Politiken: Ο Τραμπ ισχυροποιεί το Ιράν στη Μέση Ανατολή

4

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με την πολιτική που ασκεί, έχει πετύχει το ακριβώς αντίθετο από αυτό που επιδιώκει όσον αφορά το Ιράν, υποστηρίζει σε άρθρο του στη δανέζικη εφημερίδα «Politiken» ο διακεκριμένος Δανός αναλυτής Χέρμπερτ Πούντικ. Της Ναυσικάς Καραγιαννίδη Όπως επισημαίνει, ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ομιλία του τον Οκτώβριο, είχε καταφερθεί εναντίον του Ιράν, το οποίο και είχε ανακηρύξει ως τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο των ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Pundik υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος συνέβαλε τον περασμένο μήνα στην ισχυροποίηση του Ιράν. Όπως εξηγεί, ο Τραμπ ενθάρρυνε τον νέο ισχυρό άνδρα της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, να εξωθήσει σε παραίτηση τον πρωθυπουργό του Λιβάνου Σαάντ Χαρίρι, με την ελπίδα ότι αυτό θα οδηγούσε σε πολιτικό χάος. Στόχος του Ριάντ, διευκρινίζει ο Πούντικ, ήταν η διάλυση της κυβέρνησης συνασπισμού του Λιβάνου και ως εκ τούτου η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ στο Λίβανο, η οποία ήταν κυβερνητικός εταίρος. Αυτό θα ήταν ισχυρό πλήγμα για το Ιράν, αφού, όπως σημειώνει ο Δανός αναλυτής, η Χεζμπολάχ είναι το «μακρύ χέρι» του Ιράν στον Λίβανο. Ο Πούντικ υποστηρίζει ότι ο παραγκωνισμός της Χεζμπολάχ θα αποδυνάμωνε την επιρροή του Ιράν και θα ισχυροποιούσε την επιρροή της Σαουδικής Αραβίας στον Λίβανο, ο οποίος συνορεύει τόσο με την πολύπαθη Συρία όσο και με το Ισραήλ, και βέβαια είναι σημαντικό εμπορικό κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ωστόσο, όπως τονίζει o Δανός αναλυτής, το σχέδιο της Σαουδικής Αραβίας – υποκινούμενο από τον πλανητάρχη – δεν ευοδώθηκε, καθώς οι εξελίξεις διέψευσαν τις προσδοκίες της ισχυρής και πλούσιας σε κοιτάσματα πετρελαίου χώρας της Αραβικής Χερσονήσου. Όπως διευκρινίζει, όταν ο παρατηθείς Χαρίρι επέστρεψε στη Βηρυτό, ο λαός του επεφύλαξε θερμή υποδοχή – τον υποδέχτηκαν με τιμές ήρωα! Ο Χαρίρι τότε ανακάλεσε την παραίτησή του και ξεκίνησε διαδικασίες για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης, ενώ η αντίδραση της Χεζμπολάχ ήταν συγκρατημένη – ο αρχηγός της, Χασάν Νασράλα, δήλωσε ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί με τον Χαρίρι πάνω σε νέες κατευθυντήριες γραμμές, με στόχο τον σχηματισμό κυβέρνησης. Και η πλειοψηφία των πολιτών στο Λίβανο – τόσο οι σιίτες, όσο και οι σουνίτες (όπως ο Χαρίρι) αλλά και οι Χριστιανοί – ανακουφίστηκαν που η χώρα απέφυγε μια νέα κρίση. Και ενώ η Σαουδική Αραβία, η οποία θεωρείται ο παραδοσιακός φύλακας – άγγελος των σουνιτών, επικρίθηκε έντονα γιατί ενεπλάκη στην εσωτερική πολιτική του Λιβάνου, η δημοτικότητα της σιιτικής Χεζμπολάχ ενισχύθηκε, αφού, με τη στάση που κράτησε, έδωσε την εντύπωση ότι προέταξε το εθνικό συμφέρον της χώρας έναντι του θρησκευτικού. Στην Τεχεράνη, υπογραμμίζει ο Πούντικ, η παρέμβαση – καθοδήγηση του Τραμπ είχε ως συνέπεια η ιρανική κυβέρνηση να αυξήσει τη δημοτικότητά της στην μεσαία τάξη, η οποία, ναι μεν τηρεί επικριτική στάση απέναντι στο θεοκρατικό καθεστώς της χώρας, την ίδια στιγμή, όμως, παραδοσιακά τάσσεται υπέρ της απομάκρυνσης του Ιράν από την Ουάσινγκτον. Σημαντική μερίδα της ιρανικής μεσαίας τάξης είναι εξίσου αγανακτισμένη, σχεδόν σοκαρισμένη, με την αντιϊρανική-προσβλητική ρητορεία του Τραμπ, καθώς