Ηλίας Βενέζης – «Το νούμερο 31328»

45 χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα, η βιωματική μαρτυρία του από τα τάγματα εργασίας της Ανατολής επιστρέφει από τις εκδόσεις Εστία



4 Απριλίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 10:37 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 10:37 μμ


Της Μάνιας Ζούση / [email protected]

«Τίποτα δεν υπάρχει πιο βαθύ και πιο ιερό από ένα σώμα που βασανίζεται. Το βιβλίο τούτο είναι ένα αφιέρωμα σε αυτό τον πόνο», γράφει ο Ηλίας Βενέζης για «Το Νούμερο 31328», τη βιωματική μαρτυρία του από τα τάγματα εργασίας της Ανατολής, που επανακυκλοφορεί από το βιβλιοπωλείον της Εστίας σε νέα, επετειακή μονοτονική έκδοση, με αφορμή τη συμπλήρωση 45 χρόνων από τον θάνατο του συγγραφέα.
«Με είχε πολύ βασανίσει όταν το έγραφα, με είχε αναστατώσει το επίμονο στριφογύρισμα στην πυκνή και φοβερή ύλη αυτής της ζωής που έπρεπε να πάρει έκφραση. Είχα τότε περάσει πολλές νύχτες που, κυνηγημένος απ’ τους εφιάλτες και τις αναμνήσεις, δεν μπορούσα να βρω καταφύγιο ούτε στον ύπνο», σημειώνει ο Βενέζης για το εμβληματικό αυτό βιβλίο-μαρτυρία, που η νέα του, εύχρηστη έκδοση τσέπης, ενταγμένη στη σειρά «Νέες Εκδόσεις Κλασικών», συνοδεύεται από επίμετρο και γλωσσάρι, την επιμέλεια των οποίων υπογράφει ο ιστορικός Σωτήρης Μετεβελής.
Για να συντάξει το γλωσσάρι,
ο τελευταίος επισκέφθηκε το Αρχείο της Ακαδημίας και χρησιμοποίησε πληθώρα λεξικών.
Ο Σ. Μετεβελής χαρακτηρίζει «Το Νούμερο 31328» μια «συγκλονιστική μαρτυρία παγκοσμίου επιπέδου ενός ανθρώπου που έζησε τα τάγματα εργασίας της Ανατολής από πρώτο χέρι, όταν τον πήραν το ’22 από το Αϊβαλί μαζί με 3.000 άνδρες ηλικίας 18 έως 45 ετών, από τους οποίους γύρισαν μόνο 23, μαζί τους και ο Βενέζης, ο οποίος επέστρεψε έπειτα από 14 μήνες, πηγαίνοντας στη Μυτιλήνη, όπου είχε καταφύγει ήδη η οικογένειά του».
Εκεί συναντά τον Μυριβήλη, ο οποίος ως διευθυντής της εφημερίδας «Καμπάνα» τον προτρέπει να γράψει την εμπειρία του κι έτσι ο Βενέζης αρχίζει να γράφει «Το Νούμερο 31328» σε συνέχειες και σε κεφάλαια που δημοσιεύονταν στην εφημερίδα από το 1924 έως το 1931. Είναι η χρονιά που εκδίδεται για πρώτη φορά σε βιβλίο η μεγάλη περιπέτεια της ζωής του, περιγράφοντας όλα όσα τράβηξε στα τάγματα εργασίας.
O Σωτήρης Μετεβελής σημειώνει ότι «δεν υπάρχει μίσος για τον Τούρκο και δεν βγαίνει κανένα μένος. Υπάρχουν, μάλιστα, φορές που προσπαθεί να αναδείξει την ανθρώπινη πλευρά απλών ανθρώπων. Ενα παράδειγμα προς αποφυγήν για το πού οδηγούν οι εθνικισμοί και οι πόλεμοι, καθώς έχει γραφτεί με τρόπο που τα στηλιτεύει».
Το επίμετρο αφορά σε μια σύνοψη όλης της ιστορίας του τέλους του μικρασιατικού Ελληνισμού, «μιας πορείας που ξεκινά από το 1908, όταν έρχονται στα πράγματα οι Νεότουρκοι και αλλάζουν άρδην το πλαίσιο και το σκηνικό στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, για να καταδείξει ότι το 1922 είναι η κατάληξη μιας μεγάλης διαδρομής, όπου έχουν μπει στο στόχαστρο όλες οι μειονότητες, οι οποίες εξοντώνονται. Γίνεται μια σύνοψη ειδικά για ανθρώπους που δεν θα αγόραζαν ποτέ ένα βιβλίο ιστορίας να διαβάσουν και ήταν μια ευκαιρία για ένα μυθιστόρημα-μαρτυρία να έχει στο τέλος ορισμένες πληροφορίες για το ότι πρόσφυγες υπήρξαν δύο φορές, με τους μεγάλους διωγμούς του ’14-’15 και το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν αναγκάστηκαν να ξαναφύγουν. Κάτι που συνήθως ξεχνάμε».

Δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Τέχνη» στο φύλλο 43 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 1 Aπριλίου.