Η νεοφιλελεύθερη ζούγκλα δεν ανέχεται τα δικαιώματα



2 Μαΐου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 4:30 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 4:35 μμ


Οι νεοφιλελεύθεροι ολετήρες, με αναπεπταμένες τις φαιομέλανες σημαίες τους, εξαπολύονται κατά της κοινωνίας, κατά του «εχθρού-λαού»: «Υπάρχει η φυσική ανισότητα μεταξύ των ατόμων, οι ισχυροί επικρατούν, οι αδύναμοι ας προσευχηθούν», «το οκτάωρο είναι ξεπερασμένο», «τα δώρα Χριστουγέννων ανήκουν στο πελατειακό κράτος και εκμαυλίζουν τους εργαζόμενους», «υπόδειγμα ασφαλιστικού συστήματος είναι εκείνο του Πινοσέτ», «με τα επιδόματα ανεργίας οι νέοι δεν αναζητούν εργασία και επαναπαύονται»…

Του Μενέλαου Γκίβαλου

Το μικρό αυτό «απάνθισμα» από τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της ΟΝΝΕΔ έρχεται να αποδυναμώσει το επιχείρημα αυτών που ισχυρίζονται ότι ο κ. Μητσοτάκης ως επίσημος εκπρόσωπος του «καθεστώτος» υπόσχεται κοινωνικό και εργασιακό μεσαίωνα.

Γιατί ακόμα και οι φεουδαλικές εξουσίες του Μεσαίωνα μπορούν να χαρακτηριστούν προοδευτικότερες του Κυριάκου Μητσοτάκη, αν αναλογιστούμε ότι στην Αγγλία το 1601 καθιερώθηκε ο «νόμος για τους φτωχούς», που κατέστησε υποχρεωτική την παροχή βοήθειας προς τους φτωχούς και τους ανάπηρους, τα θύματα των λιμών και των πολεμικών συγκρούσεων.

Τέσσερις αιώνες μετά, έρχονται οι θιασώτες και υμνητές της «κοινωνίας της ζούγκλας», όχι μόνο να καταργήσουν, αλλά και να απαξιώσουν και να δυσφημήσουν τους θεσμούς και τον ίδιο τον ιδεολογικό – ανθρωπιστικό πυρήνα της κοινωνικής πολιτικής. Οι φτωχοί και οι ανήμποροι θα πρέπει να κατανοήσουν ότι ευθύνονται οι ίδιοι, διότι οι ικανότητές τους είναι περιορισμένες και το ενδιαφέρον τους για εργασία ελάχιστο.

Η φτώχεια προέρχεται, κατά τους νεοφιλελεύθερους, από την έλλειψη κοινωνικότητας των φτωχών, τα δε επιδόματα προς τους φτωχούς, τους ανήμπορους, τους ανέργους διαμορφώνουν μια νέα κοινωνική κατηγορία: τους «τεμπέληδες των επιδομάτων και των παροχών», που εντάσσονται αυτόματα και αυτονόητα στη σοϊμπλέικη – ρατσιστική κατηγορία «των τεμπέληδων του Νότου».

Πάνω σε αυτό τον «πυρήνα» στηρίζεται η εγχώρια ακροδεξιά -και συχνά φασίζουσα- εκδοχή του νεοφιλελεύθερου κοσμοειδώλου. Πάνω σ’ αυτές τις αρχές συγκροτείται το πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας, που, αν και κινείται στο «ημίφως», έχει ξεκάθαρες επιλογές. Πρώτοι και κύριοι αντίπαλοι, η εργασία και η κοινωνία.

Το κεφάλαιο και η εργοδοσία συγκεντρώνουν όλες τις εξουσίες και αποφασίζουν για τα πάντα: για τις «κατά βούληση και κατ’ εκτίμηση» απολύσεις, για τον κατώτερο μισθό (που θα κυμαίνεται ανά περιοχή και θα εξαρτάται από την ανταγωνιστικότητα και τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης), για την κατάργηση του (ξεπερασμένου) οκτάωρου, για τη μείωση των συντάξεων, για την ιδιωτική ασφάλιση σύμφωνα με το σύστημα Πινοσέτ – κι όποιος επιζήσει… επέζησε.

