Είναι ο φανατισμός η νέα ιδεολογία;

4

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΤΕΜΠΙΛΗ

Οι τεκτονικές οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που συνέβησαν στη χώρα μετά το 2012 κατέδειξαν τη σαφή τάση της κοινωνίας για απεγκλωβισμό από το παλαιό πολιτικό σύστημα, απελευθέρωσαν, ωστόσο, φορτία θυμού και οργής που δημιούργησαν ένα κλίμα κυριολεκτικά εκρηκτικό. Οσοι ταυτίστηκαν με το καινούριο είδαν αναπόφευκτα ως αντιπάλους τους εκπροσώπους του παλαιού πολιτικού συστήματος και τοποθετήθηκαν απέναντί τους στη βάση του δίπολου μνημόνιο – αντιμνημόνιο. Αναπόφευκτα, το θερμόμετρο βρέθηκε στα ύψη. Οταν η κοινωνία ριζοσπαστικοποιείται, ο δημόσιος λόγος παρακολουθεί τη δυναμική της, καλώς ή κακώς στοιχίζεται με την αισθητική και τη συνθηματολογία της. Κι ύστερα ήρθε το 2015. Στη θέση του παραπαίοντος κομματικού συστήματος εισέβαλε μια νέα πολιτική γενιά, γαλουχημένη στην αντιπολίτευση, εκπαιδευμένη στη διεκδίκηση. Απέναντί της στάθηκαν τα παλαιά συστήματα εξουσίας, κομματικά και μιντιακά, που ανέστρεψαν τη σχέση: τώρα πια ήταν αυτοί η αντιπολιτευόμενη τάξη. Ολοι όσοι δεν ήθελαν να διαταραχθεί τίποτε από τα παλιά, πρόσωπα και δίκτυα που ενδιαφέρονταν για τη διατήρηση του «παλαιού καθεστώτος» και τη διαιώνιση της «διαπλοκής». Οταν, μάλιστα, οι εκπρόσωποι της νέας εποχής βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις ψευδαισθήσεις που καλλιεργήθηκαν και στράφηκαν, μετά το πυρετικό εκείνο καλοκαίρι του 2015, στον ρεαλισμό, οι αντίπαλοί τους ξέθαψαν το τσεκούρι του πολέμου, αντέγραψαν τις πιο επιθετικές τακτικές των αντιπάλων τους και άρχισαν να εκφωνούν μια ρητορική γεμάτη εκδικητικότητα και φανατισμό. Κάπως έτσι, φτάσαμε στο σήμερα, όπου ο δημόσιος λόγος σφραγίζεται πλέον από τη λογική της αναμέτρησης μέχρις εσχάτων, της πιο βαθιάς πόλωσης, από έναν ανελέητο αγώνα, στον οποίο πρωταγωνιστούν μέσα μαζικής ενημέρωσης που καλλιεργούν τη ρητορική του μίσους και ανακυκλώνουν fake news, σε βαθμό που να διερωτάται κανείς μήπως στις μέρες μας η πιο ανθεκτική ιδεολογία αποδεικνύεται, τελικά, η ιδεολογία του φανατισμού. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο φανατισμός είναι το δεκανίκι του κατεστημένου. Στην ελληνική περίπτωση, αν συνεχιστεί αυτή η δυσώδης κατάσταση και δεν αντιμετωπιστεί από τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, ο φανατισμός μπορεί να γίνει και το δεκανίκι του φασισμού…

Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στο ένθετο ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ που κυκλοφορεί με την εφημερίδα «Νέα Σελίδα», 3/11/2017