Νέτα σκέτα: ένας Σωκράτης σπέσιαλ

Παλιά τραγούδια παίζει και ηχογραφεί ο σπουδαίος καλλιτέχνης με τη συνδρομή του Δημήτρη Λάππα και κατόπιν τα ανεβάζει στο YouTube. «Tα κομμάτια αυτά μού έδωσαν τη δυνατότητα να “βγάλω μεροκάματο” για 20 περίπου χρόνια», τονίζει εξηγώντας την πρωτοβουλία του



11 Απριλίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 6:27 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 6:27 μμ


Ο Σωκράτης Μάλαμας, όσο περνούν τα χρόνια, πλησιάζει πιο πολύ στην αγέρωχη εστία των λαϊκών τροβαδούρων. Εκείνων που σκέτοι και δωρικοί κατακτούν τη μεγάλη αποδοχή, επειδή παίρνουν την ευθύνη να τραγουδήσουν μια ζωή το ίδιο φθαρτή με τη ζωή των άλλων.

Της Χρύσας Φωτοπούλου

Στις εμφανίσεις του ο Μάλαμας, σχεδόν πάντα καθιστός, με μια κιθάρα που σπάνια αφήνει στην άκρη -δίπλα του ένα ποτήρι ψηλό χωρίς πάγο- και μιλώντας ελάχιστα ανάμεσα στα τραγούδια, έχει καταφέρει να έχει το κοινό που δεν τον εγκαταλείπει ποτέ. Γιατί η διαδρομή του μέχρι τώρα δεν ήταν εύκολη, γιατί έχει φθείρει την κιθάρα του στο αχανές ταξίδι στην επαρχία και τον κόσμο, γιατί δούλεψε σε σκυλάδικα, γιατί έγινε δάσκαλος στα ωδεία, γιατί κάποτε κρύφτηκε σ’ ένα χωριό της Πίνδου αναζητώντας τη γαλήνη.

Η σπασμωδική συμμετοχή του κόσμου είναι το ίδιο εμπύρετη με την πυκνή, μελωδική αφήγηση του Μάλαμα, που φέρει από πάντα ένα ξεκάθαρο και παιδεμένο συναίσθημα. Η γλώσσα του είναι απλή, μα απλά δεν μιλούν όσοι ταλανίζονται από τη διαρκή δίψα; Κι αν έχει βουτήξει στη σεκάνς μιας νέας εποχής, το κέρδισε δίκαια.

Γιατί αυτός που θα τον ακούσει σε μια βόλτα με το αυτοκίνητο είναι το ίδιο παρών στις βιωματικές αλληλουχίες του καλλιτέχνη όσο είναι όταν τον έχει μπροστά του στην πλατεία ενός χωριού ή στο εκρηκτικό σκηνικό του «Σταυρού», ή οπουδήποτε, τέλος πάντων. Το συναίσθημα του ακροατή παραμένει το ίδιο. Ο φορέας παραμένει ίδιος. Ενας σεμνός παρατηρητής που αποκαλεί τους σταθμούς «πρακτορεία» και τη γυναίκα «δώρο του κόσμου», επιστρέφοντας πάντα σε μια κοινωνία που η απελπισία της είναι και η ζωογόνα ανάφλεξή της.

Τον περασμένο Δεκέμβριο άρχισαν να ανεβαίνουν στο διαδίκτυο βίντεο όπου ο Σωκράτης Μάλαμας τραγουδάει Ακη Πάνου και Απόστολο Καλδάρα, απέριττα, σκέτα, σχεδόν ευλαβικά. Με δύο κιθάρες. Η μια στα δικά του χέρια και η άλλη στα χέρια του βιρτουόζου Δημήτρη Λάππα. Ο ακροατής έχει μπροστά του μια ισχυρή εικόνα. Πλάνα σε ήσυχα, κλειστά μέρη, ωραία φωτισμένα, μια παρέα που ανατέμνει το μεγαλείο ενός αξεπέραστου λαϊκού κόσμου, οι ρυτίδες στα πρόσωπα, τα δάχτυλα πάνω στις χορδές, το χαίρονται όλοι.

Ο ίδιος ο Σωκράτης Μάλαμας για αυτή τη σειρά τραγουδιών αναφέρει: «“Τα σκέτα” είναι μια σειρά παλιών λαϊκών τραγουδιών που ηχογραφήθηκαν με δύο κιθάρες. Το κριτήριο για την επιλογή των τραγουδιών του κάθε συνθέτη δεν είναι η αρτιότητα των συνθέσεων ούτε των στίχων, ούτε καν η εμπορική τους επιτυχία. Ο κύριος λόγος είναι ιδιαίτερα πρακτικός. Τα τραγούδια αυτά μού έδωσαν τη δυνατότητα να “βγάλω μεροκάματο”, όπως λέμε στην πιάτσα, για 20 χρόνια περίπου, στα μαγαζιά της νύχτας ως κιθαρίστας και τραγουδιστής. Είναι εν τέλει ένα μεγάλο “ευχαριστώ” γι’ αυτούς τους ανθρώπους και μια υπενθύμιση ότι δεν τους ξεχνάμε και τα τραγούδια τους είναι ακόμα λειτουργικά κι αγαπημένα».

Το λαϊκό τραγούδι έχει ένταση, έχει ανοιχτή μνήμη, έχει ανθρωπιά που αγγίζεται μέσα από τον αυθόρμητο και συντροφικό χαρακτήρα της παρέας που τα κομμάτια της αναγνωρίζονται, έλκονται, συνειδητοποιούν τους κρίκους μιας παραδομένης συνθήκης.

Ο Σωκράτης με τα «Σκέτα» επιστρέφει το λαϊκό στις παρέες ατόφιο, καθαρόαιμο. Πάνω σε ένα τραπέζι λιτό και οικείο. Οπου οι άνθρωποι δεν χάνονται, δεν αποσπώνται, δεν σκορπίζονται, δεν είναι άνιωθοι, δεν είναι θορυβώδεις. Ακούν, τραγουδούν και συμπάσχουν, καταθέτοντας ένα πρόσωπο γοητευτικό, όπως αρμόζει στην ατμόσφαιρα της λαϊκής ποίησης. Ο Μάλαμας με τα «Σκέτα» γίνεται ο καλλιτέχνης της διπλανής πόρτας. Με τσαλακωμένο το σκούρο του πουκάμισο και με ανοιχτά όλα τα παράθυρα. Η καλύτερη απότιση φόρου τιμής σ’ αυτούς που δεν υπήρξαν ποτέ περαστικοί.

ΥΓ.: «Τα σκέτα» τα θέλω/ θέλουμε και σε βινίλιο. Λαϊκή απαίτηση.

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 96 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 7 Απριλίου

*Φωτογραφία: Γιώργος Βιτσαρόπουλος