Εθνική Βιβλιοθήκη: 750.000 θησαυροί σε μια επική μετακόμιση



13 Φεβρουαρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 8:42 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 8:42 μμ


Το στριμωγμένο παρελθόν της ανάμεσα στα χιλιάδες βιβλία που συγκατοικούν εδώ και χρόνια στο ιστορικό Βαλλιάνειο, το διατηρητέο νεοκλασικό της οδού Πανεπιστημίου, αποχαιρετά η Εθνική Βιβλιοθήκη, η οποία μεταφέρεται στο μοντέρνο, γυάλινο, πολυώροφο κτίριο του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η μετακόμιση έχει ξεκινήσει από τις 8 Ιανουαρίου και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα έχει ολοκληρωθεί σε τρεις μήνες.

Της Μάνιας Ζούση

[email protected]

Βρεθήκαμε στις εγκαταστάσεις του μεγαλοπρεπούς αυτού κτιρίου, όπου ένας ολόκληρος κόσμος εργάζεται μεθοδικά και άοκνα για τη μετακόμιση 750.000 τεκμηρίων, το ένα τρίτο εκ των οποίων ήδη μεταφέρθηκε. Την περίπλοκη και σύνθετη διαδικασία που προηγείται της εισόδου σε μια νέα εποχή μάς παρουσίασαν οι πέντε κυρίες-μέλη της Διατμηματικής Ομάδας Μεταφοράς. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής μας, άνθρωποι σκαρφαλωμένοι στα βιβλιοστάσια, με πινελάκια στα χέρια για καθαρισμούς, με μάσκες στο πρόσωπο για την προστασία από σκόνη τόσων και τόσων χρόνων, σκυμμένοι με υπομονή πάνω σε σημειώσεις και οδηγίες, επέβλεπαν -ο καθένας από τη θέση και τον τομέα του- την όλη διαδικασία συσκευασίας και τακτοποίησης σε ειδικά κουτιά. Είναι όλοι αυτοί οι άνθρωποι πίσω από τα έργα άλλων ανθρώπων που βάζουν τάξη στην αταξία μιας πρωτόγνωρης και επικής μετακόμισης. Ταινίες συσκευασίας, χαρτιά και αυτοκόλλητα, στιλό και ετικέτες περνούν μεθοδικά από χέρι σε χέρι σε απόλυτο συντονισμό.

«Οταν ξεκίνησε να αδειάζει, πονέσαμε, γιατί δουλεύουμε εδώ πάρα πολλά χρόνια. Εχουμε ταυτιστεί με τον χώρο, που είναι ορόσημο για την Αθήνα, τον αγαπήσαμε πολύ, αλλά, βλέποντας τις δυνατότητες που μπορεί να έχει πλέον ο θεσμός εφόσον στεγάζεται στο ΚΠΙΣΝ και καθώς το Βαλλιάνειο θα συντηρηθεί και θα αναπαλαιωθεί, έχουμε θετικά συναισθήματα και ανυπομονησία να δούμε τη δουλειά να αποδίδει», λέει στη «Νέα Σελίδα» η Χρυσάνθη Βασιλειάδου, πολιτικός μηχανικός και υπάλληλος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.

Η ίδια μας εξηγεί πως από ένα «συγκεντρωτικό κτίριο με ένα κεντρικό αναγνωστήριο, όπου καταφθάνουν οι συλλογές από τις δύο περιμετρικές πτέρυγες, περνάμε πια σε ένα πολυώροφο με πολλαπλά αναγνωστήρια, που φτάνουν τα οκτώ, και τα βιβλία οδηγούνται στον αναγνώστη απ’ όλα τα επίπεδα. Η νέα εγκατάσταση διαθέτει ένα κεντρικό βιβλιοστάσιο που θα στεγάσει το μεγαλύτερο μέρος των βιβλίων που βλέπετε εδώ ταξινομημένα, έτσι ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα και διαχειρίσιμα από τον κόσμο. Τα βιβλία θα τοποθετηθούν με τρόπο ώστε να δίνονται στους χρήστες στους βέλτιστους χρόνους και χωρίς να δημιουργείται συνωστισμός στο προσωπικό που θα εξυπηρετεί. Αλλωστε, έναν χρόνο μελετήθηκε η χωροθέτηση των συλλογών. Κάτι επίσης σύνθετο ήταν η ραδιοσήμανση που μπήκε στα βιβλία, καθώς προηγήθηκε το τμήμα καταλόγων που ταυτοποιούσε κάθε τεκμήριο στον ηλεκτρονικό κατάλογο».

