Εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων από το σύνολο της αντιπολίτευσης και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις της χώρας, η κυβέρνηση φέρνει προς ψήφιση τον νέο αναπτυξιακό νόμο, που φέρνει ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις.
Του Σωτήρη Καψώχα
[email protected]
Υστερα από εννέα μνημονιακά χρόνια, κατά τα οποία διαλύθηκαν πλήρως οι νόμοι και οι κανόνες προστασίας της εργασίας, η κυβέρνηση με πρόταγμα την ανάπτυξη και την προσέλκυση επενδύσεων εισάγει νέα εργασιακά δεδομένα, με νομοθετικές ρυθμίσεις που διευκολύνουν κυρίως τις επιχειρήσεις στην άσκηση της δραστηριότητάς τους.
Οι προωθούμενες από το υπουργείο Εργασίας διατάξεις αφορούν σε παρεμβάσεις στον συνδικαλιστικό νόμο (με ηλεκτρονικό «φακέλωμα» και δυσκολεύοντας την απεργία), στη διευκόλυνση των απολύσεων μέσω της μη καταβολής δεδουλευμένων, καθώς και στην αλλαγή των κλαδικών συμβάσεων.
Ταυτόχρονα, καθιερώνεται η δημιουργία «ειδικών οικονομικών ζωνών» με χαμηλές αμοιβές και περιορισμένα εργασιακά δικαιώματα σε περιπτώσεις που οι συνθήκες θεωρούνται ιδιαίτερες – περιοχές υψηλής ανεργίας ή κακή κατάσταση των επιχειρήσεων.
Κλαδικές συμβάσεις
Στο σχέδιο νόμου εισάγεται η δυνατότητα εξαίρεσης από την υποχρεωτική εφαρμογή μιας κλαδικής σύμβασης σε επιχειρήσεις που βρίσκονται ένα βήμα πριν από το λουκέτο. Δίνεται, δηλαδή, η ευκαιρία σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν πρόβλημα βιωσιμότητας, είναι υπερχρεωμένες ή σε διαδικασία αναδιάρθρωσης να παρεκκλίνουν της κλαδικής σύμβασης.
Η ρήτρα εξαίρεσης θα μπορεί να περιλαμβάνεται ως όρος στις κλαδικές συμβάσεις που συνυπογράφουν εργοδότες και εργαζόμενοι υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών θα είναι, για παράδειγμα, το ποσοστό ανεργίας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ως προϋπόθεση για την εξαίρεση η ύπαρξη ποσοστού ανεργίας υψηλότερου από τον εθνικό μέσο όρο στην περιφέρεια όπου δραστηριοποιούνται οι εν λόγω επιχειρήσεις.
Η κλαδική ή επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας θα υπερισχύει οποιασδήποτε συλλογικής σύμβασης εργασίας όταν η επιχείρηση αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και βρίσκεται σε καθεστώς συνδιαλλαγής ή πτώχευσης ή εξωδικαστικού συμβιβασμού.
Προϋπόθεση (για τη μη εφαρμογή της κλαδικής σύμβασης) θα είναι η επιχείρηση να μην μειώσει θέσεις εργασίας και να μην χορηγεί μισθούς που υπολείπονται των κατώτατων ορίων. Με άλλα λόγια, οι αυξήσεις που έλαβαν μέσω της υπογραφής (πάνω από 200) κλαδικών συμβάσεων χιλιάδες εργαζόμενοι κινδυνεύουν άμεσα σε αρκετές περιπτώσεις και είναι θέμα χρόνου οι απολαβές τους να επιστρέψουν στα 650 ευρώ από 800 ευρώ ή και 850 ευρώ!
Με τη διάταξη αυτή και υπό τις συνθήκες της «εκτάκτου οικονομικής ανάγκης» που θα ορίζεται για τις λεγόμενες προβληματικές επιχειρήσεις ή περιοχές θα μπορεί να δημιουργείται καθεστώς «ειδικών οικονομικών ζωνών» με περιορισμένες αμοιβές και εργασιακά δικαιώματα. Πρόκειται για μια πρόταση που εισηγήθηκε η τρόικα την περίοδο των μνημονίων και αποτελεί μόνιμη διεκδίκηση του ΣΕΒ.
Συμβάσεις εργασίας
Με άλλη διάταξη, η καθυστέρηση καταβολής των δεδουλευμένων αποδοχών του εργαζομένου πέρα από τους δύο μήνες θα θεωρείται μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας και θα προβλέπεται η λύση της σύμβασης εργασίας. Ως επιχείρημα προβάλλεται ότι με τον τρόπο αυτό οι «εγκλωβισμένοι» εργαζόμενοι, που παραμένουν απλήρωτοι για πολλούς μήνες, θα έχουν τη δυνατότητα διεκδίκησης τόσο της αποζημίωσης όσο και του επιδόματος ανεργίας…
Προηγούμενη διάταξη προέβλεπε ότι «ο εργαζόμενος, σε περίπτωση που δεν καταβάλλονται οι δεδουλευμένες αποδοχές του, θα μπορεί να θεωρήσει ότι η ενέργεια αυτή ισοδυναμεί με καταγγελία της σύμβασης εργασίας, ισοδυναμεί, δηλαδή, με απόλυση, και να διεκδικήσει τη νόμιμη αποζημίωση».
