Γιατί τα νησιά έχουν ΑΟΖ

Τα άρθρα-όπλα του διεθνούς δικαίου υπέρ της χώρας μας κόντρα στις τουρκικές αυθαιρεσίες



8 Δεκεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 8:48 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 8:48 μμ
NOBLE ENERGY ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ


  • Πρώτη δημοσίευση: 7 Δεκεμβρίου 2019, 7:25 μμ
  • Τελευταία δημοσίευση: 8 Δεκεμβρίου 2019, 8:44 μμ

«Τώρα αποκαθίσταται το δίκαιο. Η Τουρκία, το υπουργείο Εξωτερικών, έχει μνήμη από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και γνωρίζει το δίκαιο της θάλασσας και το διεθνές δίκαιο. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να κάνουμε εμείς παραχωρήσεις. Οσα πράττουμε είναι απολύτως εναρμονισμένα με το δίκαιο της θάλασσας».

Τάδε έφη Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στους ομοεθνείς του δημοσιογράφους μετά τη συνάντησή του με τον Ελληνα πρωθυπουργό και τις επαφές του με τους Ευρωπαίους πολιτικούς ηγέτες στο Λονδίνο.

Το ερώτημα είναι σε ποιο διεθνές δίκαιο και σε ποιο δίκαιο της θάλασσας αναφέρεται ο Τούρκος Πρόεδρος. Γιατί, επειδή υπήρξε και η αναφορά του στην οθωμανική εποχή, μόνο το δίκαιο των Τούρκων πειρατών του Μπαρμπαρόσα, που ρήμαζαν τη Μεσόγειο τον 15ο αιώνα και τόσο θαυμάζει ο «σουλτάνος», θα μπορούσε να δικαιώσει τις τουρκικές αυθαιρεσίες, στις οποίες ο Ερντογάν βάζει τη «σφραγίδα» του δίκαιου της θάλασσας.

Στη σύγχρονη εκδοχή του θαλάσσιου δικαίου, στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας, γνωστή ως Σύμβαση του Μοντέγκο Μπέι, που δεν φέρει επί της ουσίας μόνο την υπογραφή της Τουρκίας -Ηνωμένες Πολιτείες, Βενεζουέλα και Ισραήλ ψήφισαν άρθρα της σύμβασης, δηλώνοντας ότι δεν εναντιώνονται στο ψήφισμα-, οι ελληνικές θέσεις δικαιώνονται σε απόλυτο βαθμό όσον αφορά στο δικαίωμα των νησιών να διαθέτουν ΑΟΖ.

Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης «σκοντάφει» στο θαλάσσιο δίκαιο

Ο προκλητικός χάρτης που συνοδεύει τη συμφωνία Αγκυρας – Τρίπολης για τη χάραξη κοινών θαλάσσιων συνόρων με τις συντεταγμένες του «εξαφανίζει» επί της ουσίας τη Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κρήτη και, βέβαια, ολόκληρο το σημαντικό νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης (Καστελόριζο – Μεγίστη, Ρω, Στρογγυλή και ακόμα 12 μικρότερα νησιά και νησίδες). Μέσω της συμφωνίας με την «πρόθυμη» κυβέρνηση της Τρίπολης του Αλ Σάραζ, η Τουρκία επιδιώκει να νομιμοποιήσει με μια διμερή σύμβαση την πάγια θέση της ότι τα νησιά του ελληνικού αρχιπελάγους δεν έχουν αφενός υφαλοκρηπίδα, αφετέρου δικαίωμα οριοθέτησης ΑΟΖ. Κι εδώ έρχεται η σύμβαση του δικαίου της θάλασσας για να απαντήσει στις τουρκικές αιτιάσεις.

