6 προκλήσεις για την Ευρώπη

16

Είθισται, ιδίως στα χρόνια της κρίσης, στην αυγή κάθε νέου έτους να γίνεται εκτενής διάλογος για το μέλλον της ενωμένης Ευρώπης. Διακηρύξεις ηγετών, κατάθεση σχεδίων, αρθρογραφία, αναλύσεις συμπληρώνουν ένα παζλ διαπιστώσεων, ευχών και προσδοκιών που, δυστυχώς, κάθε τέλος Δεκέμβρη εν πολλοίς διαψεύδεται. Η απόσταση ανάμεσα στο ευρωπαϊκό όραμα, όπως αυτό διατυπώνεται στις ιδρυτικές αρχές του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, και το υφιστάμενο πλαίσιο της ΕΕ παραμένει μεγάλη και συνεχώς διευρύνεται. Το κύριο ερώτημα είναι αν όντως υπάρχει προοπτική για μια πραγματικά ενωμένη Ευρώπη που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των λαών της και θα μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο.

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΜΠΙΛΗΣ

Οι εξελίξεις των δύο τελευταίων ετών έχουν φέρει την ενοποιητική διαδικασία μπροστά στο είδωλό της. Το Brexit, η άνοδος της ακροδεξιάς και των λαϊκιστικών κομμάτων, η εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, οι κοινωνικές ανισότητες και αυτές μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς και το Μεταναστευτικό – Προσφυγικό είναι ζητήματα που η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει με μακροπρόθεσμη κοινή ευρωπαϊκή πολιτική. Προς το παρόν, αντί γι’ αυτό βλέπουμε εθνική εσωστρέφεια και σε κάποιες περιπτώσεις, όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία, στροφή σε αυταρχικό – αντιευρωπαϊκό λόγο και πολιτικές από τις επίσημες κυβερνήσεις.

Η ομιλία Μακρόν στη Σορβόννη τον περασμένο Σεπτέμβριο, ως συνέχεια αυτής που εκφώνησε στην Πνύκα κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Ελλάδα, εξέφρασε την αγωνία για την ανανέωση του οράματος της ενωμένης Ευρώπης σε μια ρεαλιστική βάση και πάνω σε άξονες που να ανταποκρίνονται στην τρέχουσα συγκυρία και τη μακρά διάρκεια. Οι Γερμανοί ηγέτες, όπως η Ανγκελα Μέρκελ και ο Μάρτιν Σουλτς, σε μια πιο αναιμική στιγμή μεν της πολιτικής τους σταδιοδρομίας, αλλά εκπρόσωποι της ηγέτιδας ευρωπαϊκής δύναμης, δείχνουν να συμμερίζονται αυτή την αγωνία.

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση περίπου το 1/3 των Γερμανών και των Γάλλων τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας των «Ηνωμένων Κρατών της Ευρώπης». Επειτα από 65 χρόνια ενοποιητικής διαδικασίας με «ατμομηχανές» τα δύο αυτά κράτη το ποσοστό δεν είναι μεγάλο, λόγω της αλλαγής των συνθηκών θα μπορούσε, ωστόσο, να χαρακτηριστεί ικανοποιητικό. Τι συμβαίνει όμως στα άλλα κράτη; Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά και της Μεσευρώπης -για διαφορετικούς λόγους- αντιτίθενται σε μια τέτοια προοπτική, αναδεικνύοντας για μια ακόμη φορά ότι βρισκόμαστε μακριά από μια κοινή ευρωπαϊκή συνείδηση τόσο σε επίπεδο εθνικών πολιτικών ελίτ όσο και κοινωνιών.

Οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη το 2018 ίσως καταστήσουν τη χρόνια αυτή ορόσημο για το μέλλον της. Η ΕΕ οφείλει να ανακατευθυνθεί προς μια Ευρώπη περισσότερο των λαών και του οικουμενικού ανθρωπισμού, που θα εκσυγχρονίζει προς τα βέλτιστα πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές κατακτήσεις αιώνων. Αλλιώς, οι φυγόκεντρες τάσεις θα ενισχύονται και νέα μικρά ή μεγάλα επεισόδια, όπως, λ.χ., αυτό της Καταλονίας, θα υπονομεύουν τη συνοχή της.

Με φόντο αυτό ακριβώς το σκηνικό της αβεβαιότητας, τα ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ δίνουν σ’ αυτό το φύλλο τον λόγο σε έξι πρόσωπα με άποψη για τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και ζητούν τη γνώμη τους για τις μεγάλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ενωση τη χρονιά που μόλις ξεκίνησε.

 

 

 

 

Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στο ένθετο ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ που κυκλοφορεί με την εφημερίδα «Νέα Σελίδα», 6/01/2018