Τα κοινωνικά δικαιώματα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι νεοφιλελεύθεροι καθοδηγητές του «αντικαθιστούν» τα δικαιώματα με τις ευκαιρίες. Καμία λέξη, καμία έκφραση δεν είναι ουδέτερη, δεν είναι αθώα, γιατί περιέχει το δικό της ιδεολογικό φορτίο και νόημα. Οι ευκαιρίες (που κι αυτές τις περιόρισε το «σύστημα») ανήκουν στο πεδίο του ανταγωνισμού. Τις αξιοποιούν κυρίως εκείνοι που διαθέτουν (κατά Π. Μπουρντιέ) οικονομικό και κοινωνικό «κεφάλαιο». Οι ευκαιρίες απευθύνονται σε μονάδες, σε άτομα, τα οποία το «σύστημα» εκμεταλλεύεται και «αξιοποιεί» προς το συμφέρον του κι όταν του είναι άχρηστα τα απορρίπτει.

Αντίθετα, τα δικαιώματα είναι δεσμευτικά, απευθύνονται σε συλλογικότητες (εργασιακές, κοινωνικές) και δημιουργούν κοινωνικά υποκείμενα που διεκδικούν τη διεύρυνση των δικαιωμάτων αυτών. Κι αυτό δεν μπορεί να το ανεχθεί το νεοφιλελεύθερο καθεστώς.

Τα κοινωνικά δικαιώματα είναι κατάκτηση του 20ού αιώνα και η εμβληματική μορφή του Τ.Χ. Μάρσαλ απέδιδε ισότιμη και αδιαίρετη θέση στα κοινωνικά δικαιώματα (social citizenship), τα οποία θεωρούσε θεμελιώδη βάση της ιδιότητας του πολίτη. Χωρίς κοινωνικά δικαιώματα δεν είμαστε πολίτες με το πλήρες περιεχόμενο της έννοιας.

Οι «ευκαιρίες» στο νεοφιλελεύθερο καθεστώς στηρίζονται σε μια έωλη και τυπική «ισότητα», που ακυρώνεται αυτόματα μέσα στο πεδίο του άγριου ανταγωνισμού. Τα δικαιώματα, αντίθετα, θεμελιώνονται στην έννοια της ισοτιμίας, που θεωρεί τα άτομα όντα, υπάρξεις ίσης μεταξύ τους αξίας.

Κι αυτή την ουσιώδη ισότητα κατοχυρώνουν τα κοινωνικά δικαιώματα. Όλα αυτά όμως είναι «ψιλά γράμματα» για τους νεοφιλελεύθερους «αριστείς» και φωστήρες που παπαγαλίζουν και χρησιμοποιούν τις έτοιμες «συνταγές» της Σχολής του Σικάγου και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Για να πετύχουν ο νεοφιλελευθερισμός και η αυταρχική του εξουσία πρέπει πριν απ’ όλα να εμποδίσουν την κριτική σκέψη, να εκμηδενίσουν την αξιοπρέπεια των πολιτών, να αποτρέψουν τη συλλογική τους αντίσταση. Είναι αυτά ακριβώς τα πεδία στα οποία πρέπει να αγωνιστούμε και να επικρατήσουμε. Γιατί η νεοφιλελεύθερη – ακροδεξιά βαρβαρότητα βρίσκεται ante portas.

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 99 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε εκτάκτως το Σάββατο 27 Απριλίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Ευρωεκλογές 2019: Το πολιτικό πλεόνασμα της κυβέρνησης

Το σκληρό πρόσωπο της Δεξιάς που τρομάζει

Ξένοι επικοινωνιολόγοι σε Μητσοτάκη: Οι εξαγγελίες σας φοβίζουν τον κόσμο