και με τις επαναλαμβανόμενες απειλές του ότι θα απαιτήσει την επαναδιαπραγμάτευση της πυρηνικής συμφωνίας του Ιράν. Σημειώνεται ότι η εν λόγω συμφωνία, η οποία υπεγράφη το 2015 μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Κίνας, της Βρετανίας, της Γερμανίας και του Ιράν, προβλέπει τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με αντάλλαγμα την άρση των διεθνών οικονομικών κυρώσεων, οι οποίες είχαν απομονώσει τη χώρα για περίπου μια δεκαετία. Μάλιστα, πολλοί Ιρανοί και όχι μόνο θεωρούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι εξίσου προσβλητικός όσο και ο Σαουδάραβας διάδοχος πρίγκιπας του θρόνου Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, ο οποίος, μεταξύ άλλων, αποκάλεσε τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ τον «νέο Χίτλερ της Μέσης Ανατολής». Ο Πούντικ τονίζει ότι ο Τραμπ, όντας επικεντρωμένος στο Ιράν, απέχει από την συριακή κρίση, αφήνοντας την υπόθεση της επίτευξης μιας ειρηνικής συμφωνίας στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος, κατά διαστήματα, τηλεφωνεί στον πλανητάρχη για να τον ενημερώσει για τη ρωσική συμβολή στην εξέλιξη των διαπραγματεύσεων. O Πούντικ σημειώνει ότι ΗΠΑ εμμένουν στη στάση ότι το καθήκον τους στη πολύπαθη Συρία περιορίζεται στην εξουδετέρωση των ISIS. Ωστόσο, ο Δανός αναλυτής εκτιμά ότι στην πραγματικότητα η Ουάσιγκτον δεν έχει καμία μακροπρόθεσμη στρατηγική στη Συρία, υπογραμμίζοντας ότι η παθητική αυτή στάση της αμερικανικής υπερδύναμης αφήνει το πεδίο ελεύθερο στο Ιράν και του επιτρέπει να πετύχει ανενόχλητο το στόχο του, που δεν είναι άλλος από το να εδραιώσει την επιρροή του στην μετεμφυλιακή Συρία. Όπως διευκρινίζει, οι Ιρανοί πολιτοφύλακες, οι οποίοι έχουν στρατολογηθεί μαζί με Ιρακινούς σιίτες, εθελοντές Αφγανούς και τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στη νίκη του καθεστώτος του Άσαντ. Ο Πούντικ εκτιμά ότι αν στόχος της Ουάσινγκτον ήταν να περιορίσει την ιρανική επιρροή στη Συρία, θα έπρεπε να κυριεύσει την συριακή πόλη Μπουκαμάλ, η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με το Ιράκ. Αυτό θα μπορούσε να το πετύχει με την βοήθεια των Κούρδων πολεμιστών, κάτι που, όπως τονίζει ο Πούντικ, αμέλησε η Ουάσινγκτον, με συνέπεια τα κυβερνητικά στρατεύματα του Άσαντ να φτάσουν πρώτα και να εκδιώξουν τους τζιχαντιστές από την Μπουκαμάλ, την ίδια στιγμή που οι Ιρανοί πολιτοφύλακες εισχωρούσαν στη Συρία μέσω των ιρακινών συνόρων. Ο Πούντικ υπογραμμίζει ότι η κατάκτηση της Μπουκαμάλ έχει μεγάλη γεωπολιτική σημασία για την επιρροή στη Μέση Ανατολή, και σε αυτό το γεωπολιτικό παιχνίδι μεταξύ του Ιράν και των συμμάχων των ΗΠΑ, το Ιράν δείχνει να υπερτερεί. Όπως εξηγεί ο Δανός αναλυτής, το Ιράν μπορεί να στείλει χερσαίες δυνάμεις και όπλα στη Συρία μέσω Ιράκ, εγκαθιδρύοντας έτσι γέφυρα, η οποία θα συνδέει το Ιράν με την μεσογειακή ακτή της Συρίας. Ο Πούντικ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ, με τη βοήθεια κουρδικών μισθοφορικών στρατευμάτων, θα μπορούσαν να αποκτήσουν τον έλεγχο ενός μεγάλου τμήματος της ανατολικής Συρίας, μιας περιοχής πλούσιας σε κοιτάσματα πετρελαίου. Σε αυτήν την περίπτωση, όπως τονίζει ο Δανός αναλυτής, οι ΗΠΑ θα ενίσχυαν την επιρροή τους στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και ως εκ τούτου θα περιοριζόταν η επιρροή του Ιράν, που, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, απειλεί σημαντικά την ασφάλεια των ΗΠΑ.