Το μεγάλο φαγοπότι στην Unicef Ελλάδας

Δεκάδες εκατομμύρια έκαναν φτερά την τελευταία 15ετία στον βωμό της... φιλανθρωπίας. Πρόσωπο-κλειδί, ο επί 34 χρόνια οικονομικός διευθυντής, Γιώργος Σακελλαρίου. Οικογενειοκρατία, ανεξέλεγκτες προμήθειες και ανύπαρκτοι έλεγχοι συνθέτουν το παζλ του σκανδάλου, του οποίου έχει επιληφθεί πλέον η Δικαιοσύνη



29 Απριλίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 7:53 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 7:53 μμ


Της Κατερίνας Ακριβοπούλου

Απ’ όλα είχε ο μπαξές της… φιλανθρωπίας τα τελευταία 15 χρόνια στο ελληνικό κομμάτι της UNICEF. Οικογενειοκρατία, υπέρογκες αμοιβές, ανύπαρκτες διαδικασίες ελέγχου και, το βασικότερο, ανεξέλεγκτες προμήθειες, από τις οποίες χάθηκαν, όπως υπολογίζεται, δεκάδες εκατομμύρια…

Πρόσωπο-κλειδί αποτελεί ο πρώην οικονομικός διευθυντής, Γιώργος Σακελλαρίου, ο οποίος κατείχε τη θέση αυτή επί 34 χρόνια, από το 1983 μέχρι το 2017. Ο ρόλος του και οι δραστηριότητές του, όπως και οι συνέπειες αυτών περιγράφονται ανάγλυφα στην απόρρητη έκθεση-φωτιά της UNICEF Γενεύης, την οποία αποκαλύπτει κατ’ αποκλειστικότητα σήμερα η «Νέα Σελίδα».

Τα ευρήματα της έκθεσης είναι σοκαριστικά. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι: «Ο πρώην οικονομικός διευθυντής μοιάζει να έχει λάβει αποφάσεις χωρίς καμία έγκριση, ενώ ανέλαβε αρμοδιότητες που υπερέβαιναν το πεδίο των οικονομικών και της λογιστικής, συμμετέχοντας ο ίδιος στη γενική διεύθυνση της Ελληνικής Επιτροπής (ΕΛΕΠ). Ηταν επίσης υπεύθυνος και για τις διαδικασίες προμηθειών, για τις οποίες αποκαλύφθηκε ότι δεν τηρούνταν οι αρμόζουσες πολιτικές και ότι γίνονταν εξαιρέσεις σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων προμηθειών (π.χ., χαρτικά είδη) αλλά και για ειδικά είδη, όπως ο τηλεμαραθώνιος. Κατά την έρευνά μας διαπιστώθηκαν επίσης ζημίες, λόγω περιουσιακών στοιχείων που έλειπαν. Ως παράδειγμα αναφέρεται μια διαγραφή άνω των 347.000 ευρώ το 2013, ενώ ο πρώην οικονομικός διευθυντής δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσει οποιαδήποτε τεκμηρίωση – π.χ., για κατάλογο διαγραφέντων περιουσιακών στοιχείων. Οπως προκύπτει, ο πρώην οικονομικός διευθυντής έπαιρνε αποφάσεις σχετικά με την επιλογή των προμηθευτών, τα συμβόλαια προμηθειών υψηλής αξίας, την έγκριση των πληρωμών, την αναγνώριση εσόδων, τη διαγραφή περιουσιακών στοιχείων, τις αποσβέσεις κ.λπ. Ταυτοχρόνως, είχε πλήρη πρόσβαση στα βιβλία και τα στοιχεία για την επεξεργασία και αλλαγή των καταχωρίσεων. Επιπλέον, είχε πλήρη εξουσιοδότηση για εκτέλεση τραπεζικών πληρωμών».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη χορήγηση αποζημίωσης ύψους 122.000 ευρώ που δόθηκε στον κ. Σακελλαρίου λόγω συνταξιοδότησης. «Δεν είναι σαφές», επισημαίνουν οι ελεγκτές, «σε ποια βάση δόθηκε αυτή η αποζημίωση, καθώς δεν ήταν δυνατόν να τεκμηριωθεί οποιαδήποτε συμβατική ή καταστατική υποχρέωση καταβολής ενός τέτοιου υψηλού ποσού. Επειτα από συζήτηση με τα μέλη του Συμβουλίου, προκύπτει ότι η απόφαση ελήφθη, χωρίς να τεκμηριώνεται, μέσω ψηφοφορίας».

