Παιδοκτονίες: Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα με θύτες νεαρές γυναίκες;



8 Φεβρουαρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 6:46 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:01 μμ


Ενα τρίτο περιστατικό θανάτου νεογέννητου σε διάστημα μικρότερο από έναν χρόνο ήρθε να προστεθεί σε μια τρομακτική λίστα, η οποία τείνει να εξελιχθεί σε μάστιγα. Νεαρές γυναίκες κυοφορούν εκτός γάμου ή επίσημης σχέσης και θανατώνουν τα μωρά τους λίγα λεπτά μετά τη γέννησή τους.

Της Δήμητρας Τριανταφύλλου

 [email protected]

Σε έναν ταξιδιωτικό σάκο δίπλα από το κρεβάτι της είχε τοποθετήσει το νεκρό μωρό της μια 17χρονη, η οποία κατηγορείται για παιδοκτονία. Είχαν προηγηθεί οι ιστορίες που συγκλόνισαν το πανελλήνιο με την 22χρονη φοιτήτρια από τη Νέα Σμύρνη που γέννησε μόνη της στο μπάνιο και τη 19χρονη κοπέλα από την Πετρούπολη που πέταξε το νεογέννητο σε κάδο απορριμμάτων.

Αγγίζουν τις 100.000 οι ετήσιες εκτρώσεις

Σύμφωνα με στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το τμήμα Οικογενειακού Προγραμματισμού του Αρεταίειου Νοσοκομείου Αθηνών, οι εκτρώσεις στην Ελλάδα υπολογίζονται κατ’ εκτίμηση σε 80.000-100.000 τον χρόνο. Από αυτές, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες στην περίοδο της εφηβείας, οι οποίες καταλήγουν σε έκτρωση, είναι περίπου 3.000-4.000 ετησίως. Σύμφωνα με τους ειδικούς του τμήματος, η έλλειψη σεξουαλικής αγωγής στην Ελλάδα αλλά και τα «δύσκολα» οικογενειακά περιβάλλοντα που πολλαπλασιάστηκαν στην Ελλάδα της κρίσης είναι βασικές αιτίες του προβλήματος.

Η Ροζίνα Παλαιολόγου, ψυχοθεραπεύτρια, ιδρυτικό μέλος στην Εταιρεία Ψυχικής Υγείας της Γυναίκας και συντονίστρια ψυχοεκπαιδευτικών προγραμμάτων στη Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Ρέα, μιλώντας στη «Νέα Σελίδα» αναλύει όλους τους παράγοντες που οδηγούν τις νεαρές κοπέλες σε αυτές τις πράξεις.

Η ψυχοθεραπεύτρια Ροζίνα Παλαιολόγου

Τι μπορεί να δημιουργεί τόσο φόβο σε μια κοπέλα που να αποκρύβει την εγκυμοσύνη της σε όλη τη διάρκειά της;

Θα ήθελα να βάλω εμένα στη θέση των κοριτσιών αυτών. Ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα σκεφτόμουν αν στα 17, 19 ή 22 μου χρόνια καταλάβαινα ότι είμαι έγκυος; Πολύ πιθανόν σε πρώτο χρόνο να ήταν η κοινωνία και σε δεύτερο χρόνο ο εαυτός μου και το παιδί. Για να μείνω έγκυος και να το αποκρύψω από τους γύρω μου, και σχεδόν και από τον ίδιο μου τον εαυτό, σημαίνει ότι έχω μάθει ότι πρέπει να φοβάμαι. Να φοβάμαι μήπως τιμωρηθώ, μήπως με απορρίψουν, μήπως πια δε με εκτιμούν. Σε αυτή την περίπτωση το μοτίβο προστασίας του εαυτού μου είναι η αποφυγή.

Οι έφηβες που μένουν έγκυοι σχεδόν εξορισμού έχουν ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Μια νεαρή κοπέλα που κρύβει την εγκυμοσύνη της καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής φοβάται την οικογένειά της και την κοινωνία γύρω της. Εχει μάθει ότι δεν υπάρχει υποστηρικτικό περιβάλλον να τη φροντίσει ακόμη και σε μια τόσο δύσκολη στιγμή, παρά μόνο να την τιμωρήσει και να την κατακρίνει. Το να αποκρύψει την εγκυμοσύνη μέχρι τέλους, όχι μόνο δεν είναι εύκολο, αλλά γίνεται μέρα με τη μέρα όλο και πιο τραυματικό.

Τι ψυχολογικά σημάδια ενδέχεται να αφήσει σε μια νέα γυναίκα το να γεννήσει χωρίς καμία βοήθεια;

Αν για μια ενήλικη γυναίκα μια κακή εμπειρία γέννας μπορεί να είναι τραυματική, ας αναλογιστούμε τι μπορεί να συμβεί στην ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου που, ενώ ακόμη διαμορφώνεται ως προσωπικότητα, βιώνει κάτι τόσο οδυνηρό απ’ όλες τις πλευρές. Φοβία για τον τοκετό, την εγκυμοσύνη αλλά και για τις στενότερες συντροφικές σχέσεις θα μπορούσαν να είναι μερικά από τα σημάδια αυτά.

