Υπεύθυνη και βιώσιμη επιχειρηματικότητα στην αγροδιατροφή



12 Μαρτίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 3:38 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 3:38 μμ


Τρεις δεκαετίες έχουν περάσει από την Εκθεση της Επιτροπής Brundtland με τίτλο «Το κοινό μας μέλλον», το 1987, η οποία θεμελίωσε την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης: «Η ανάπτυξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να διακυβεύεται η δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες». Εκτοτε, μεταξύ 1988 και 2008, το φτωχότερο ένα τρίτο της ανθρωπότητας είχε αύξηση στα εισοδήματά του κατά 40%-70%. Επίσης, μεταξύ 1990 και 2015 το ποσοστό των ανθρώπων που πλήττονται από ακραία φτώχεια και ο αριθμός των παιδιών που πεθαίνουν πριν από την ηλικία των πέντε ετών μειώθηκαν περισσότερο από 50%.

ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΜΑΝΑΣΑΚΗ*

Οι αποτυχίες, ωστόσο, του σημερινού αναπτυξιακού μοντέλου απειλούν τη μελλοντική σταθερότητα και τις προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης. Για παράδειγμα, χωρίς ριζικές αλλαγές στο αγροδιατροφικό σύστημα, το κόστος λόγω της απώλειας της βιοποικιλότητας θα μπορούσε να φτάσει το 18% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής έως το 2050, από το 3,1% που είναι σήμερα. Το κόστος λόγω της κλιματικής αλλαγής μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Σεπτέμβριο του 2015 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε την «Ατζέντα 2030», ένα «καθολικό, ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για τον μετασχηματισμό του κόσμου μας». Πρόκειται για έναν κατάλογο με 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ – Sustainable Development Goals/SDG), οι οποίοι πρέπει να εφαρμοστούν και να επιτευχθούν σε κάθε χώρα από το 2016 έως το 2030.

Οι ΣΒΑ αναδεικνύουν επιχειρηματικές ευκαιρίες και η υπεύθυνη επιχειρηματικότητα αποκτά διαρκώς μεγαλύτερη σημασία: η επιχειρηματικότητα, παράλληλα με την επιδίωξη κέρδους, αναλαμβάνει την ευθύνη της έναντι της βιώσιμης ανάπτυξης και, μέσω καινοτόμων προϊόντων, υπηρεσιών και διαδικασιών διοίκησης, συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή και στην προστασία του περιβάλλοντος (doing good by doing well). Επομένως, η βιώσιμη ανάπτυξη και η υπεύθυνη επιχειρηματικότητα αλληλοσυμπληρώνονται: η πορεία για την επίτευξη των ΣΒΑ αναδεικνύει τεράστιες νέες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, μόνο μέσω της αξιοποίησης των εν λόγω ευκαιριών και της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας μπορούν να επιτευχθούν πλήρως οι ΣΒΑ και να υπάρξουν οφέλη στην οικονομική μεγέθυνση, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην κοινωνική συνοχή.

Η βιωσιμότητα αποτελεί ήδη πηγή για διαταρακτικές ριζικές (disruptive radical) καινοτομίες σε προϊόντα, υπηρεσίες και διαδικασίες. Οι 60 ταχύτερα αναπτυσσόμενες επιχειρηματικές ευκαιρίες σε τέσσερις αγορές (αγροδιατροφή – ζωή στις πόλεις – ενέργεια – υγεία και ευημερία) έχουν αξία η οποία ανέρχεται σε 12 τρισ. δολάρια ετησίως για τον ιδιωτικό τομέα έως το 2030. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του προβλεπόμενου παγκόσμιου ΑΕΠ το 2030. Η αξιοποίηση των εν λόγω ευκαιριών μπορεί να δημιουργήσει σχεδόν 380 εκατομμύρια θέσεις εργασίας ή να δώσει εργασία σε πάνω από το 10% του προβλεπόμενου εργατικού δυναμικού το 2030, σε μια εποχή που οι προοπτικές απασχόλησης είναι αβέβαιες λόγω των εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης.

Το παγκόσμιο σύστημα αγροδιατροφής αντιμετωπίζει σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις, συμπεριλαμβανομένων της λειψυδρίας, της απώλειας βιοποικιλότητας, της μη βιώσιμης χρήσης λιπασμάτων και των ακραίων καιρικών φαινομένων. Υπάρχουν 800 εκατομμύρια υποσιτιζόμενα άτομα και 2 δισεκατομμύρια υποφέρουν από έλλειψη μικροθρεπτικών συστατικών. Οι αποδόσεις των καλλιεργειών αυξάνονται πολύ πιο αργά από τον παγκόσμιο πληθυσμό, πράγμα που σημαίνει ότι έως το 2030 θα χρειαστούν 2,2 δισεκατομμύρια επιπλέον στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων για την κάλυψη της αναμενόμενης ζήτησης για τρόφιμα, ζωοτροφές και καύσιμα.

Οι έντεκα μεγαλύτερες επιχειρηματικές ευκαιρίες στην αγροδιατροφή έχουν εκτιμώμενη δυνητική αξία άνω των 2,3 τρισ. δολαρίων σε τρέχουσες τιμές και αφορούν στα εξής: μείωση στα απόβλητα τροφίμων, ενίσχυση οικοσυστημάτων δασών, τυποποίηση τροφίμων για καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος, ανασχεδιασμός παραγωγής αγροτικών προϊόντων, τεχνολογικός εκσυγχρονισμός καλλιεργειών, τυποποίηση υπερτροφών, ανασχεδιασμός υδατοκαλλιεργειών, ανασχεδιασμός άρδευσης, μείωση υλικών συσκευασίας, μείωση βοοειδών, αγροτικές καλλιέργειες σε αστικό περιβάλλον.

Πλέον αυξάνονται συνεχώς οι ηγέτες επιχειρήσεων για τους οποίους η βιωσιμότητα αποτελεί πηγή για αξιοποίηση επιχειρηματικών ευκαιριών, αύξηση κερδών αλλά και προσέλκυση εργαζομένων, πελατών και επενδυτών. Επίσης, αυξάνονται συνεχώς τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι όσο μεγαλύτερο είναι το αποτύπωμα μιας επιχείρησης στη βιωσιμότητα τόσο υψηλότερη είναι η αποδοτικότητα των κεφαλαίων της και η κερδοφορία της. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις με θετικό αποτύπωμα στη βιωσιμότητα προσελκύουν και διατηρούν ταλαντούχους νέους εργαζόμενους. Τέλος, οι εν λόγω επιχειρήσεις τείνουν να είναι πιο αξιόπιστες και ως προμηθευτές, με αποτέλεσμα να αποκτούν πρόσβαση σε διεθνείς αλυσίδες αξίας.

* Οικονομολόγος (MBA, PhD), Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης

Δημοσιεύτηκε στα «Ιδεογράμματα» της Νέας Σελίδας το Σάββατο 9/03/2019