Αλλά ο χρόνος ήταν ελαστικός προκειμένου ο εργαζόμενος να αποφασίσει αν θα λύσει τη σύμβαση εργασίας του διεκδικώντας την αποζημίωση. Τώρα, με τη συγκεκριμένη αλλαγή (που θα προσδιορίζει το σαφές χρονικό διάστημα των δύο μηνών) ο εργαζόμενος οδηγείται αναγκαστικά σε απόλυση!
Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Εργασίας, η έκφραση «αξιόλογη καθυστέρηση» ήταν ανοιχτή για πολλαπλές ερμηνείες ως προς το χρονικό διάστημα καθυστέρησης στην καταβολή των δεδουλευμένων μετά το οποίο μπορεί να θεωρηθεί μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας.
Υπερωρίες στη μερική απασχόληση
Αλλη διάταξη θα προβλέπει την αύξηση κατά 12% του κόστους για την επιπλέον εργασία όσων απασχολούνται με καθεστώς μερικής ή εκ περιτροπής απασχόλησης, με στόχο την καταπολέμηση της υποδηλωμένης εργασίας, η οποία λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Στην ουσία θα θεσμοθετηθεί η υπερωρία στη μερική απασχόληση και τις λοιπές ευέλικτες μορφές εργασίας, νομιμοποιώντας πλήρως τις συγκεκριμένες μορφές απασχόλησης.
Ηλεκτρονικός συνδικαλισμός και αδήλωτη εργασία
Στο ίδιο σχέδιο νόμου καθιερώνεται η ηλεκτρονική ψηφοφορία στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τη διεξαγωγή απεργίας, με στόχο την «ανεμπόδιστη και καθολική συμμετοχή των εργαζομένων στην άσκηση του δικαιώματός τους». Η δυνατότητα ηλεκτρονικής, εξ αποστάσεως ψηφοφορίας αφορά τόσο στην επιλογή των συνδικαλιστικών εκπροσώπων σε ένα σωματείο ή οργάνωση όσο και στην προκήρυξη απεργίας. Στο εξής, μόνο με ηλεκτρονική ψηφοφορία και με συμμετοχή άνω του 51% θα θεωρείται νόμιμη μια απεργιακή κινητοποίηση. Ακόμη, προβλέπεται η δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου για συνδικαλιστικές οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων.
Στόχος της διάταξης αυτής είναι η οργάνωση ενός μητρώου μελών για κάθε συνδικαλιστική οργάνωση, με τον ακριβή αριθμό των συμμετεχόντων σε αυτή και άρα η διαφάνεια στη συμμετοχή των συνδικαλιστών σε όλες τις αποφάσεις που λαμβάνει το σωματείο ή η οργάνωση. Η καταγραφή των μελών θα ισχύει για τις οργανώσεις τόσο των εργαζομένων όσο και για των εργοδοτών. Τέλος, διάταξη θα δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας ειδικής ιστοσελίδας από πλευράς των εργοδοτών, στην οποία θα μπορούν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις να δημοσιοποιούν τις ανακοινώσεις τους ηλεκτρονικά.
Η «Εργάνη»
Προωθείται επίσης η διεύρυνση των δυνατοτήτων του συστήματος «Εργάνη» ώστε να λειτουργεί ως πολυεργαλείο που θα ελέγχει ποιες ώρες έχει δηλωθεί ο εργαζόμενος ότι θα δουλέψει και πόσο συχνά αυτό αλλάζει, γεγονός που κινεί την υποψία ότι υποκρύπτεται υποδηλωμένη εργασία. Επίσης, η «Εργάνη» θα «βλέπει» πλέον όσους αμείβονται με εργόσημο.
Με την προωθούμενη διάταξη οι εργοδότες θα υποχρεωθούν, καθώς εκδίδουν το εργόσημο στο ταμείο της τράπεζας ή ηλεκτρονικά, να δηλώνουν τα στοιχεία του εργαζομένου που απασχολούν. Με τη μηχανογραφική διασύνδεση θα μπλοκάρεται η καταβολή επιδομάτων, όπως είναι το επίδομα ανεργίας για τα άτομα που αμείβονται με εργόσημο.
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο φύλλο 121 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου 2019.
Διαβάστε επίσης στη Νέα Σελίδα: Τα ομόλογα, τα πλεονάσματα και ο «γρίφος» της ανάπτυξης
