατευμάτων ή όπλων συνιστά σοβαρή παραβίαση του σχετικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και υπονομεύει σοβαρά τις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας για την επίτευξη πολιτικής λύσης στη σύγκρουση στη Λιβύη. Επιπλέον, οι δύο λεγόμενες συμφωνίες αποτελούν απειλή για την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα και συμβάλλουν στην επικίνδυνη κλιμάκωση της σύγκρουσης». Ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι «ήρθε η ώρα για διάλογο, διπλωματία και αποκλιμάκωση και θα υποστηρίξουμε όλες τις προσπάθειες προς τον σκοπό αυτό».

Ακολούθησε την επομένη μια σχεδόν υστερική ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο «ξέσπασε» καταγγέλλοντας Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο και Γαλλία ότι «ψεύδονται». Πολύ χαμογελαστός ο Νίκος Δένδιας συναντήθηκε την Πέμπτη στο υπουργείο Εξωτερικών με τον πρεσβευτή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Αθήνα, Αντρέι Μασλόφ, για να συζητήσουν «διμερή και περιφερειακά θέματα».

Η Λιβύη δε θα γίνει Συρία

Την ηχηρή απάντηση στη ρωσοτουρκική «συνεννόηση» για τη Λιβύη και την «εκεχειρία» που ζήτησαν Πούτιν – Ερντογάν ανέλαβε να δώσει ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ, ο διοικητής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) και πρόμαχος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Στο τελεσίγραφο για παύση του πυρός έως τις 23.59 απόψε το βράδυ (Κυριακή 12/1), ο εκπρόσωπος του στρατάρχη, ταξίαρχος Αχμεντ αλ Μισμάρι, διεμήνυσε ότι οι δυνάμεις του Χαφτάρ θα συνεχίσουν να πολεμούν ενάντια στις τρομοκρατικές οργανώσεις και ότι δεν αποδέχονται κανένα τελεσίγραφο. Το μήνυμα προς Αγκυρα και Μόσχα σαφές: η Λιβύη δεν θα γίνει Συρία.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 136 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 12 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Μητσοτάκης στις ΗΠΑ: Μετρούν τα κέρδη από την επίσκεψη