eNIOS: Τα έξυπνα φάρμακα είναι εδώ!

19

 

Εσείς γνωρίζετε τι είναι η βιοπληροφορική;

Αν όχι, ήρθε η ώρα να σας το εξηγήσει η ομάδα της εταιρείας eNIOS. Με δύο λόγια -για να ξέρουμε για τι μιλάμε-, συνδυάζοντας τους υπολογιστές με τη στατιστική και τα μαθηματικά, η βιοπληροφορική αναπτύσσει μεθόδους που οδηγούν στην κατανόηση των βιολογικών μας δεδομένων, όπως είναι το DNA. Ο λόγος; Για την εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπειών με βάση τα γονιδιακά δεδομένα του ασθενούς αλλά και για την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών μεθόδων.

Ίσως όλα αυτά φαντάζουν λίγο φουτουριστικά, τα καλά νέα είναι όμως ότι υπάρχουν νέοι άνθρωποι στην Ελλάδα που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα με στόχο την εξέλιξη της εξατομικευμένης ιατρικής, της διατροφής, ακόμη και της ενέργειας!

Της Κατερίνας Γιοσμά[email protected] | Φωτογραφίες: Πέλα Σκινιώτη

 

 

Τι σημαίνει eNIOS;

Η ονομασία της εταιρείας μας προκύπτει από τα αρχικά των λέξεων Noesis Inspired Operational Systems και υποδηλώνει τα χαρακτηριστικά των αλγοριθμικών συστημάτων που αναπτύσσουμε, τα οποία στηρίζονται σε μαθηματικές τεχνικές υπολογιστικής νοημοσύνης και επεξεργάζονται κωδικοποιημένη πληροφορία με δυνητικές εφαρμογές και εκτός μοριακής βιολογίας.

 

Πώς θα περιγράφατε με απλά λόγια το αντικείμενο με το οποίο ασχολείστε;

Η πρόσφατη εξέλιξη των μοριακών τεχνολογιών ψηφιοποίησης του γονιδιώματος (αλληλούχηση του DNA) είχε ως αποτέλεσμα τη δραματική μείωση του κόστους και του χρόνου που απαιτούνται για τη συγκέντρωση ψηφιακών γονιδιακών δεδομένων. Η ανάλυση όμως των δεδομένων αυτών προκειμένου να αποδίδεται αξιοποιήσιμο αποτέλεσμα αποτελεί μια ακόμη μεγάλη πρόκληση, διότι αποδείχτηκαν εξαιρετικά πολύπλοκα και χωρίς απλοϊκές σχέσεις αιτίου – αποτελέσματος, σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη περί μεμονωμένου «γονιδίου», υπεύθυνου για συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η εταιρεία μας αναπτύσσει μεθόδους πληροφορικής και μαθηματικών που επιτυγχάνουν την ανάλυση μεγάλων όγκων τέτοιων δεδομένων με ακρίβεια, ταχύτητα και επαναληψιμότητα.

 

Πώς προέκυψε η ιδέα εκ μέρους σας; Πόσα άτομα είστε και με τι αρμοδιότητες;

Ουσιαστικά δεν πρόκειται για ιδέα, αλλά για ανοιχτό πεδίο έρευνας σε διεθνές επίπεδο, πάνω στο οποίο εργαστήκαμε για πολλά χρόνια ως ακαδημαϊκή ερευνητική ομάδα. Η εταιρεία ιδρύθηκε από τρεις ερευνητές βιοπληροφορικής (Αριστοτέλης Χατζηιωάννου, Λευτέρης Πιλάλης, Γιάννης Βαλαβάνης), ως τεχνοβλαστός του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ), με σκοπό την ανάπτυξη εφαρμογών που να αξιοποιούν τα ερευνητικά μας αποτελέσματα. Στη μετοχική σύνθεση της εταιρείας συμμετέχει επίσης το PJ Tech Catalyst Fund της Τράπεζας Πειραιώς και η εταιρεία IQBility του ομίλου Quest. Στη συνέχεια, η εταιρεία στελεχώθηκε από μια ομάδα νέων επιστημόνων από τους χώρους της βιολογίας, της πληροφορικής, της μηχανικής και της οικονομίας.