Στο 8ο μέρος της σύμβασης, που αφορά στο καθεστώς των νησιών, το άρθρο 121 αναφέρει: «Νήσος είναι μια φυσικά διαμορφωμένη περιοχή ξηράς που περιβρέχεται από ύδατα και βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια των υδάτων κατά τη μέγιστη πλημμυρίδα. Εκτός, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 3, η χωρική θάλασσα, η συνορεύουσα ζώνη, η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και η υφαλοκρηπίδα μιας νήσου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας σύμβασης που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές. Οι βράχοι, οι οποίοι δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή, δεν θα έχουν ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα».

Επομένως, τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ κι εξαιρούνται μόνο οι «βράχοι» που δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη ζωή, επομένως οικονομική δραστηριότητα. Εξ όσων γνωρίζουμε, το Καστελόριζο έχει κατοίκους και δήμαρχο, λιμάνι, καταστήματα και τουριστικά καταλύματα. Το ίδιο και η Κάρπαθος. Αν δεν κάνουμε λάθος, και η Ρόδος και η Κρήτη. Αξίζει, βέβαια, να τονιστεί και η αξία των μικρότερων νησιών στο σύμπλεγμα της Μεγίστης, καθώς η σύμβαση αναφέρει ως εξαιρούμενες ΑΟΖ όχι τις νησίδες που δεν κατοικούνται, αλλά αυτές που δεν μπορούν να κατοικηθούν, δηλαδή τους πολύ μικρούς βράχους.

Αλλο ένα σημείο της σύμβασης που προσπάθησε να εκμεταλλευτεί στο παρελθόν η Αγκυρα αφορά στον χαρακτηρισμό του Αιγαίου ως ημίκλειστης θάλασσας προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της περί συνδιαχείρισης ή συνεκμετάλλευσης των πόρων του υποθαλάσσιου βυθού του κι εντός της ελληνικής ΑΟΖ.

Τα άρθρα 122 και 123 αναφέρουν: Για τους σκοπούς της παρούσας σύμβασης «κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα» σημαίνει κόλπο, λεκάνη ή θάλασσα που περιβάλλεται από δύο ή περισσότερα κράτη και συνδέεται με άλλη θάλασσα ή με τον ωκεανό με στενό δίαυλο ή που αποτελείται καθ’ ολοκληρίαν ή κυρίως από τις χωρικές θάλασσες ή τις αποκλειστικές ζώνες δύο ή περισσοτέρων παράκτιων κρατών.

Αρθρο 123: Συνεργασία κρατών που συνορεύουν με κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες

Τα κράτη που συνορεύουν με κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα πρέπει να συνεργάζονται μεταξύ τους στην άσκηση των δικαιωμάτων τους και την εκτέλεση των καθηκόντων τους, σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση. Προς τον σκοπό αυτό προσπαθούν άμεσα ή μέσω αρμόδιας περιφερειακής οργάνωσης:

Να συντονίζουν τη διαχείριση, διατήρηση, έρευνα κι εκμετάλλευση των ζώντων πόρων της θάλασσας.

Να συντονίζουν την εκπλήρωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους σχετικά με την προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Να συντονίζουν την πολιτική της επιστημονικής τους έρευνας και να αναλαμβάνουν, όπου αρμόζει, κοινά προγράμματα επιστημονικής έρευνας στην περιοχή.

Να προσκαλούν, όπως αρμόζει, άλλα ενδιαφερόμενα κράτη ή διεθνείς οργανισμούς να συνεργαστούν με αυτά για την προώθηση των διατάξεων του παρόντος άρθρου.

Από την ανάγνωση των άρθρων της σύμβασης προκύπτει ότι η κοινή αρμοδιότητα αφορά στην αλιεία και την προστασία του περιβάλλοντος, δεν αναφέρεται πουθενά το υποθαλάσσιο έδαφος και, βέβαια, καμία περίπτωση συνεκμετάλλευσης όσων μπορεί να κρύβονται στον βυθό.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 131 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου.

Διαβάστε επίσης στη Νέα Σελίδα: Oλοµέτωπη αντεπίθεση στις παρανοµίες Ερντογάν