Σε άλλο κεφάλαιο της έκθεσης για τη Γενική Λειτουργία επισημαίνεται το εξής: «Διαπιστώσαμε επίσης αρκετές περιπτώσεις στις οποίες ο πρώην οικονομικός διευθυντής ενέκρινε πληρωμές και αποζημιώσεις έναντι εξόδων προς τον εαυτό του (π.χ., προκαταβολή 30.000 ευρώ σε μετρητά στις 16/5/2013, προκαταβολή 8.500 ευρώ στις 8/12/2014 αλλά και αποζημίωση έναντι εξόδων 197 ευρώ για ασημικά είδη)».

Οι προμήθειες

Σύμφωνα με το άρθρο 26 του εσωτερικού κανονισμού της ΕΛΕΠ, όλες οι αγορές αξίας άνω των 5.000 ευρώ πρέπει να αξιολογούνται και να κρίνονται από την αποτελούμενη από τον ταμία, τον εκτελεστικό διευθυντή και τον οικονομικό διευθυντή Επιτροπή Προμηθειών. Επίσης, προβλέπεται η υποχρέωση πρόσκλησης στον διαγωνισμό τουλάχιστον τριών ενδιαφερομένων. Η έκθεση όμως διαπιστώνει ότι «οι κανονισμοί αυτοί δεν τηρούνταν και παρέχονταν αυθαιρέτως εξαιρέσεις. Πολλές από αυτές δεν εγκρίθηκαν ποτέ από την Επιτροπή Προμηθειών ή το Συμβούλιο (π.χ., προμήθεια σχολικών ειδών από τον προμηθευτή SKAG στις 15/10/2009 ύψους 118.000 ευρώ).

Σε ό,τι αφορά στον τηλεμαραθώνιο, οι ελεγκτές επισημαίνουν ότι ο κ. Σακελλαρίου «είχε αποφασίσει να μην αλλάξει τον πάροχο της υπηρεσίας, φοβούμενος, όπως δήλωνε, τον κίνδυνο συναλλαγής με άγνωστο προμηθευτή. Ομοίως, τα σχολικά είδη είναι βασικά προϊόντα και η ανάθεση των συμβολαίων στον ίδιο προμηθευτή κάθε χρόνο και χωρίς διαγωνισμό δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, καθώς δεν τεκμηριώνεται με σαφήνεια. Οπως προκύπτει από τον έλεγχό μας, δεν γινόταν αξιολόγηση της απόδοσης της υπηρεσίας ή του προϊόντος που παρείχε ο κάθε προμηθευτής, παρότι το επιβάλλει ο εσωτερικός κανονισμός, προκειμένου να αποφεύγονται οι λεγόμενες άυλες πληρωμές. Επειτα από έλεγχο διαφόρων συμβάσεων προμηθειών, διαπιστώσαμε περιπτώσεις όπου η μη τήρηση της διαδικασίας επέφερε σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις στην ΕΛΕΠ. Για παράδειγμα, το Ελληνικό Τμήμα της UNICEF κατέβαλλε κατά μέσο όρο 45.000 ευρώ ετησίως σε συγκεκριμένη εταιρεία για τη συντήρηση του λογισμικού, την υλοποίηση συγκεκριμένων λειτουργικών μονάδων και την αναβάθμιση των υπαρχουσών. Από τη συγκριτική αξιολόγηση, προέκυψε ότι γι’ αυτή την παροχή υπηρεσιών το εύλογο κόστος κυμαίνεται από 5.000 έως 8.000 ευρώ».