 

 

Ποιες ανάγκες μας εξυπηρετεί αυτό που κάνετε; Τι εφαρμογές μπορεί να έχει στην καθημερινότητα των ανθρώπων;

Η συστηματική ανάλυση των γονιδιακών δεδομένων θα οδηγήσει σε καινοτόμες εφαρμογές εξατομικευμένης ιατρικής/ιατρικής ακριβείας (personalized/precision medicine), όπου η θεραπεία ή η διάγνωση θα πραγματοποιούνται δυναμικά και προσαρμοσμένες στο ατομικό μοριακό προφίλ. Τα φάρμακα, τόσο ως προς το είδος όσο και ως προς τη δοσολογία τους, δεν θα χορηγούνται αποκλειστικά με βάση την ασθένεια, όπως συμβαίνει σήμερα, αλλά με βάση τα μοναδικά γονιδιακά χαρακτηριστικά του ασθενούς. Οι μεθοδολογίες αυτές έχουν όμως κι άλλες εφαρμογές εκτός από την υγεία, στα πεδία της ενέργειας και της διατροφής.

 

Είστε οι μοναδικοί στην Ελλάδα με αυτό το αντικείμενο;

Ευτυχώς, όχι. Στον τομέα της βιοπληροφορικής υπάρχει μια ολοένα αναπτυσσόμενη, κρίσιμη μάζα ανθρώπων, προερχόμενων από πολλά ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα αλλά και από τον χώρο των επιχειρήσεων. Πρόκειται για ένα διεθνώς αναπτυσσόμενο πεδίο, με πολλούς επιμέρους τομείς και πληθώρα δυνητικών εφαρμογών και είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει δυναμική και υπολογίσιμη παρουσία στον χώρο.

 

Ποιοι είναι οι στόχοι σας για το μέλλον;

Η εταιρεία συμμετέχει ήδη σε πολλά διεθνή χρηματοδοτούμενα δίκτυα καινοτομίας (Horizon 2020), αποτελούμενα από πανεπιστήμια, μεγάλους ερευνητικούς φορείς -π.χ., το γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Ερευνας (INSERM)- και εταιρείες, στο πλαίσιο των οποίων διερευνούνται μοριακοί μηχανισμοί που θα αποτελέσουν τη βάση για καινοτόμες θεραπείες. Ενδεικτικά, δοκιμάζονται αντικαρκινικές θεραπείες που βασίζονται στην ανοσολογική απόκριση του οργανισμού και νανοσωματίδια που φέρουν ταυτόχρονα τη δραστική ουσία και τα μόρια που αναγνωρίζουν σε ποια συγκεκριμένα κύτταρα του όγκου πρέπει να τη χορηγήσουν. Ο στόχος μας είναι οι έρευνες αυτές να καταλήξουν γρήγορα σε αποτελεσματικές θεραπείες.

 

Ησασταν απόφοιτοι του πρώτου κύκλου egg, μια πρωτοβουλία εταιρικής κοινωνικής ευθύνης της Eurobank, την οποία σχεδίασε και υλοποιεί σε συνεργασία με το Corallia. Τώρα «τρέχει» ο πέμπτος κύκλος, στο πλαίσιο του οποίου οι επιλαχόντες υποστηρίζονται για δώδεκα μήνες από το πρόγραμμα, με στόχο να μετατρέψουν την ιδέα τους σε επιχείρηση. Ποιες είναι οι συμβουλές σας στις νέες ομάδες;

Η καινοτομία μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από τη βαθιά γνώση ενός τομέα και τη μακροχρόνια επένδυση. Οποιοσδήποτε κρίσιμος τεχνολογικά τομέας αυτή την εποχή είναι υποχρεωτικά διεθνοποιημένος και χιλιάδες άτομα σε όλο τον κόσμο δουλεύουν εντατικά για να τον εξελίξουν. Σε μια πρώτη ανάγνωση, αυτό υποδηλώνει τεράστιο ανταγωνισμό, στην πραγματικότητα όμως σημαίνει τεράστιο περιθώριο συνεργασιών, καινοτομίας και δημιουργίας αλυσίδων αξίας, όπου κάθε εταιρεία μπορεί να βρει χώρο για συνεισφορά τεχνογνωσίας. Αν με τον όρο «ιδέα» εννοούμε τη γνώση ως αποτέλεσμα μακροχρόνιας επένδυσης και κατάλληλου υπόβαθρου ουσίας και ικανοτήτων, σίγουρα θα έχει αντίκρισμα. Διαφορετικά, τα περιθώρια πρωτοτυπίας έχουν στενέψει…

 

Δείτε περισσότερα: www.e-nios.com