Μπαίνουν οι βάσεις για νέες φοροελαφρύνσεις

Τριπλός ο στόχος του Χρήστου Σταϊκούρα στο Eurogroup του Μαρτίου



16 Φεβρουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 7:29 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:17 μμ


  • Πρώτη δημοσίευση: 15 Φεβρουαρίου 2020, 7:35 μμ
  • Τελευταία δημοσίευση: 16 Φεβρουαρίου 2020, 7:26 μμ

Ενα θετικό μείγμα εξελίξεων θέτει τις βάσεις για πλεονάζοντα δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα οδηγήσει σε νέες φοροελαφρύνσεις.

Της ΑΜΑΛΙΑΣ ΚΑΤΖΟΥ

[email protected]

Το οικονομικό επιτελείο αξιολογεί τόσο τη ραγδαία αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού, με την απόδοση του 10ετούς να υποχωρεί κάτω από το φράγμα του 1%, όσο και τα υπόλοιπα θετικά μακροοικονομικά στοιχεία, που επιβεβαιώνουν ότι η οικονομία έχει εισέλθει σε μονοπάτι ουσιαστικής ανάκαμψης.

Καταρχάς, το συνεχιζόμενο ράλι των ελληνικών ομολόγων αποτελεί ένα σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια της κυβέρνησης σχετικά με το αίτημα για μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων. Οσο χαμηλώνει το κόστος δανεισμού της χώρας στις αγορές τόσο βελτιώνεται και η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Εξοικονόμηση 2 δισ.

Παράλληλα με τις δύο τελευταίες εκδόσεις, το 30ετές swap της Εθνικής Τράπεζας και το 15ετές ομόλογο, Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) και υπουργείο Οικονομικών κατάφεραν να εξοικονομήσουν περί τα 2 δισ. ευρώ από τις δαπάνες τόκων του Ελληνικού Δημοσίου.

Σημειώνεται ότι για το 30ετές της Εθνικής το επιτόκιο διαμορφώθηκε στο 2,53%, ενώ για το 15ετές στο 1,911%. Το κέρδος από τα παραπάνω επιτόκια σε σχέση με τις παραδοχές του ΟΔΔΗΧ στο πρόγραμμα δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, όπως δημοσιεύτηκε στο τέλος του 2019, είναι της τάξεως του 1% του ΑΕΠ, δεδομένου ότι για την περίοδο από το 2024 έως και το 2060 το μέσο επιτόκιο έχει προσδιοριστεί στο 3,7%.

Και μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι το όφελος από την εξοικονόμηση περίπου 2 δισ. ευρώ δεν είναι άμεσο, καθώς επιμερίζεται εντός των επόμενων ετών, ωστόσο αποτελεί «κλειδί» στη νέα ανάλυση βιωσιμότητας χρέους που εκπονούν τόσο οι θεσμοί όσο και ο ΟΔΔΗΧ σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών.

Ετσι, τα νέα δεδομένα στο κόστος δανεισμού, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες προβλέψεις για τον ρυθμό ανάπτυξης, θα αποτελέσουν τα δύο βασικά επιχειρήματα του υπουργού Οικονομικών, Χρήστου Σταϊκούρα, στις διαπραγματεύσεις που θα έχει τους επόμενους μήνες για τη μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων από 3,5% του ΑΕΠ σε 2%-2,5% για την περίοδο 2021-2022.

Την άνοιξη νέα έκδοση ομολόγου

Οι ευνοϊκές εξελίξεις στην ελληνική αγορά ομολόγων φέρνουν πιο κοντά την επόμενη έξοδο στις αγορές, με τον ΟΔΔΗΧ, πάντως, να μην βιάζεται. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων κύκλων, νέα έκδοση ομολόγου αναμένεται μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου, αναλόγως των εξελίξεων στο Eurogroup και του κλίματος που θα επικρατεί στις αγορές.

Η Citigroup σε ανάλυσή της προέβλεψε ότι η Ελλάδα εντός του 2020 θα ενταχθεί στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η αμερικάνικη τράπεζα πιστεύει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει με το πόδι στο γκάζι, στοιχείο που θα επισπεύσει τις αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης κι έτσι μπορεί να επισπευστεί η ένταξή της στο QE της ΕΚΤ. Υπενθυμίζεται ότι για να μπει η Ελλάδα στο QE, θα πρέπει πρώτα να βρεθεί στην επενδυτική βαθμίδα από τους οίκους αξιολόγησης. H Citi, πάντως, είναι πιο αισιόδοξη, κάτι που φαίνεται και στις προβλέψεις της για την ανάπτυξη.

