Ακριβή μου εκπαίδευση

Έρευνα: Πόσο (πολύ) κοστίζει η εκπαίδευση στην Ελλάδα



23 Σεπτεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 3:31 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 3:38 μμ


Το αστρονομικό ποσό των 4 δισ. ευρώ ετησίως ξοδεύουν τα ελληνικά νοικοκυριά για υπηρεσίες ιδιωτικής εκπαίδευσης. Ακρως πιεστικοί αποδεικνύονται οι Ελληνες γονείς στο θέμα του «εξοπλισμού» των παιδιών τους με γνώσεις, την ώρα που η ελληνική δημόσια εκπαίδευση αδυνατεί να παράσχει στους μαθητές βασικά εφόδια, όπως οι ξένες γλώσσες.

Της Δήμητρας Τριανταφύλλου |[email protected]

Τα στατιστικά από την έρευνα που πραγματοποιεί κάθε χρόνο το Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ (βασιζόμενο στην Ερευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ) αναφορικά με τις δαπάνες των νοικοκυριών για αγορά αγαθών και υπηρεσιών εκπαίδευσης είναι αποκαλυπτικά των διαστάσεων που έχει πάρει πια η πολυπλόκαμη ιδιωτική εκπαίδευση στη χώρα μας. Στην ουσία, μιλάμε για δέκα διαφορετικές αγορές: ιδιωτική εκπαίδευση (βλ. δημοτικά σχολεία, γυμνάσια, λύκεια), ξένες γλώσσες, σπουδές σε άλλη πόλη στο εσωτερικό, σπουδές σε άλλη πόλη στο εξωτερικό, φροντιστήρια μαθημάτων μέσης εκπαίδευσης, ιδιαίτερα μαθήματα, καλλιτεχνικά μαθήματα και μαθήματα υπολογιστών, αγορά βιβλίων και βοηθημάτων, υπηρεσίες babysitting και φύλαξης, καθώς και εκπαιδευτικές εκδρομές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, λοιπόν, από το 2004 έως το 2009 παρατηρήθηκε μια αύξηση προς αυτές τις δαπάνες κατά 26,1% ή κατά 1.144, 5 εκατ. ευρώ. Οταν τα «χρυσά χρόνια» πέρασαν στο παρελθόν και η κρίση έγινε πλήρως αντιληπτή από το ελληνικό νοικοκυριό άρχισε και η σταδιακή πτώση αυτής της δαπάνης, οπότε μέχρι το τέλος του 2015 σημειώθηκε πτώση κατά 41,3% ή κατά 2.268,3 εκατ. ευρώ.

Παρ’ όλα αυτά, είναι εντυπωσιακό ότι ακόμα και εν μέσω της πιο βαθιάς κρίσης, ακόμα και την ώρα των capital controls και του απόλυτου «παγώματος» της αγοράς, τα νούμερα της δαπάνης συνέχισαν να προκαλούν ίλιγγο: 3.245,1 εκατ. ευρώ ή αλλιώς 3 δισ. των ελληνικών νοικοκυριών κατευθύνονταν το 2016 προς την ιδιωτική εκπαίδευση. Σημειώνεται ότι από το 2017 και έπειτα οι δαπάνες αυτές άρχισαν να «σηκώνουν ξανά κεφάλι».

Ανάμεσά τους υπάρχει κι αυτή που αφορά στην εκμάθηση ξένης γλώσσας, η οποία άγγιξε το 18,5% της συνολικής παραπάνω αγοράς ή, αλλιώς, τα 609,5 εκατ. ευρώ το 2017. Όσο για τα φροντιστήρια, αυτά αντιστοιχούν σε ένα 13,2% της πίτας με 434,7 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, ειδικά τα έξοδα για τις ξένες γλώσσες είναι μάλλον και τα πιο παράλογα, μια και στην πλειονότητα των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών οι ξένες γλώσσες και η πιστοποίηση των σχετικών γνώσεων είναι αναπόσπαστο μέρος της βασικής σχολικής εκπαίδευσης. Τα αγγλικά είναι κύριο και υποχρεωτικό μάθημα στην Κύπρο, την Αυστρία, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Νορβηγία κ.α.

Η κρίσιμη ερώτηση είναι πόσο κοστίζει στην ελληνική οικογένεια το «πακέτο» των εξωσχολικών δραστηριοτήτων. Τα αγγλικά (που πια μπαίνουν στη ζωή των μαθητών ακόμα κι από την α΄ δημοτικού) ξεκινούν από 50 ευρώ τον μήνα στην καλύτερη των περιπτώσεων και φτάνουν μέχρι και τα 100 ευρώ αν πρόκειται για κάποιο γνωστό ινστιτούτο. Αν προστεθεί -που στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων προστίθεται- και μια καλλιτεχνική ή αθλητική δραστηριότητα, τότε στον λογαριασμό αθροίζονται άλλα 40-100 ευρώ τον μήνα, πάλι αντίστοιχα του «κύρους» που έχει η ιδιωτική σχολή, το ινστιτούτο, ο αθλητικός σύλλογος κ.λπ.

