Επανακυκλοφορεί ο «Νουρεντίν Μπόμπα» του Στρατή Τσίρκα: Ο θρύλος ενός λαϊκού επαναστάτη

Η εμβληματική νουβέλα του συγγραφέα, που προηγήθηκε της ιστορικής τριλογίας «Ακυβέρνητες Πολιτείες», επιστρέφει στα ράφια των βιβλιοπωλείων



9 Φεβρουαρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 7:09 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 7:09 μμ
Μόλις δέκα μέρες χρειάστηκε ο Στρατής Τσίρκας το 1956 για να γράψει την ιστορία του Νουρεντίν Μπόμπα, παίρνοντας θέση υπέρ των αγώνων του αιγυπτιακού λαού


Hταν το 1956, όταν, στη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ, ο Στρατής Τσίρκας γράφει μέσα σε διάστημα δέκα ημερών τη νουβέλα «Νουρεντίν Μπόμπα», παίρνοντας θέση υπέρ των αγώνων του αιγυπτιακού λαού. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τον Κέδρο το 1957, εκ νέου το 1980 και, εξήντα χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία, επανεκδίδεται τώρα. Το εμβληματικό αυτό έργο, που προϋπήρξε της ιστορικής τριλογίας «Ακυβέρνητες Πολιτείες», αφηγείται την ιστορία του λαϊκού επαναστάτη Μπόμπα μέσα από τον ξενιτεμένο Ελληνα βιοπαλαιστή μαστρο-Πολύβιο, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό την αλληλεγγύη μεταξύ των καταπιεσμένων Ρωμιών και των Αιγυπτίων.

Της Μάνιας Ζούση

Στο επίμετρό του, «Η διώρυγα και η νουβέλα», ο αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Γιάννης Παπαθεοδώρου χαρακτηρίζει το έργο «μια από τις πιο ενδιαφέρουσες διασταυρώσεις της νεοελληνικής μεταπολεμικής πεζογραφίας με την κρίση του Σουέζ. Ο Τσίρκας με τον “Νουρεντίν Μπόμπα” συμμετέχει με τον δικό του τρόπο στην αγωνία του αιγυπτιακού λαού», γράφει, «καθώς ο φελάχος προσωποποιεί το ανεκπλήρωτο όνειρο της εθνικής ανεξαρτησίας και η φωνή του εμπεριέχει τη φωνή μιας συλλογικής ταυτότητας».

Ο Μπόμπα, βαρκάρης στον Νείλο και με καταγωγή από ένα εξαθλιωμένο χωριό της Ανω Αιγύπτου, γεννιέται το 1882, χρονιά που αρχίζει και η αγγλική κατοχή της χώρας. Στο βιβλίο παρακολουθούμε όλη την αλυσίδα των αλλαγών που φέρνει το καθεστώς των διομολογήσεων, με τους Αγγλους να ελέγχουν το εμπόριο, τον σιδηρόδρομο, τη γεωργία, αλλά και τους πασάδες, τους μπέηδες, τους τοπικούς αξιωματούχους και τους επιχειρηματίες των ευρωπαϊκών παροικιών, τους γαιοκτήμονες και τους εμπόρους.

Δίπλα σε αυτή τη ζώνη αρχίζει να λειτουργεί μια παράλληλη σφαίρα παρανομίας, με ληστές, πειρατές και λούμπεν στοιχεία που είτε ζουν από το παρασιτικό περίσσευμα της αποικιακής οικονομίας είτε εντάσσονται στο δίκτυο προστασίας της εξουσίας. Από την άλλη, οι βεδουίνοι, οι φελάχοι, οι ειδικευμένοι κι οι ανειδίκευτοι εργάτες νιώθουν όλο και περισσότερο την ταξική και οικονομική απόσταση που τους χωρίζει από τα κοινωνικά στρώματα που προωθεί η αποικιοκρατία. Ο Μπόμπα χάνει τις βάρκες του, βγαίνει στην παρανομία και το όνομά του γίνεται θρύλος.

Στον «Νουρεντίν Μπόμπα», όπως επίσης σημειώνει ο Γιάννης Παπαθεοδώρου, υπάρχει διάχυτη η πολιτική συνειδητοποίηση των δύο πληθυσμών, ελληνικού και αιγυπτιακού, και η δυναμική μιας ευρύτερης συμμαχίας ανάμεσά τους. Μια οπτική που θα υιοθετηθεί προνομιακά στη νουβέλα μετά την άνοδο του Νάσερ στην εξουσία αλλά και τη νέα φάση της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο.

* Δημοσιεύτηκε στη «Νέα Σελίδα» της 4ης Φεβρουαρίου 2018