Ετσι, εκτιμά ότι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να επιταχυνθεί στο 2,5% σε πραγματικούς όρους και ανεβάζει σημαντικά τις εκτιμήσεις της για το διάστημα 2019-2022. Οι δαπάνες για τόκους ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 1% μεταξύ του 2018 (στο 3,3% του ΑΕΠ) και του 2024, όπως προσθέτει, και σημειώνει ότι περιλαμβάνει αυτή την εκτίμηση στις προβλέψεις της και γι’ αυτό αναθεωρεί προς τα πάνω τον στόχο για την ανάπτυξη του ελληνικού ΑΕΠ στο 2,6% το 2020 και στο 2,5% το 2021 από 2,1% πριν.

Οι κρίσιμες ημερομηνίες

Στις 26 Φεβρουαρίου το υπουργείο Οικονομικών θα δώσει στη δημοσιότητα την έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και μία μέρα αργότερα αναμένεται να δημοσιοποιηθεί και η έκθεση των θεσμών για την πέμπτη μεταπρογραμματική αξιολόγηση.

Αισιόδοξη η Κομισιόν

Πάντως, την Πέμπτη η Κομισιόν στις χειμερινές της προβλέψεις ανέβασε οριακά τον πήχη της ελληνικής ανάπτυξης για το 2020. Εκτιμά ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2,4%, έναντι 2,3% της προηγούμενης (φθινοπωρινής) πρόβλεψης, ενώ διατηρεί σταθερή, στο 2% του ΑΕΠ, την αντίστοιχη εκτίμηση για το 2021.

Στην έκθεσή της επισημαίνει ότι περιμένει ότι το 2019 θα καταγραφεί τελικά στα στοιχεία οικονομική μεγέθυνση 2,2% (προηγούμενη εκτίμηση 1,8% του ΑΕΠ) και δηλώνει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμό 2% ή περισσότερο στο υπό εξέταση διάστημα, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων

Οι καθαρές εξαγωγές ήταν ξανά ο βασικός οδηγός. Παρά τη χαμηλότερη ανάπτυξη σε κάποιες από τις αγορές που κατά κύριο λόγο κατευθύνονται τα ελληνικά προϊόντα, η ανάπτυξη των εξαγωγών παρέμεινε ανθεκτική, υποδεικνύοντας περαιτέρω κέρδη σε επίπεδο μεριδίου αγοράς, συμπεριλαμβανομένου του τουριστικού κλάδου.

Η ανάπτυξη το 2019 επηρεάστηκε επίσης θετικά από την ισχυρή κατανάλωση του Δημοσίου πριν από τις γενικές εκλογές του Ιουλίου, ενώ η ιδιωτική δαπάνη και η αύξηση των επενδύσεων παρέμειναν υποτονικές. Ο κλάδος των υπηρεσιών συνέχισε να είναι η βασική πηγή ανάπτυξης το α΄ εννεάμηνο του 2019, συνεχίζει η Κομισιόν.

Η ανοδική αναθεώρηση των ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας έρχεται να ενισχύσει τα επιχειρήματα της Αθήνας για τη μείωση του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Εάν ο Χρήστος Σταϊκούρας «κερδίσει» μια ακόμα θετική έκθεση μεταμνημονιακής αξιολόγησης, στο Eurogroup του Μαρτίου θα ανοίξει στο τραπέζι των ομολόγων του της Ευρωζώνης τη βεντάλια διεκδικήσεων πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου, με το πρώτο «πακέτο» τριών εναλλακτικών: εξαίρεση δαπανών για την αντιμετώπιση του Προσφυγικού ύψους 200 εκατ. ευρώ από τον υπολογισμό του πρωτογενούς πλεονάσματος, «γέφυρα» υπερπλεονασμάτων από τη μια χρήση στην επόμενη και αλλαγή χρήσης των κερδών από ANFAs και SMPs. Για το τελευταίο αίτημα ο Επίτροπος Τζεντιλόνι «έδειξε» αποφάσεις τον Ιούνιο.

