Η ανθρωπογεωγραφία του συλλαλητηρίου της Κυριακής



31 Ιανουαρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 11:06 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 11:06 μμ


Οι αριθμοί που κυκλοφόρησαν σχετικά με τη συμμετοχή στο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης ήταν αρκετά αντιφατικοί. Η αστυνομία, που συνήθως είναι φειδωλή στις μετρήσεις της, κατέγραψε 90.000 ανθρώπους.

Του Cyrano

Διαφωνούντες με τα συλλαλητήρια κατέβαζαν τον αριθμό πιο κάτω, στις 50 με 60 χιλιάδες. Διοργανωτές και υποστηρικτές ανέβαζαν τον αριθμό κατά βούληση: άλλοι έκαναν λόγο για 340.000, μερικές εφημερίδες που δεν φημίζονται ακριβώς για την εγκυρότητά τους, έφτασαν να γράφουν για 800.000 συγκεντρωμένους.

Όταν τα εξώφυλλα και τα μικρόφωνα κλείνουν, οι περισσότεροι συγκλίνουν σε έναν αριθμό κοντά στις 120.000. Σε κάθε περίπτωση, αν και οι συγκρίσεις με το 1992 και τα μεγέθη των τότε συλλαλητηρίων είναι άστοχες, η συγκέντρωση κατάφερε αυτό που στην αρχή έμοιαζε αμφίβολο: να μετατρέψει ξανά το ζήτημα της ονομασίας της πΓΔΜ από αντικείμενο διπλωματικής διαπραγμάτευσης μεταξύ δύο κρατών και μερικών μεσολαβητών, σε αντικείμενο «λαϊκής συζήτησης». Το αν αυτό βοήθησε ως σήμερα σε κάτι την Ελλάδα είναι μια άλλη συζήτηση.

Το συλλαλητήριο της Αθήνας είναι μια άλλη ιστορία. Οι διοργανωτές ενθαρρυμένοι από την επιτυχία της Θεσσαλονίκης, πήραν την απόφαση να «κατεβάσουν» τη συγκέντρωση και στον Νότο, ωστόσο τα δεδομένα σε αυτή την περίπτωση είναι διαφορετικά. Μια σειρά από παράγοντες καθιστούν αρκετά πιο περίπλοκη την εξασφάλιση της μαζικότητας, τουλάχιστον σε βαθμό που να συντηρήσει αμείωτη την αίσθηση ότι η ελληνική κοινωνία αντιδρά σθεναρά σε μια λύση του ζητήματος.

Οι δύο πιο προφανείς, είναι οι δύο μηχανισμοί που κατά κύριο λόγο «τάισαν» το συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης με κόσμο: η εκκλησία και η Νέα Δημοκρατία. Αν στο βορρά αυτό έγινε περίπου ομοφώνως, αφού από κάποιο σημείο και έπειτα ήταν αδύνατον για οποιονδήποτε πολιτευτή της ΝΔ να μην στηρίξει το συλλαλητήριο χωρίς να έχει πολιτικό κόστος, στην Αθήνα η κατάσταση δεν είναι η ίδια. Αρκετά στελέχη της φιλελεύθερης πτέρυγας, είτε κινούνται κοντά στη Ντόρα Μπακογιάννη είτε όχι, δεν πρόκειται να κουνήσουν το δάκτυλό τους για το συλλαλητήριο -χώρια όσους διαφοροποιούνται ανοιχτά από την επίσημη θέση της ΝΔ. Το ίδιο ισχύει και για τους καραμανλικούς βουλευτές, καθώς όσο εκλέγονται ή πολιτεύονται στη νότια Ελλάδα δεν έχουν κανένα λόγο να εγκαταλείωουν την οδό της μετριοπάθειας που συνολικά ακολουθύν έναντι της κυβέρνης Τσίπρα. Όμως, ακόμα και στις μητροπόλεις, το κλίμα δεν είναι ομόθυμο όπως στη Μακεδονία. Ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος κρατά μια στάση επαμφοτερίζουσα, και πάντως όχι τόσο θερμή όσο εκείνη του Άνθιμου, ενώ άλλοι μητροπολίτες (όπως ο Μεσσηνίας Χρυσόστομος) διακηρύσσουν ανοιχτά ότι θα απέχουν. Φυσικά, δε λείπουν και οι άλλες πλευρές που καλούν στο συλλαλητήριο και εργάζονται για αυτό.

Ας δούμε λοιπόν πώς διαμορφώνεται η ανθρωπογεωγραφία του συλλαλητηρίου της Αθήνας και ποιοι είναι οι αριθμοί που θα άφηναν τους διοργανωτές ευχαριστημένους:


1. Οι ακροδεξιοί

Αποτελούν το πιο ακλόνητο και βέβαιο κομμάτι του συλλαλητηρίου, ίσως και αυτό που θα δώσει -και πάλι- τον τόνο, αν και από μόνοι τους δεν αρκούν. Η Χρυσή Αυγή θα κάνει αναμφίβολα και πάλι πανελλαδική κινητοποίηση, η οποία δε μπορεί να συγκεντρώσει περισσότερες από λίγες χιλιάδες ανθρώπους, όμως στο συλλαλητήριο θα βρεθούν και όλες οι μικρότερες οργανώσεις του χώρου, το ΛΑΟΣ του Γ. Καρατζαφέρη κ.ά., κουβαλώντας τους μικρούς «λόχους» τους. Στον χώρο αυτό κινούνται άλλωστε και οι διοργανωτές του συλλαλητηρίου, τόσο οι επίσημοι (ενώσεις αποστράτων, παμμακεδονική ένωση) όσο και οι ανεπίσημοι που «απορρίφθηκαν».