Η μετεγκατάσταση έχει πίσω της μεγάλη προσπάθεια, δουλειά και οργάνωση τριών χρόνων, που υποστηρίζεται από κρατικό προϋπολογισμό ύψους 500.000 ευρώ. Σε αυτό προστέθηκε μια έκτακτη κρατική επιχορήγηση ύψους 5 εκατ. ευρώ και υπήρξε και πρόσθετη δωρεά επίσης της τάξης των 5 εκατ. ευρώ από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

«Τηρούνται όλες οι προδιαγραφές, είμαστε εξαιρετικά σχολαστικοί και προσέχουμε πάρα πολύ τον τρόπο μεταφοράς των βιβλίων για να διασφαλιστεί η ασφάλειά τους και το ότι δεν θα υποστούν φθορές. Για να φτάσουμε στο σημείο που είμαστε σήμερα έχουμε εργαστεί πάρα πολλοί άνθρωποι, όλο το προσωπικό, και το τελευταίο διάστημα έχουν ανασταλεί ή υπολειτουργούν οι υπηρεσίες της Βιβλιοθήκης για να επιτευχθεί η καλύτερη μεταφορά, ωστόσο παραμένει η κεντρική λειτουργία», εξηγεί η κυρία Βασιλειάδου, η οποία ομολογεί ότι η Εθνική Βιβλιοθήκη «είχε μείνει λίγο πίσω στις υπηρεσίες της για πολλούς λόγους και κυρίως λόγω έλλειψης προσωπικού. Προσλήφθηκε προσωπικό, αυξήθηκε ο προϋπολογισμός και δόθηκε η δυνατότητα και με την ενίσχυση της δωρεάς να αναπτύξουμε νέες υπηρεσίες», προσθέτει η Εύη Στεφανή από το Γραφείο Διεύθυνσης.

Η προετοιμασία

Η Βαρβάρα Μουλά, διοικητική υπάλληλος, και η Χριστίνα Τσαρουχά, υπεύθυνη υπηρεσίας συντήρησης των συλλογών, εξηγούν ότι τα βιβλία καθαρίστηκαν, ταυτοποιήθηκαν με ηλεκτρονικά συστήματα στους καταλόγους της Βιβλιοθήκης, συντηρήθηκαν και προστατεύτηκαν κυρίως αυτά που έφεραν φθορές από τον χρόνο και έπρεπε να εξασφαλιστεί η με προστατευμένο τρόπο μεταφορά τους. Σε όλη αυτή τη διαδικασία συνεργάστηκε μεγάλος αριθμός ανθρώπων από πανεπιστήμια, φορείς και αναδόχους, εκπονήθηκαν μελέτες, έργα για αναβαθμισμένες ψηφιακές υπηρεσίες κ.ά.

Στο κτίριο του ΚΠΙΣΝ δημιουργείται ένα νέο δανειστικό τμήμα, κάτι που δεν συνηθίζεται στις εθνικές βιβλιοθήκες, καθώς είναι αρχειακές, όπως μας εξηγούν, ωστόσο είναι πρόκληση για το προσωπικό και γίνεται με όλα τα νέα πρότυπα και τις προδιαγραφές.

Η Δρ. Ζωή Γκιννή, συντηρήτρια αρχειακού και βιβλιακού υλικού, διευκρινίζει ότι «έχουμε δει τη συλλογή βιβλίο προς βιβλίο, τα έχουμε προετοιμάσει για τη μεταφορά τους, έχουν καθαριστεί, έχουν γίνει σωστικές επεμβάσεις και έχουμε οργανώσει έναν πολύ καλό συντονισμό για τη μεταφορά τους. Τα τροχήλατα που χρησιμοποιούνται είναι επενδυμένα με προστατευτικό αδρανές υλικό, ορισμένα συγκρατούνται με ταινίες και εσωτερικές μεμβράνες, ενώ υπάλληλοι της υπηρεσίας συντήρησης επιβλέπουν τη διαδικασία της συσκευασίας. Ιδιαίτερη μέριμνα έχει δοθεί στο κομμάτι των σπάνιων και πολύτιμων βιβλίων, τα οποία θα τοποθετηθούν στα θησαυροφυλάκια».

Δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Τέχνη» στο φύλλο 36 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 11 Φεβρουαρίου 2018.