Πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε μια ιδιαίτερα κρίσιμη απόφαση αναφορικά με την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας: αποφάσισε με πλειοψηφία 370 υπέρ, 109 κατά και 143 αποχές την αναστολή -όχι τη διακοπή- των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η έκθεση της Κάτι Πίρι, της εισηγήτριας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας, αναφέρθηκε διεξοδικά στα προβλήματα δημοκρατίας που διαπιστώνονται στη χώρα, καθώς και στον περιορισμό των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται για τη συνέχιση της ομαλής πορείας προς την ένταξή της.
ΤΗΣ ΖΕΦΗΣ ΔΗΜΑΔΑΜΑ*
Ειδική μνεία έγινε στον περιορισμό του κράτους δικαίου και στην προσβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις φυλακίσεις δημοσιογράφων και μελών ΜΚΟ αλλά και στην πρόσφατη βίαιη απόπειρα διάλυσης της πορείας των γυναικών για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Συγχρόνως, στην ίδια έκθεση πραγματοποιήθηκε συστηματική αναφορά και στις σχέσεις της Τουρκίας με την Κύπρο, οι οποίες κάθε άλλο παρά ομαλοποιούνται, καθώς και σε εκείνες με άλλα κράτη-μέλη, καλώντας για μια ακόμη φορά την τουρκική κυβέρνηση να είναι περισσότερο προσεκτική στις ενέργειές της στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι προς διερεύνηση αν η ΕΕ με την αναστολή της ενταξιακής διαδικασίας επιδιώκει την «επίπληξη» ενός αυταρχικού ηγέτη, του Ερντογάν, ή την «επίπληξη» ενός ολόκληρου λαού, του τουρκικού.
Χαρακτηριστική είναι η αποστροφή σε συνέντευξη του προέδρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), καθηγητή Φρανσουά Εσμπού, ο οποίος τόνισε ότι «ο Ερντογάν δεν είναι αιώνιος, αλλά η Τουρκία θα είναι πάντα εδώ», υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Τουρκίας σε σχέση με την Ελλάδα και την Ευρώπη, καθώς και τα ζητήματα που έτσι κι αλλιώς πρέπει να επιλύσουν από κοινού. Τέτοια ζητήματα είναι, για παράδειγμα, οι οικονομικές και εμπορικές σχέσεις και συμφωνίες, τα ενεργειακά ζητήματα αλλά και το Προσφυγικό, θέμα που δεν μπορεί να θεωρείται λήξαν για την περιοχή μας – το αντίθετο, μάλιστα. Αρα η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι οι δίαυλοι επικοινωνίας να παραμείνουν ανοιχτοί και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ενός εποικοδομητικού διαλόγου, χωρίς, προφανώς, να παραβλέπει κανείς τις παραβιάσεις των δημοκρατικών αρχών και αξιών της Ευρώπης από την Τουρκία.
Μια τέτοια στάση δεν θα φαινόταν, όπως εύκολα κάποιοι θα επιδιώξουν να ερμηνεύσουν, ως νίκη της Τουρκίας ή ήττα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Είναι ξεκάθαρο ότι η Τουρκία δεν πληροί αυτή τη στιγμή σχεδόν κανένα κριτήριο για την ένταξή της. Ομως η καλή γειτονία με μια ασταθή – επικίνδυνη χώρα όπως η Τουρκία είναι αδύνατο να διασφαλιστεί μόνο από την ελληνική ή κυπριακή πλευρά. Απαιτεί τη συμμαχία της Ενωσης, η οποία διαμορφώνει σχέσεις γειτονίας με βάση έναν στοχευμένο σχεδιασμό.
Η διολίσθηση της Τουρκίας στην αντιδημοκρατική και αυταρχική κυβέρνηση του Ερντογάν θεωρεί κανείς ότι είναι ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά στην ίδια τη χώρα και το εσωτερικό της; Ή αφορά μόνο στους πολίτες της Τουρκίας; Επιβάλλεται να αναρωτηθούμε για τον ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή αλλά και για τις σχέσεις της με κρίσιμους «παίκτες», όπως η Ρωσία ή οι χώρες της Μέσης Ανατολής.
Εν κατακλείδι, είναι φανερό ότι και η απόφαση για την αναστολή της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης, ολιστικής στρατηγικής της Ενωσης, η οποία, δυστυχώς, επί του παρόντος είναι φοβική, αποσπασματική και καθόλου διορατική. Οι συντηρητικές φωνές, που ενισχύονται μεταξύ των κρατών-μελών ακόμη και για την ιδία τη στρατηγική της πολιτικής ένωσης της ΕΕ, είναι ανησυχητικές. Και, δυστυχώς, με τον τρόπο αυτό η ίδια η Ενωση στερείται ενός μακρόπνοου και φιλόδοξου οράματος που θα συνδέει ειρηνικά τους λαούς και όχι τις αγορές ή τα συμφέροντα των ηγετών των χωρών.
Οι επερχόμενες ευρωεκλογές αποτελούν το μεγάλο στοίχημα για την Ευρώπη των λαών και της δημοκρατίας τόσο στο επίπεδο της ίδιας της Ενωσης όσο και σε σχέση με τις πολιτικές διεύρυνσής της. Αυτό ας μην το παραβλέπουμε.
* Διδάσκουσα στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αντιπρόεδρος Γυναικών Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Υποψήφια Βουλευτής Α΄ Αθήνας με το Κίνημα Αλλαγής
Δημοσιεύτηκε στα «Ιδεογράμματα» της Νέας Σελίδας τo Σάββατο 23/03/2019