Πιστεύετε ότι οδηγούνται συνειδητά στην κατηγορία της παιδοκτονίας που τους αποδίδεται;

Τα κορίτσια αυτά είναι ήδη παραμελημένα, φοβισμένα και αγχωμένα στην καλύτερη περίπτωση, ενώ στη χειρότερη πάσχουν από κάποια ψυχολογική διαταραχή. Αρχικά φοβούνται την κατακραυγή του στενότερου οικογενειακού περιβάλλοντος και ξαφνικά αυτό διογκώνεται και ανάγεται στο επίπεδο του να μιλά για την περίπτωσή τους ολόκληρη η χώρα. Ο απόλυτος στιγματισμός. Η κοινωνία, το σχολείο και οι γονείς είναι εκείνοι που είναι υπεύθυνοι για το μεγάλωμα των παιδιών. Τα κορίτσια αυτά είναι παράλληλα και θύματα και θύτες. Καμία κοπέλα δεν θα επέλεγε αυτή την εκδοχή της ιστορίας αν τη φανταζόταν από την αρχή. Δυστυχώς, όσο βαρύς και να είναι ο χαρακτηρισμός της παιδοκτόνου, αυτό είναι στην ουσία που συμβαίνει μετά την πράξη τους.

Πού μπορεί να αποδοθεί ένα τέτοιου είδους φαινόμενο;

Στις ασθενέστερες κοινωνικοοικονομικά ομάδες παρά στις ανώτερες είναι πιθανότερο να γίνουν μητέρες οι έφηβες. Γι’ αυτό πιθανολογούνται ως αιτίες η ελλιπής ύπαρξη σεξουαλικής αγωγής και η απουσία γνώσης σχετικά με τις μεθόδους αντισύλληψης αλλά και με τη φυσιολογία της αναπαραγωγής. Επιπλέον, τα κορίτσια που βιώνουν το αίσθημα της μοναξιάς και δεν έχουν σωστή επικοινωνία με την οικογένειά τους είναι πιο πιθανό να ξεκινήσουν τη σεξουαλική τους ζωή σε μικρότερη ηλικία.

Η καταπίεση, τα στερεότυπα και η απουσία σεξουαλικής αγωγής

Τα σεξιστικά στερεότυπα και η έλλειψη σεξουαλική αγωγής είναι οι βασικοί λόγοι που το φαινόμενο τείνει να πάρει μεγάλες διαστάσεις. Η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών στη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων του υπουργείου Εσωτερικών, Δώρα Κατσιβαρδάκου, αναφέρει στη «Νέα Σελίδα» τα δεδομένα της εποχής, ενώ κάνει λόγο για μια αρρωστημένη εικόνα που έχουν οι έφηβοι – και όχι μόνο για το σεξ:

Δώρα Κατσιβαρδάκου

«Τον τελευταίο καιρό γινόμαστε αποδέκτες των αποτελεσμάτων που παράγουν τα σεξιστικά στερεότυπα για τις γυναίκες, τα οποία δυστυχώς συνεχίζουν να καλλιεργούνται και σήμερα. Αναφέρομαι στο σεξιστικό πρότυπο της θηλυκότητας που σχετίζεται με την υπακοή στο θέλημα του πατέρα, του συζύγου, του συντρόφου, ενώ την ίδια στιγμή στα αγόρια καλλιεργείται η τοξική ιδέα του μάτσο άντρα που είναι σκληρός, δυνατός και αρνείται τελικά το συναίσθημα. Η σεξουαλικότητα εξακολουθεί να είναι δικαίωμα προς διεκδίκηση για τις γυναίκες, ενώ όσες απολαμβάνουν τη σεξουαλικότητα τους εύκολα κατηγορούνται ως… εύκολες. Παράλληλα, πολλά νεαρά κορίτσια συνεχίζουν να ζουν σε πολύ καταπιεστικά περιβάλλοντα και να μην έχουν δικαίωμα στην αγάπη και στις σχέσεις. Οσον αφορά στο πώς μπορεί μια εγκυμοσύνη να μην γίνεται επί μακρόν αντιληπτή από την οικογένεια, πιθανότατα να σχετίζεται με το “βλέπω ό,τι θέλω ή ό,τι μπορώ να δω”, η άρνηση, δηλαδή, των γονιών που ζουν και βλέπουν τη ζωή μέσα από τις στρεβλώσεις των στερεοτύπων τους, αποκομμένοι από τις ανάγκες και τα πραγματικά προβλήματα των παιδιών τους.

Θέλω, πάντως, να τονίσω και την αξία της σεξουαλικής αγωγής που παραμένει ακόμα και σήμερα απούσα από τα σχολεία. Οι έφηβοι σήμερα δεν έχουν μια υγιή εικόνα για το σεξ στον βαθμό που αυτή διαμορφώνεται από το ίντερνετ. Η ελεύθερη πρόσβαση στην πορνογραφία τούς κάνει πολύ κακό, μια και εκεί η γυναίκα παρουσιάζεται κατά βάση ως ένα αντικείμενο υποτίμησης και βίας.

Αναφορικά με την εκπαίδευση, η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων συνεργάζεται με το Νοσοκομείο “Ελενα” και το υπουργείο Παιδείας. Στο πλαίσιο αυτό, μαίες επισκέπτονται σχολεία της Αθήνας και ενημερώνουν τα παιδιά για ζητήματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειά. Πέρσι επισκεφτήκαμε 21 σχολεία και δώσαμε διαλέξεις, τις οποίες παρακολούθησαν 2.500 μαθητές της γ΄ γυμνασίου και της α΄ λυκείου».

*Μέρος ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Νέα Σελίδα την Κυρισκή 03/02/2019 στο φύλλο 87