Η σαγηνευτική γλώσσα σώματος των ηγετών



22 Οκτωβρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 6:49 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 6:49 μμ


Οι πολιτικοί εκτίθενται με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που εκτίθενται και οι ηθοποιοί. Στην περίπτωση, βεβαίως, του πολιτικού ανδρός το φιλοθεάμον κοινό είναι αδίστακτο. Καιροφυλακτεί και εφορμά με λεκτικές -και όχι μόνο- επιθέσεις στην οιαδήποτε εικαζόμενη ή και πραγματική αστοχία του «πρωταγωνιστή». Ποιο είναι όμως το συναφές χαρακτηριστικό μεταξύ του πολιτικού και του ηθοποιού; Αναμφίβολα, είναι η «παράσταση» που αμφότεροι καλούνται να δώσουν και κατ’ επέκταση η «σωματική γλώσσα», την οποία μετέρχεται ο ενδιαφερόμενος προκειμένου να διασφαλίσει την προσοχή του κοινού.

Της Κέλλυς Σταμούλη*

Στους πολιτικούς διακρίνουμε δύο κατηγορίες αναφορικά με τη γλώσσα σώματος. Αφενός αυτούς οι οποίοι ουδέν χάρισμα διαθέτουν και ως εκ τούτου απλώς επικυρώνουν την υπεροχή των χαρισματικών, αφετέρου αυτούς οι οποίοι ενστικτωδώς προβαίνουν στις σωστές κινήσεις μέσα σε οριοθετημένο πολλές φορές χώρο, στο βήμα του ομιλητή.

Τον ρήτορα, ο οποίος θα εντυπωσιάσει το κοινό διά των κινήσεων, των παύσεων και των αναπνοών του, μπορούμε να τον παρομοιάσουμε με τον «Δισκοβόλο». Και εξηγούμαι: η κίνηση που στοχεύει προς τις διαγωνίους της αιθούσης και άρα συνιστά περιμετρική απεύθυνση προς το κοινό προσιδιάζει με έναν τρόπο με αυτή του δισκοβόλου.

Ο ομιλητής που πετυχαίνει την καθολική αυτή κίνηση γοητεύει τους θεατές, καθώς του λόγου του προηγείται η εύστοχη, αρμονική κίνηση του σώματος, στην οποία ανθρώπινο μάτι δύσκολα μπορεί να αντισταθεί. Η κίνηση αυτή, η οποία μπορεί να είναι ακόμη και απειροελάχιστη, μολαταύτα όμως βαρυσήμαντη, συμπληρούται από την άρτια τοποθέτηση του στέρνου, το οποίο πάντα οι χαρισματικοί άνθρωποι προτάσσουν ελευθέρως εκτεθειμένο. Οπως, δηλαδή, όταν ο δισκοβόλος εκσφενδονίσει τον δίσκο και θέτει ολόκληρη την κορμοστασιά του σε ανοιχτή προς το κοινό τροχιά.

Μια τέτοια ομιλία, που ερείδεται σε κίνηση δυναμική και επιβάλλεται στον χωροχρόνο, συμπληρούται πάντα από άρτιες κινησιολογικές λεπτομέρειες. Για παράδειγμα, ο καλός ρήτορας γνωρίζει ότι κατά τη διάρκεια της ομιλίας του είναι προτιμότερο να έχει τις παλάμες του αντικριστά σε κάθετη τροχιά προκειμένου να εκπέμψει στο ακροατήριο σιγουριά και αυτοπεποίθηση.

Ας έρθουμε, λοιπόν, στα χωρικά ύδατα της ελληνικής Βουλής, σε επίπεδο πρωθυπουργών και μόνο. Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, διαθέτει σε υπερθετικό βαθμό το ως άνω χάρισμα. Έχω, μάλιστα, την αίσθηση ότι το παραδέχονται ακόμη και οι πολέμιοί του. Ομοίως, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ο αείμνηστος, ο οποίος ομολογουμένως προέβαινε σε ιδιαίτερες κινήσεις, «ποτισμένες» εξ ολοκλήρου από την προσωπικότητά του. Στιβαρή, εξάλλου, εμβληματική παρουσία είχε ο Ανδρέας Παπανδρέου, σε μια μινιμαλιστική εκδοχή γλώσσας σώματος.

Ο Μπαράκ Ομπάμα, από την άλλη, ίσως συνιστά τον γκουρού της συγκεκριμένης «body language». Μάλιστα, η εμφάνιση του τέως πλανητάρχη στο Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος το 2016 μπορεί να ταυτοποιηθεί σε αρκετά σημεία με την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στην 73η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, όπου, κατά γενική ομολογία, σαγήνευσε τους καθήμενους στην ιστορική αυτή αμφιθεατρική αίθουσα.

Αμφότεροι ο Ομπάμα και ο Τσίπρας έχουν ένα κοινό πολύ δυνατό χαρακτηριστικό: τις χρονικές παύσεις ανάμεσα στις νοηματικές εναλλαγές των σκέψεών τους. Η παύση βοηθάει τον θεατή-ακροατή να κατανοήσει την προηγούμενη ρήση και να προετοιμαστεί για την επόμενη. Ο Δημήτρης Χορν, άλλωστε, είχε πει ότι ο καλός ομιλητής κρίνεται στις παύσεις του, όχι στον λόγο του.

Επιπλέον, το συγκεκριμένο χάρισμα δεν δύναται να υπάρξει παρά σε πολιτικούς που διαθέτουν ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Δεν είναι δυνατόν να «μπουρδολογείς» και ταυτόχρονα η γλώσσα σώματος να είναι αξιοσημείωτη. Προφανώς, η φύση έχει φροντίσει να μην λαμβάνει χώρα ένα τέτοιο οξύμωρο!

Υπάρχει, τέλος, και μια ακόμη κατηγορία ομιλητών, οι οποίοι, αν και ακίνητοι, μαγεύουν το κοινό τους. Νικήτας Τσακίρογλου, ως Προμηθέας Δεσμώτης στην Επίδαυρο το 1992. Παρότι χιλιοδεμένος και ακινητοποιημένος πάνω σε μια μεγεθυσμένη ασπίδα, το υποκριτικό του ταλέντο κραύγασε και αφομοιώθηκε από το επιδαύρειο κοινό, που τον παρακολουθούσε για δύο ώρες με κομμένη την ανάσα.

Και να κλείσω με τον ανώτατο άρχοντα του ελληνικού κράτους. Οι ομιλίες του Προέδρου της Δημοκρατίας συνιστούν ανέκαθεν, από τις αμφιθεατρικές πανεπιστημιακές αίθουσες, όπου η ρητορική του γοήτευε τους φοιτητές, βαθιά φιλοσοφικά κείμενα. Ως εκ τούτου, η γλώσσα σώματος του κ. Προκόπη Παυλόπουλου είναι απέριττη και φιλοσοφικά ενστικτωδώς δομημένη.

* Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα. Στις Βρυξέλλες έκανε το μεταπτυχιακό της στο Δίκαιο Αέρος και Θαλάσσης στο ULB και παρακολούθησε τη Σχολή Θεάτρου Klein Akademie

Δημοσιεύθηκε στο φύλλο 72 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Η Γνώμη της «Νέας Σελίδας»: Σε πλήρη πανικό οι καταστροφολόγοι