Προ των πυλών φορολογικές ελαφρύνσεις

Εκτός όμως από την πέμπτη μεταμνημονιακή αξιολόγηση και τη «μάχη» για τα πλεονάσματα, τους επόμενους μήνες έρχονται μια σειρά από φορολογικές ελαφρύνσεις, απλοποιήσεις διαδικασιών αλλά και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της φορολογικής παραβατικότητας.

Αρχικά βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία αναμόρφωσης των αντικειμενικών αξιών, η οποία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τον Μάιο. Οι πιστοποιημένοι εκτιμητές θα πρέπει να παραδώσουν τις προτάσεις τους έως τις 20 Μαρτίου ώστε να προχωρήσει στη συνέχεια το υπουργείο Οικονομικών και να λάβει τις οριστικές αποφάσεις.

Βάσει του σχεδιασμού, θα ενταχθούν στο νέο σύστημα περισσότερες από 3.000 περιοχές που είναι εκτός αντικειμενικού προσδιορισμού, όπως περιοχές με μεγάλη τουριστική ανάπτυξη -π.χ., Μύκονος, Πάρος- αλλά και ορισμένες περιοχές στην Αττική που η αξία τους για τον ΕΝΦΙΑ υπολογίζεται με βάση τα λεγόμενα συγκριτικά στοιχεία. Με βάση τις τιμές που θα προκύψουν θα υπολογιστεί ο ΕΝΦΙΑ για φέτος, ενώ ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο για τις μεταβιβάσεις οι νέες τιμές να ισχύσουν από το 2021. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι σχεδιάζει να προχωρήσει σε περαιτέρω μείωση του ΕΝΦΙΑ, μεσοσταθμικά κατά 8%, δίνοντας έμφαση στη μικρή και μεσαία ακίνητη περιουσία.

Μειώσεις φόρων

Ο πρώτος φόρος που σχεδιάζει να μειώσει η κυβέρνηση, όταν υπάρξει δημοσιονομικός χώρος, είναι η εισφορά αλληλεγγύης, κάτι που αναμένεται γύρω στον Απρίλιο. Να σημειωθεί ότι η εισφορά αλληλεγγύης υπολογίζεται με προοδευτική κλίμακα στα εισοδήματα που ξεπερνούν τα 12.000 ευρώ. Επίσης, το β΄ εξάμηνο θα αρχίσει και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τους εργαζόμενους, με τον αρχικό σχεδιασμό να προβλέπει μείωση γύρω στο 1%.

Ενα ακόμα μέτρο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αποτελεί η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με το σύστημα TAXIS. Σύμφωνα με τις πρόσφατες αποφάσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την έκδοση αποδείξεων και τιμολογίων από τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες.

Και οι τράπεζες στον χορό των εκδόσεων

Εν τω μεταξύ, οι τράπεζες σπεύδουν να εκμεταλλευτούν την ευνοϊκή συγκυρία στις αγορές με εκδόσεις ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης (Tier II). Το πρώτο βήμα έγινε από την Alpha Bank και η επιτυχία ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Η επιτυχημένη κίνηση της Alpha Bank στην πρώτη έκδοση 10ετούς ομολόγου Tier ΙΙ, η οποία άντλησε 500 εκατ. ευρώ με επιτόκιο 4,25%, φαίνεται να ανοίγει την όρεξη συνολικά στον κλάδο, που περιμένει, μεταξύ άλλων, και την ένταξη στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Μερίδα αναλυτών προβλέπει, μάλιστα, ότι οι καλυμμένες ομολογίες των τραπεζών θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν και να ενταχθούν στο QE ταχύτερα απ’ ό,τι τα κρατικά ομόλογα.

Μετά την Αlpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς εξέδωσε νέο ομόλογο Tier II, με το επενδυτικό ενδιαφέρον να είναι ιδιαίτερα υψηλό, κάτι που είχε αποτέλεσμα να μειωθεί το επιτόκιο. Ενώ ο αρχικός στόχος για το επιτόκιο κινήθηκε στη ζώνη του 6%, στη συνέχεια το guidance που δόθηκε υποχώρησε στο 5,5%-5,75%, για να υποχωρήσει στη συνέχεια στους τελικούς όρους της έκδοσης, στο 5,5%.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 141 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2020

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Κόκκινος συναγερμός στο Αιγαίο