Η Ευρώπη απέναντι στα «βαμπίρ» των offshore

12

ΓΡΑΦΕΙ Η ΝΙΚΟΛ ΛΕΙΒΑΔΑΡΗ   Κατά τον Αδωνι Γεωργιάδη, η απόκρυψη του πλούτου των ελίτ μέσω των φορολογικών παραδείσων είναι απλώς «ηθικό δικαίωμα». Κατά τον Πιερ Μοσκοβισί, τα δίκτυα των offshore είναι τα σύγχρονα «βαμπίρ» που «σοκάρουν μέσα από τη νομιμότητά τους». Και «το μόνο που φοβούνται», κατά τον Ευρωπαίο Επίτροπο, «είναι το φως». Υπό το -πρώτο- φως που έριξαν τα Paradise Papers, τα «βαμπίρ» μεταφράζονται σε 7,6 τρισ. δολάρια παρκαρισμένα στις απανταχού offshore. Και το «ηθικό δικαίωμα» σημαίνει, σύμφωνα με στοιχεία της Credit Suisse, ότι το 80% των κεφαλαίων αυτών δεν έχει δηλωθεί ποτέ στην εφορία. Κατά τα ίδια δε στοιχεία, κοστίζει περί τα 120 δισ. ευρώ ετησίως στα κράτη από τα οποία φεύγουν τα αφορολόγητα κεφάλαια – ένα κόστος το οποίο καλούνται να καλύψουν τα μικρά και μεσαία εισοδήματα. Πρόκειται για την απλή και κυνική αλήθεια των αριθμών, με την οποία θα αναμετρηθούν η Ευρώπη και οι πολιτικές της ηγεσίες στις 5 Δεκεμβρίου στο Ecofin. Εκεί θα τεθούν προς έγκριση τόσο η δημοσιοποίηση της «μαύρης λίστας» που έχει συντάξει η Κομισιόν με τους φορολογικούς παραδείσους όσο και μια σειρά ακόμη προτάσεων της Επιτροπής για την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας – από αυστηρότερους κανόνες για τους μεσάζοντες (δικηγόρους, τραπεζίτες κ.ά.) και υποβολή εκθέσεων με τους ισολογισμούς των επιχειρήσεων ανά χώρα έως συγκεκριμένα βήματα για την υιοθέτηση ενιαίας φορολογίας. Η θερμή συζήτηση που έγινε αυτή την εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά τις αποκαλύψεις των Paradise Papers εξέπεμψε οιωνούς μιας όψιμης έστω πολιτικής αφύπνισης. «Τα Paradise Papers αποκάλυψαν τρόπους φοροαποφυγής που είναι σοκαριστικοί, αλλά, πάντως, νόμιμοι. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο σοκ. Χρειάζεται, λοιπόν, να αλλάξουμε τη νομοθεσία τώρα. Και η διαφάνεια είναι η λέξη-κλειδί» ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του Πιερ Μοσκοβισί. Οι αποφάσεις όμως της 5ης Δεκεμβρίου δεν είναι ούτε δεδομένες ούτε προεξοφλημένες σε μια Ευρώπη «σοκαρισμένη» μεν, αλλά και επί δεκαετίες εγκλωβισμένη στα λόμπι των οικονομικών, επιχειρηματικών και πολιτικών συμφερόντων. Οι προτάσεις της Κομισιόν έχουν ήδη υποστεί «εκπτώσεις». Προκειμένου να επέλθει ομοφωνία συμφωνήθηκε παρασκηνιακά να περιοριστεί η «μαύρη λίστα» σε εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης κράτη -ήτοι να εξαιρεθούν οι αμφιλεγόμενες φορολογικές πρακτικές χωρών όπως η Μάλτα και το Λουξεμβούργο-, ενώ η πρόταση της Επιτροπής για κυρώσεις στα «μη συνεργάσιμα» φορολογικά καταφύγια στηρίζεται μεν από τη Γαλλία, συναντά όμως τις υπόγειες και ισχυρές αντιστάσεις της Γερμανίας και της Ολλανδίας. Ο κυνισμός των αριθμών είναι και πάλι εκείνος που δείχνει τα κίνητρα και το βάθος αυτών των αντιστάσεων. Οι 99 από τις 100 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες χρησιμοποιούν θυγατρικές offshore εταιρείες, σύμφωνα με έρευνα του βρετανικού Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης. Πάνω από το 50% επίσης των διεθνών εμπορικών συναλλαγών γίνεται μέσω του δικτύου των φορολογικών παραδείσων, όπως έχει αποκαλύψει ο πρώην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Ντομινίκ Στρος-Καν. Και, σύμφωνα με τα Paradise Papers, τουλάχιστον 