Η οικογένεια πάνω απ’ όλα

Η φροντίδα με την οποία τα στελέχη περιέβαλλαν τα μέλη της οικογένειάς τους ήταν… συγκινητική, όπως προκύπτει από τα ευρήματα των ελεγκτών: «Κατά την έρευνά μας διαπιστώσαμε ότι ο πρώην οικονομικός διευθυντής είχε προσλάβει τη σύζυγο και τη νύφη του ως εργαζόμενες μερικής απασχόλησης με επίπεδο μισθού υψηλότερο από αυτό των άλλων εργαζομένων με ανάλογες αρμοδιότητες. Εντοπίσαμε επίσης ότι ανώτερα διοικητικά στελέχη, όπως ο οικονομικός διευθυντής και ο εκτελεστικός διευθυντής, συμμετείχαν σε επιχειρησιακές διαδικασίες με στενούς συγγενείς (σύζυγο, γιο, νύφη), στους οποίους παρείχαν μισθολογικές αυξήσεις και μπόνους, με αποτέλεσμα σοβαρή σύγκρουση συμφερόντων και ευνοιοκρατία».

Στην έρευνα για τα μισθολογικά οι ελεγκτές διαπίστωσαν, μεταξύ άλλων, ότι ένας οδηγός λάμβανε μηνιαίο μισθό 2.075 ευρώ, αρκετά υψηλότερο από τον μισθό ενός λογιστή, ο οποίος αμειβόταν με 1.550 ευρώ. Επίσης, συγγενικό πρόσωπο του κ. Σακελλαρίου που εργαζόταν με μερική απασχόληση είχε μισθό 2.500 ευρώ, ενώ συνάδελφός του με τα ίδια προσόντα και τις ίδιες αρμοδιότητες αμειβόταν με 1.500 ευρώ.

Συνολικά το κόστος μισθοδοσίας για τους 32 εργαζόμενους, από τους οποίους οι 27 προσελήφθησαν την περίοδο 2012-2016, ανερχόταν σε 1,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Και, όπως επισημαίνουν οι ελεγκτές, «δεν βρέθηκε καμία διαδικασία ή τεκμηρίωση σχετικά με αυτές τις προσλήψεις (π.χ., λόγος διορισμού, αξιολογήσεις, εγκρίσεις, πρακτικά κ.λπ.)».

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του εσωτερικού κανονισμού, όλοι οι εργαζόμενοι εντάσσονταν σε ένα από τα οκτώ προκαθορισμένα μισθολογικά κλιμάκια, αλλά, όπως επισημαίνεται στην έκθεση, «δεν υπήρχε κάποια τεκμηρίωση που να καθορίζει τα κλιμάκια, ενώ κατά την εξέταση των μισθολογικών δεδομένων για την πενταετία 2012-2016 συναντήσαμε μεγάλες αποκλίσεις στις απολαβές μεταξύ υπαλλήλων, τις οποίες δεν ήταν σε θέση να εξηγήσουν επαρκώς ούτε το Συμβούλιο ούτε τα ανώτερα στελέχη».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν όμως και τα ευρήματα της έρευνας που αφορούν στα περιουσιακά στοιχεία του ελληνικού παραρτήματος της UNICEF, τα οποία «χάθηκαν» μέσω διαγραφών από τα βιβλία στα οποία καταχωρίζονται όλα τα τακτικά ενσώματα και ασώματα, όπως λέγονται, περιουσιακά στοιχεία. «Δεν είναι σαφής ο τρόπος», υπογραμμίζουν οι ελεγκτές, «με τον οποίο γίνεται η διαχείριση ρευστών διαθεσίμων που προέκυψαν από τη διάθεση αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μας διαπιστώσαμε ότι για αρκετές διαγραφές δεν ήταν διαθέσιμο κανένα στοιχείο και καμία έγκριση για την καταχώριση αυτών των διαγραφών. Οταν ελέγξαμε τα βιβλία για τα περιουσιακά στοιχεία που έλειπαν, διαπιστώσαμε ότι η αξία κάποιων κυμαινόταν μεταξύ 50.000 και 100.000 ευρώ. Δεδομένης όμως της επιχειρηματικής φύσης της ΕΛΕΠ, περιουσιακά στοιχεία τέτοιας υψηλής αξίας είναι μάλλον ασυνήθιστα». Πάντως, απογραφή των στοιχείων αυτών έγινε μόνο δύο φορές τα τελευταία 15 χρόνια, το 2003 και το 2013.

