Ντόριτ Ραμπινιάν: «Έγινα συγγραφέας για να βρω νόημα στη ζωή»



16 Μαΐου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 3:25 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 3:25 μμ


Της Μάνιας Ζούση

«Το βιβλίο μου «Ζωή στα Όρια» είναι αφιερωμένο στον Παλαιστίνιο φίλο μου Χασάν Χουράνι που πνίγηκε στη Μεσόγειο και γράφοντας γι’ αυτόν ήταν σαν να του έδινα το χέρι μου να πιαστεί, σαν να του ξανάδινα ζωή». Αυτό αποκαλύπτει στη «Νέα Σελίδα» η Ισραηλινή συγγραφέας Ντόριτ Ραμπινιάν που βρέθηκε αυτές τις μέρες στην Ελλάδα για να παρουσιάσει το βιβλίο της προσκεκλημένη της Διεθνούς εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, της Ισραηλινής Πρεσβείας και των εκδόσεων Λιβάνη.

Οι χαρακτήρες της πλασμένοι από προσωπικές θύμησες και αναμνήσεις, και συνδυασμένοι με στοιχεία μυθοπλασίας, αντλούν ζωή από το βίωμα. «Επαναλαμβάνω συχνά στους φοιτητές μου πως όσο πιο προσωπικός είναι κάποιος όταν γράφει τόσο πιο πανανθρώπινος γίνεται, μπορώντας έτσι να αγγίξει τις καρδιές και το μυαλό των αναγνωστών σε όλον τον κόσμο».

Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία της τυχαίας συνάντησης δύο ξένων, της Ισραηλινής Λιάτ από το Τελ Αβίβ και του Παλαιστίνιου Χιλμί, με ρίζες από τη Χεβρώνα, έναν παγωμένο χειμώνα στους χιονισμένους δρόμους του Μανχάταν. «Ναι, είμαι ο φίλος σου, είμαι Αραβας κι είμαι κρυφός και προσωρινός!», αναφέρει σε ένα σημείο ο Χιλμί, απευθυνόμενος στη Λιάτ.
«Οι ήρωές μου είναι ανοιχτά κι ελεύθερα πνεύματα αλλά μέσα τους δεν παύουν να θεωρούν πως ανήκουν σε δυο αντιμαχόμενες πλευρές της ίδιας χώρας. Είναι διχασμένοι. Από τη μια υπάρχει η αφοσίωση στην πατρίδα τους και στο περιβάλλον που μεγάλωσαν και από την άλλη η εμμονή στη σχέση τους. Δεν θα είχα κανέναν λόγο να γράψω ένα βιβλίο με ριζοσπαστικούς κι ακραίους χαρακτήρες», σημειώνει η συγγραφέας και δεν παραλείπει να σχολιάσει πως «στο βιβλίο ενυπάρχει και η θεματική της ισραηλινής ταυτότητας της Λιάτ, που η εβραϊκή καταγωγή της έχει ρίζες στις αραβικές χώρες, «όπως περίπου το 50% των Εβραίων». Η ίδια, γεννημένη το 1972 στην Κφαρ Σαμπά του Ισραήλ από Ιρακινούς Εβραίους γονείς, ζει μόνιμα στο Τελ Αβίβ.

«Το βιβλίο ξεκινά με μια σκηνή όπου η Λιάτ βρίσκεται στη Νέα Υόρκη και όπου λόγω των αραβικών χαρακτηριστικών της, γίνεται στόχος του FBI που τη συλλαμβάνει μέσω ενός email της το οποίο είναι γραμμένο με την αραβική γραφή, κάτι που θεωρήθηκε ύποπτο και επικίνδυνο για την ασφάλεια της χώρας. Είναι λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Αυτή η συγκεκριμένη ισραηλινή ταυτότητα της ηρωίδας -κατά κάποιον τρόπο μιας δεύτερης κατηγορίας καταγωγή- καθώς είναι απομακρυσμένη από τις ευρωπαϊκές καταβολές, κάνει ακόμα πιο δραματική, ακραία και δυνατή, τη σχέση της με τον Παλαιστίνιο Χιλμί. Είναι βαθιά κι άρα επικίνδυνη. Και κυρίως για την ταυτότητά της ως Ισραηλινή», όπως λέει.