Η παρουσία τους ωστόσο εγκυμονεί κινδύνους, καθώς η Αθήνα εμφανίζεται λιγότερο φιλική ή «ανεκτική» προς την παρουσία τους στον δρόμο και ως τώρα ουδέποτε διαδήλωσαν χωρίς να βρουν απέναντί τους αντι-συγκεντρώσεις.

2. Η εκκλησία

Αν και η αρχιεπισκοπή δεν φαίνεται να κάνει κάποια ιδιαίτερη κινητοποίηση για το συλλαλητήριο, αρκετοί είναι οι μητροπολίτες που όχι απλά ευνοούν αλλά και σπρώχνουν το πόιμνιό τους να κατέβει στη διαδήλωση. Αρκετοί μάλιστα διοργανώνουν και εκδρομές προς την Αθήνα εκείνη τη μέρα. Δεδομένης της αρκετά μεγάλης επιρροής που εξακολουθεί να έχει η εκκλησία στην Ελλάδα, ο κόσμος που θα συγκεντρωθεί μέσω αυτής αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό κορμό της συγκέντρωσης και υπολογίζεται σε αρκετές χιλιάδες. Προσοχή όμως: κάποιοι ανάμεσά τους, δεν αποκλείεται να ανήκουν και στην πρώτη κατηγορία.


3. «Ο λαός της δεξιάς»

Η επίσημη στάση της ΝΔ «απενεχοποίησε» πλήρως την συμμετοχή των μελών και της βάσης της στο συλλαλητήριο. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι «φυλές» της ΝΔ που θα βρεθούν στο Σύνταγμα την Κυριακή. Αυτοί που αναμένεται να στηρίξουν με όλες τους τις δυνάμεις είναι οι προσκείμενοι στον Αντ. Σαμαρά και το είδος της κεντροδεξιάς παράταξης που οραματίστηκε (Αδ. Γεωργιάδης, Μ. Βορίδης κ.ά.), καθώς και πολιτευτές που διεκδικούν ψήφους σε περιοχές όπου οι μητροπολίτες καλούν στο συλλαλητήριο. Και εδώ, έχουμε δύο σύνολα (δεξιά – εκκλησία) που σε ένα μέρος τους ταυτίζονται. Ωστόσο, το ελεύθερο που έδωσε η ΝΔ για συμμετοχή στο συλλαλητήριο δεν αποκλείεται να στείλει αρκετό κόσμο στο Σύνταγμα την Κυριακή. Ας έχουμε πάντως υπόψη μας, ότι τα τελευταία 5-6 χρόνια, η ίδια η ΝΔ ουδέποτε κατάφερε να κινητοποιήσει περισσότερους από 5-6.000 ανθρώπους στην Αθήνα. Στην καταμέτρηση πάντως, πρέπει μάλλον να μπουν και οι οργανώσεις της επαρχίας.

4. Οι υπόλοιποι

Η μεγάλη μαζικότητα των συλλαλητηρίων της πρώτης φάσης του ονοματολογικού, το 1992, βασίστηκε στη ευρύτατη συμμετοχή στρωμάτων που σήμερα μοιάζουν να μην ασχολούνται ιδιαίτερα με το ζήτημα. Μαθητές, δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά και κόσμος που δεν συχνάζει γενικά σε διαδηλώσεις, συνέρεε το 1992 στα συλλαλητήρια, κατά δεκάδες χιλιάδων. Είναι προφανές ότι κάτι ανάλογο δε συμβαίνει σήμερα. Ωστόσο, η τελική επιτυχία της διοργάνωσης θα κριθεί στη συμμετοχή του λεγόμενου «άμαχου πληθυσμού». Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η ελληνική κοινωνία δεν έχει ακόμα συμβιβαστεί με την ιδέα της σύνθετης ονομασίας στην πλειοψηφία της. Από αυτό όμως μέχρι να εκφραστεί αυτή η τάση σε συλλαλητήριο, υπάρχει δρόμος. Από το αν τελικά το χωρίς ετικέτες συντηρητικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας κατευθυνθεί μαζικά στο συλλαλητήριο, θα κριθεί η επιτυχία του.

Οι αριθμοί

Ποιες είναι λοιπόν οι φιλοδοξίες των διοργανωτών; Οι οργανωμένες δυνάμεις που θα συμμετέχουν στο συλλαλητήριο, δύσκολα μπορούν να κινητοποιήσουν περισσότερες από 30-50 χιλιάδες ανθρώπους -αριθμός βέβαια που δεν είναι μικρός, αλλά δεν μπορεί να αλλάξει την κυβερνητική πολιτική. Αν ο αριθμός αυτός αυξηθεί τόσο ώστε να φτάσει τα επίπεδα της Θεσσαλονίκης, οι διοργανωτές θα έχουν την ικανοποίηση ότι κρατάνε το ζήτημα ανοιχτό. Οτιδήποτε πέρα από αυτό, θα βάλει την «νέα Δεξιά» μέσα στο πολιτικό παιχνίδι, ακόμα και σε βάρος του Κυριακού Μητσοτάκη. Διαφορετικά, και όσο ο αριθμός κατεβαίνει, η «κινηματική» πίεση για το ονοματολογικό θα έχει εκπνεύσει ουσιαστικά χωρίς να έχει προκαλέσει μεγάλα προβλήματα στην κυβέρνηση, η οποία θα μπορεί άφοβα πλέον να συνεννοηθεί με τις κεντρώες δυνάμεις του πολιτικού συστήματος, στην κατεύθυνση της λύσης.