Οι σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον



23 Οκτωβρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 7:00 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 7:00 μμ


Η οποιαδήποτε ανάλυση των σχέσεων Ελλάδας Τουρκίας πρέπει να έχει οξύτατη αίσθηση της ιστορικότητας, της διαλεκτικής της και των αντιφάσεών της. Η απελευθερωτική δύναμη της ανάμνησης δεν καλείται εδώ να αποσπάσει το παρόν από την εξουσία του παρελθόντος ούτε να εξοφλήσει ένα χρέος του παρόντος προς το παρελθόν.

Του Παύλου Χρήστου *

Βέβαια, η εθνική στρατηγική, όπου και όταν υπάρχει, στηρίζεται κυρίως στη διαφυλαγμένη κοινωνική εμπειρία και την ιστορική μνήμη. Η σχέση μας με το παρελθόν και η μετάδοση της μνήμης αποκτούν κεντρική σημασία τη στιγμή του κινδύνου. Η μετάδοση της μνήμης γίνεται ένα πεδίο μάχης, όπου αναπτύσσεται μια «επαναστατική κατάσταση στην πάλη για την απελευθέρωση του καταπιεσμένου παρελθόντος». Η απελευθέρωση αυτή γίνεται πάντα προς την κατεύθυνση του μελλοντικού κόσμου. «Δεν υπάρχει μνήμη παρά στην κατεύθυνση του κόσμου που έρχεται». Η εθνική στρατηγική παράγεται μέσα από την αντιπαράθεση αυτού που υπάρχει με εκείνο που το ίδιο βεβαιώνει ότι είναι αλλά και από την αντίφαση μεταξύ του υπαρκτού και της δυνατότητάς του.

Η αποσύνδεση του ορίζοντα προσδοκιών από το δυναμικό της παραδεδομένης εμπειρίας επιτρέπει καταρχάς την ανάδυση-θέση μιας νέας εποχής κι έτσι το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον αλλάζουν κατά τρόπο ιδιαίτερο. Υπό την πίεση των προβλημάτων του παρελθόντος και του μέλλοντος, ένα παρόν καλείται να δράσει κατά τρόπο ιστορικά υπεύθυνο και χωρίς να έχει γίνει εντελώς μεταβατικό, λαμβάνοντας υπόψη τις ανοιχτές εναλλακτικές δυνατότητες του μέλλοντος.

Η ελευθερία αποτελεί ουσιώδη ιδιότητα της εθνικής στρατηγικής, η οποία επιβεβαιώνεται ως απολύτως ανεξάρτητη μέσω της ελευθερίας της, επομένως η εθνική στρατηγική αποτελεί θεμέλιο της ύπαρξής της χάρη στην ελευθερία της. Αυτή η πρόσβαση στην αυτονομία παρακινεί την κοινωνία-έθνος να αναπτύξει την εποπτεία της ίδιας του της δραστηριότητας και η άσκηση αυτής της ελευθερίας τής επιτρέπει να υπάρχει. Αυτό που απαιτείται ως συνθήκη ύπαρξης της αυτοσυνείδησης της εθνικής στρατηγικής είναι η έκκληση για ελεύθερη δράση. Εξάλλου, «ελεύθερος είναι αυτός που θέλει να καταστήσει ελεύθερο οτιδήποτε τον περιβάλλει». Η ενότητα του όλου και του μέρους στις διακρατικές σχέσεις «δυνάμει» αντιπάλων ή, τουλάχιστον, κρατών με «ανοιχτές» διαφορές και αντιπαραθέσεις είναι κατεξοχήν ιστορικό και πολιτικό θέμα. Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παρατηρούμε διαχρονικά μια ασυνέχεια και αμφίπλευρες εναλλαγές, που δεν εξυπηρετούσαν κανέναν ουσιαστικό σκοπό.

Αυτός ο κατακερματισμός της ενότητας του όλου και του μέρους οφείλεται κυρίως στη μη ωρίμανση ή στη διαφορετική ανάπτυξη των πολιτικών τους συστημάτων. Έτσι, το απλό δεν υπήρχε πάντα ούτε κυρίαρχος προσανατολισμός ούτε επικρατούσα αντίληψη ως βάση και αρχή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στις περιόδους αυξημένης έντασης, όπου και οι δύο αποστέλλουν πολλαπλά και ενίοτε αντιφατικά «μηνύματα».

Η Τουρκία σήμερα χρησιμοποιεί από τον αμιγή πόλεμο το χαρακτηριστικό-στοιχείο της εχθρότητας και από τον πραγματικό πόλεμο τα χαρακτηριστικά-στοιχεία της μεγαλύτερης δραστικότητας και του κατακερματισμού της πολιτικής δραστηριότητας σε πολλές μεμονωμένες ενέργειες.

Σε αυτό το περίεργο χρησιμοποιούμενο μείγμα αμιγούς – πραγματικού πολέμου -και, μάλιστα, σε μια ημιεμπόλεμη κατάσταση-, οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, μακριά από προκαταλήψεις, ιδεοληψίες και «οράματα», οφείλουν και πρέπει να δρουν καθημερινά αξιόπιστα, αποτελεσματικά και με αποδεδειγμένη δυναμικότητα, στέλνοντας ξεκάθαρα μηνύματα ώστε να εξαναγκάσουν την Τουρκία να παραιτηθεί από τους «οραματισμούς» της.

* Γενικός Γραμματέας του Ελληνορωσικού Συνδέσμου

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 72 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Η Γνώμη της «Νέας Σελίδας»: Σε πλήρη πανικό οι καταστροφολόγοι

Πολιτική ευθύνη και προσωπική ευθιξία

Η σαγηνευτική γλώσσα σώματος των ηγετών