Σε άλλο σημείο της έκθεσης για τα οικονομικά και λογιστικά πεπραγμένα αναφέρεται ότι «κατά τον έλεγχο των λογιστικών βιβλίων, για τους προμηθευτές ανακαλύψαμε περιπτώσεις όπου οι δωρεές καταχωρίστηκαν στις πιστώσεις προμηθευτών. Ομοίως, εντοπίσαμε κάποιες κρατικές/δημόσιες επιχορηγήσεις (π.χ., δράση κατά της εμπορίας ανθρώπων) ύψους 240.000 ευρώ, ΕΣΠΑ 30.000 ευρώ, που δεν είχαν καταχωριστεί στα έσοδα, αλλά στις πιστώσεις προμηθευτών. Επιπλέον, τα προγράμματα αυτά δεν φαίνεται να αφορούν σε δράσεις για τα δικαιώματα του παιδιού ή να σχετίζονται με τον γενικότερο καταστατικό χάρτη της UNICEF. Φαίνεται επίσης ότι η επωνυμία της UNICEF χρησιμοποιήθηκε από τρίτα μέρη για να συμμετάσχουν από κοινού σε διαγωνισμούς για δημόσιες χρηματοδοτήσεις και επιχορηγήσεις».

Η απόρρητη και εμπιστευτική έκθεση των 74 σελίδων παραδόθηκε αρμοδίως τον Ιανουάριο του 2018 και υπογράφεται από τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Τμήματος της UNICEF στη Γενεύη, Ralf Baumberger, και από τον γενικό διευθυντή, Beat Weber, οι οποίοι επεξεργάστηκαν και αξιολόγησαν την έρευνα, την οποία διεξήγαγε για λογαριασμό της UNICEF η εταιρεία PricewaterhouseCoopers (PwC), γνωστή ως μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες ορκωτών ελεγκτών και παροχής υπηρεσιών λογιστικής παγκοσμίως.

Πρόκειται για το αποτέλεσμα της ενδελεχούς έρευνας την οποία διεξήγαγε η Γενεύη έπειτα από τις σοβαρές καταγγελίες για σειρά ατασθαλιών που δέχτηκε από την πρόεδρο του Ελληνικού Παραρτήματος, Σοφία Τζιτζίκου, όταν πήρε στα χέρια της τα αποτελέσματα του οικονομικού και διαχειριστικού ελέγχου, τον οποίο η ίδια διέταξε αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, το 2106. Τα αποτελέσματα της έρευνας οδήγησαν, μάλιστα, προ ημερών τη Διεθνή Επιτροπή της UNICEF να αποσύρει το Σύμφωνο Αναγνώρισης από την Ελληνική Εθνική Επιτροπή, με αποτέλεσμα να ανασταλεί η λειτουργία της. Σε σχετική ανακοίνωση της οργάνωσης γίνεται λόγος για «ανησυχίες που προέκυψαν από πρόσφατο έλεγχο από ανεξάρτητο φορέα».

Η έρευνα άρχισε τον Νοέμβριο του 2017 και κατέληξε στις παραπάνω αποκαλυπτικές διαπιστώσεις για το μεγάλο «πάρτι» στο Ελληνικό Παράρτημα της UNICEF, ένα «πάρτι» το οποίο προσλαμβάνει διαστάσεις ευρύτερου σκανδάλου, καθώς δεν περιορίζεται στην οικονομική του διάσταση, αλλά απειλεί να πλήξει καίρια και το ηθικό κύρος του διεθνούς φιλανθρωπικού οργανισμού.

Τον λόγο έχει τώρα η Δικαιοσύνη, η οποία διερευνά την υπόθεση, κατόπιν εντολής για επείγουσα προκαταρκτική εξέταση που έδωσε ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών, Ηλίας Ζαγοραίος.

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 47 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 29 Απριλίου 2018.