Η Ντόριτ Ραμπινιάν αναφέρεται στις περιπέτειες που πέρασε το βιβλίο, καθώς όπως μας αποκαλύπτει, η ισραηλινή κυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας το αφαίρεσαν από βιβλίο επιλογής στα σχολεία. Ως αιτία θεωρήθηκε η αναφορά στους Ισραηλινούς στρατιώτες και στον τρόπο που παρουσιάζονταν να ελέγχουν Παλαιστινίους. Κάτι που θεωρήθηκε ότι θίγει τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας. Την ίδια ώρα ωστόσο υπήρξαν δημόσιες τοποθετήσεις για τις ελεύθερες σχέσεις Αράβων και Εβραίων που μπορούν να δημιουργήσουν οικογένειες. Ωστόσο μια μεγάλη μερίδα πολιτών θεωρεί ότι κάτι τέτοιο απειλεί την καθαρότητα της κοινότητας.

«Ο υπουργός με κατηγόρησε πως παρουσιάζω τους στρατιώτες ως σαδιστές και εγκληματίες πολέμου. Ενιωσα να απειλούμαι και να χάνω τον ύπνο του. Ηταν φανερό ότι χρησιμοποίησε το βιβλίο για ψηφοθηρικούς λόγους και πελατειακές σχέσεις μεταξύ των εκλογέων του», υποστηρίζει.

Το βιβλίο αλλά και την ίδια υπερασπίστηκαν δημοφιλείς φωνές διανοουμένων όπως ο Γεσούα, ο Γκρόσμαν και ο Οζ, που κατηγορήθηκαν κι εκείνοι πως πλήττουν την υπόθεση του Ισραήλ.

«Το ότι κατηγορήθηκα για έλλειψη πατριωτισμού δεν με κάνει λιγότερο πατριώτη πολίτη», υπογραμμίζει η Ραμπινιάν. «Στο Ισραήλ οφείλω τη λογοτεχνική μου ύπαρξη και ταυτότητα, και στο φιλελεύθερο πνεύμα του χρωστώ τη συγγραφική μου ιδιότητα. Γι’ αυτό και κάνω μια σε βάθος κριτική ακόμη και συμμετέχοντας σε διαδηλώσεις. Αν οι Ισραηλινοί δεν ανοίξουν τα μάτια τους, υπάρχει κίνδυνος η χώρα να μετατραπεί σε θεοκρατική», επιμένει.
Δεν προσπερνά το γεγονός πως «η εντολή είναι η διατήρηση της καθαρότητας της φυλής και της μη ανάμιξης με άλλους λαούς», όπως λέει, «κάτι που ωστόσο σε ένα οργανωμένο κράτος δεν έχει λόγο ύπαρξης. Ο αιώνιος φόβος για το εχθρικό αραβικό περιβάλλον που θα καταπιεί το εβραϊκό κράτος και την ταυτότητά του, δεν ευσταθεί. Αλλά δεν μπορούμε να προσπεράσουμε πως αυτό ιστορικά απέτρεψε την αφομοίωση».

Στο βιβλίο της εξηγεί πως δεν προωθείται η ιδέα της καθαρότητας της φυλής αν και η ηρωίδα «μεταφέρει αυτήν την εμμονή στο DNA της. Είναι η εσωτερική ηχώ που ακούγεται ακόμα και τότε που συναντά και ερωτεύεται τον Χιλμί», χωρίς να αρνείται πως και οι δικές της παραστάσεις και τα βιώματα, είναι αντίστοιχα. Εξηγεί πως μεγάλωσε με ιστορίες από τη Βίβλο, τη μεγάλη ευρωπαϊκή λογοτεχνία και τους σύγχρονους Ισραηλινούς λογοτέχνες. Το πρώτο της μυθιστόρημα το γράφει σε ηλικία 22 ετών. Μιλώντας για τη λογοτεχνία του τόπου της δεν παραλείπει να πει πως σε αυτήν συνυπάρχουν ακόμα και φωνές και γραφές μειονοτήτων, όπως είναι οι Αραβες αλλά και οι γυναίκες. Οσον αφορά το επόμενο βιβλίο της μας αποκαλύπτει πως θα είναι και πάλι μια ιστορία αγάπης που διαδραματίζεται στο Ισραήλ, χωρίς να φανερώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Λίγο πριν την αποχαιρετήσουμε την ρωτάμε γιατί έγινε συγγραφέας. Χωρίς περιστροφές, κι ευθέως, μας απαντά: «Εγινα συγγραφέας για να απελευθερωθώ από τα τετριμμένα και να βρω νόημα στη ζωή!…».

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 49 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 13 Μαΐου