Παιδεία: Το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα



13 Σεπτεμβρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 6:48 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 6:48 μμ


Το κουδούνι θα χτυπήσει για τα κάθε είδους «πρωτάκια» της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς και η συζήτηση για το μέλλον της ελληνικής εκπαίδευσης βρίσκεται στο ζενίθ λόγω των αλλαγών που ανακοίνωσε ο υπουργός Παιδείας, Κώστας Γαβρόγλου. Η αφαίρεση, μάλιστα, του μαθήματος των Λατινικών από τη διδακτέα ύλη των εισαγωγικών εξετάσεων προκάλεσε έναν ακόμα σύγχρονο διχασμό – πολιτικό, μιντιακό και διαδικτυακό. «Λατινολάτρες» και «λατινοφάγοι» επιδίδονται σε δήθεν διανοητικές αντεγκλήσεις με επιχειρήματα που, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, προδίδουν την πνευματική ένδεια των συμμετεχόντων, επιβεβαιώνοντας ότι όλα αυτά λαμβάνουν χώρα «σ’ αυτόν τον τόπο των παράλληλων μονολόγων, όπου όλοι είμαστε τόσο τραγικά αυτοδίδακτοι», όπως θα έλεγε και ο ποιητής…
Δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε ότι η υπόθεση της παιδείας είναι ένα ζήτημα βαθιά ιδεολογικό, που εκφράζεται κυρίως μέσα από την εκπαιδευτική πολιτική είτε σε κρατικό είτε σε διεθνές επίπεδο. Δεν μπορούμε επίσης να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι οι κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες δεν είναι κάτι στατικό, αλλά εκφράζουν την εκάστοτε μακρά ή βραχεία διάρκεια. Ο όγκος των εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών και η τερατώδης αύξηση των επιστημονικών και τεχνικών πεδίων σε συνδυασμό με την έκρηξη της τεχνολογίας έχουν αλλάξει άρδην τα δεδομένα τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο παραμένει το ίδιο: η ανατροφή ενεργών πολιτών με κριτική ικανότητα και θεώρηση των πραγμάτων.
Για να επιτευχθεί αυτός ο διαχρονικός και οικουμενικός στόχος δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την πολυδιάστατη και πλουραλιστική εκπαίδευση. Τα γράμματα, οι αριθμοί, τα όργανα, οι φακοί, τα πινέλα και οι μεταμφιέσεις οφείλουν να αποτελούν εμπειρία όσων έχουν περάσει από τα θρανία. Η οικολογική συνείδηση και η κοινωνική ενεργοποίηση δύναται να αποτελέσουν τρόπο ζωής μόνο όταν συνδυαστούν η θεωρία με την πράξη, η γνώση με τη φαντασία. Η εξειδίκευση είναι κάτι που ούτως ή άλλως θα προκύψει από τις φιλοδοξίες του καθενός και από τις βιοποριστικές του ανάγκες.
Βασικό μέλημα μιας κοινωνικά δίκαιης πολιτείας οφείλει να είναι η παροχή της καλύτερης δυνατής εκπαίδευσης με παραγωγικό χαρακτήρα, που θα ξεκινά από το γενικό, προσφέροντας τα κατάλληλα εφόδια για την επιλογή του ειδικού. Που θα διδάσκει σε όλες τις βαθμίδες μεθόδους και τρόπους σκέψης. Που δεν θα υποτιμά τη σημασία της τεχνικής εκπαίδευσης – στην Ελλάδα το 70% των μαθητών συνεχίζει τις εγκύκλιες σπουδές του στα γενικά λύκεια και το 30% στα επαγγελματικά, ποσοστά αντιστρόφως ανάλογα με αυτά που διαπιστώνονται στις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Μιας εκπαίδευσης, τέλος, που δεν θα έχει ταξικά χαρακτηριστικά, χωρίς ελιτισμό αλλά και χωρίς αλυσιτελείς κοινωνικούς εξισωτισμούς.
ΥΓ.: Κοινωνιολόγος εκτός από τον Μαρξ ήταν και ο Ρεϊμόν Αρόν. Οσον αφορά τώρα στην εκπαιδευτική σημασία των Λατινικών ως μαθήματος εισαγωγής στο πανεπιστήμιο, έχει εδώ και πολλές δεκαετίες εκφυλιστεί. Οποιος δεν έγραφε πάνω από 18,5 στα 20 ήταν καταδικασμένος σε αποκλεισμό από τις υψηλόβαθμες σχολές. Οι εισακτέοι στις φιλοσοφικές σχολές, σε αντίθεση με τα αρχαία, κατανοούν ότι δεν έχουν μάθει ούτε τα στοιχειώδη που θα τους βοηθήσουν στις πανεπιστημιακές τους υποχρεώσεις. Από την άλλη, η έξωση του μαθήματος από το αναλυτικό πρόγραμμα δεν συμβάλλει στην αναβάθμιση των κλασικών σπουδών σε επίπεδο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το τραγελαφικό είναι, πάντως, ότι στην Ελλάδα τη διδασκαλία των Λατινικών στα λύκεια υπερασπίζεται κάποιος πολιτικός ο οποίος μέχρι πρόσφατα ήταν αμιγώς αρχαιολάτρης, ίσως πολυθεϊστής και μάλλον αντισημίτης. Αλλά η εξουσία, φαίνετα, επιβάλλει μεταμορφώσεις… οβιδιακές, μια και μιλάμε για Λατινικά.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΜΠΙΛΗΣ
[email protected]

Δημοσιεύθηκε στα ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ στο φύλλο 66 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 9/9