Τέλος, αν ο γονιός ακολουθήσει και τη νέα «μόδα» που έκανε την εμφάνισή της πριν από τρία χρόνια για μελέτη των μαθημάτων του σχολείου στο φροντιστήριο -ακόμα και για παιδιά της α΄ δημοτικού!-, τότε στα παραπάνω μπαίνουν άλλα 80 ευρώ. Αν, δηλαδή, μια οικογένεια έχει δύο παιδιά στο δημόσιο δημοτικό σχολείο, τότε θα χρειαστεί από 100 -στην καλύτερη των περιπτώσεων- έως 300 τον μήνα (ή και παραπάνω) για να παρακολουθούν μαθήματα ξένης γλώσσας και για καλλιτεχνικές ή αθλητικές δραστηριότητες.

Υπαίτιοι πολλοί παράγοντες

Ο Γιώργος Χριστόπουλος, γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εξωεκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδος (ΟΙΕΛΕ), πιστεύει ότι για τον τόσο «ιδιωτικοποιημένο» χαρακτήρα της δημόσιας εκπαίδευσης είναι υπαίτιοι πολλοί παράγοντες. Οπως μας εξηγεί, οι αδιαμφισβήτητες ελλείψεις του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, η δυσκολία πιστοποίησης κρίσιμων προσόντων (ξένων γλωσσών, πληροφορικής κ.λπ.) μέσα στο δημόσιο σχολείο, ο εξεταστικοκεντρικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης και η μετατροπή της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε προθάλαμο του πανεπιστημίου έχουν στρέψει την ελληνική οικογένεια στην αναζήτηση ιδιωτικών υπηρεσιών εκπαίδευσης.

Ο Γιώργος Χριστόπουλος

Φταίει όμως μόνο το κράτος για την παραπάνω κατάσταση; «Το ποσό των 4 δισ. που δαπανά ετησίως η μέση οικογένεια για ιδιωτικές υπηρεσίες παιδείας είναι για το μέγεθος της χώρας μας εξωφρενικό και αντικατοπτρίζει μια βαθιά παθογένεια της ίδιας της κοινωνίας», μας λέει ο κ. Χριστόπουλος και προσθέτει: «Δυστυχώς, παρατηρούμε ότι πολλοί γονείς συγχέουν την ποιοτική εκπαίδευση με την υπερεξάντληση των παιδιών τους. Συχνά ως εκπαιδευτικοί ζούμε το αδιανόητο: γονείς να διαμαρτύρονται έντονα όταν τα παιδιά δεν έχουν πολλή μελέτη για το σπίτι!».

Ο ίδιος, μάλιστα, θεωρεί ότι είναι οι διαχρονικές παθογένειες του εγχώριου εκπαιδευτικού συστήματος και η ιδιότυπη παιδαγωγική «υστερία» μέρους της κοινωνίας που μας έχουν οδηγήσει τώρα στη ραγδαία εξάπλωση του νοσηρού φαινομένου των Κέντρων Μελέτης για μαθητές δημοτικού, με αποτέλεσμα παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών να ιδρυματοποιούνται σε περιβάλλον τάξης για πάνω από δώδεκα ώρες τη μέρα, με καταστροφικά αποτελέσματα για την ψυχική, συναισθηματική και κοινωνική τους υγεία.

«Το σημαντικότερο είναι ότι οι δομές αυτές είναι παράνομες, λειτουργούν χωρίς θεσμικό πλαίσιο, με μη πιστοποιημένο προσωπικό και σε ανέλεγκτα κτίρια, με τους κινδύνους για χιλιάδες παιδιά και εργαζόμενους να είναι τεράστιοι. Ως ΟΙΕΛΕ έχουμε ανακαλύψει Κέντρα Μελέτης που λειτουργούν σε 7ήμερη βάση μέχρι και τις 11 το βράδυ, προπαρασκευαστικές δομές για μαθητές νηπίου (!) ώστε να είναι έτοιμοι για το δημοτικό και… baby τμήματα αγγλικών για βρέφη 6 μηνών!» επισημαίνει. Είναι ενδεικτικό ότι, στο πλαίσιο του ρεπορτάζ μας, γνωστή αλυσίδα ξένων γλωσσών μάς έδωσε την τιμή των 400 ευρώ τον χρόνο για την εκμάθηση ξένης γλώσσας σε παιδί α΄ δημοτικού. Μας πρότειναν ακόμα μελέτη των μαθημάτων του σχολείου στο ίδιο φροντιστήριο προς άλλα 720 ευρώ τον χρόνο. Η αγορά των βιβλίων της ξένης γλώσσας απαιτεί άλλα 90 ευρώ τον χρόνο. Μας ενημέρωσαν επίσης ότι οι καλοί μαθητές του φροντιστηρίου βάζουν στη σχολική καθημερινότητά τους τη δεύτερη ξένη γλώσσα από τη γ΄ και τη δ΄ δημοτικού ήδη.

*Δημοσιεύτηκε  στο φύλλο 120 της Κυριακάτικης εφημερίδας ‘Νέα Σελίδα’ την Κυριακή 22.09.2019