120 πολιτικοί και ηγέτες απ’ όλο τον πλανήτη εμπλέκονται στα δίκτυα των offshore. Από την έρευνα δε του Γάλλου οικονομολόγου Γκαμπριέλ Ζουκμάν έχει αποδειχτεί ότι ο κύριος όγκος του παγκόσμιου κρυμμένου πλούτου είναι αποθηκευμένος σε έξι φορολογικά «καταφύγια», εκ των οποίων τα δύο βρίσκονται επί ευρωπαϊκού εδάφους: στην Ελβετία, το Λουξεμβούργο, τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, τις Μπαχάμες και τα Νησιά Κέιμαν. Τα στοιχεία αυτά ίσως δίνουν και την απάντηση στα ερωτήματα που έθεσε στο Ευρωκοινοβούλιο, από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, ο αντιπρόεδρός του, Δημήτρης Παπαδημούλης. «Γιατί μερικοί δημοσιογράφοι ήταν πιο αποτελεσματικοί απ’ ό,τι οι νόμιμες Αρχές και οι αρμόδιοι;» αναρωτήθηκε. «Καταρχάς», πρόσθεσε, «πρέπει να προστατεύσουμε τους whistleblowers (σ.σ.: μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος). Πρέπει να πάμε σε πράξη. Να φορολογούνται τα κέρδη εκεί που παράγονται. Ηρθε η ώρα για αυστηρές κυρώσεις». Ο ίδιος επεσήμανε και τα πολιτικά «πλοκάμια» του ζητήματος τόσο στην Ευρώπη όσο και στη χώρα μας. Σε δηλώσεις του που φιλοξενεί το ευρωπαϊκό δίκτυο ενημέρωσης Euractiv υπενθύμισε ότι, κάθε φορά που γίνονται αποκαλύψεις για τις λίστες της φοροαποφυγής – φοροδιαφυγής, μέσα σε αυτές υπάρχουν ονόματα ανθρώπων που συνδέονται με τη Νέα Δημοκρατία. Οπως, για παράδειγμα, ο Σταύρος Παπασταύρου, στενός συνεργάτης του πρώην προέδρου της ΝΔ Αντώνη Σαμαρά, που βρέθηκε στις λίστες των Panama Papers, αλλά και η σύζυγος του σημερινού προέδρου της ΝΔ, που βρέθηκε στα Paradise Papers. Και τόνισε ότι θα πρέπει, χωρίς υποκριτικές πρακτικές πλέον, να ξεκινήσει διακομματικός διάλογος για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και στην Ελλάδα. Το ενδιαφέρον είναι ότι αντίστοιχη κριτική για τις βαθιές και πολιτικές παθογένειες του συστήματος διατυπώνεται πλέον και σε χώρες όπως η Γερμανία. Κι εδώ ίσως είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικά τα όσα έγραψε αυτή την εβδομάδα στο «Der Spiegel» ο Γιάκομπ Αουγκστάιν, γνωστός αρθρογράφος και γιος του ιδρυτή του γερμανικού περιοδικού: «Τα Paradise Papers», λέει ο Αουγκστάιν, «είναι ένας θησαυρός δεδομένων». Ο οποίος δείχνει ότι «φόρους πληρώνουν τελικά μόνο οι βλάκες και οι φτωχοί». «Η ανισοκατανομή πλούτου», γράφει, «έχει λάβει, άλλωστε, εξωφρενικές διαστάσεις: 1.542 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν όλοι μαζί 6 τρισ. δολάρια. Ετσι, η συγκέντρωση πλούτου είναι στο επίπεδο των αρχών του 20ού αιώνα. Τότε οι Αμερικανοί βιομήχανοι αποκαλούνταν “βαρόνοι-ληστές” και η εποχή τους “επιχρυσωμένη”, όχι χρυσή, διότι κάτω από τη λάμψη του πλούτου τους κρυβόταν η βρωμιά της πολιτικής και ηθικής σήψης. Τότε ο Αμερικανός Πρόεδρος Τέοντορ Ρούζβελτ είχε το θάρρος να τα βάλει με τον Τζον Ροκφέλερ της Standard Oil και να διαλύσει τον όμιλο. Κανένας σύγχρονος Αμερικανός Πρόεδρος δεν έχει τολμήσει μέχρι στιγμής να τα βάλει με τους κυρίους της Σίλικον Βάλεϊ, τους ψηφιακούς “βαρόνους-ληστές” των ημερών μας. Ούτε ο Μπαράκ Ομπάμα, του οποίου η φήμη είναι μεγαλύτερη από αυτή που αξίζει… Το σύστημα είναι βαθιά άρρωστο, ανήθικο και αναξιοπρεπές. Και ο πλανήτης μας είναι ένας παράδεισος καθαρμάτων»…     Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 24 της εφημερίδας Νέα Σελίδα, 19/11/2017