Απορρίφθηκε προ τετραετίας από ΕΕ – ΗΠΑ, υλοποιείται τώρα

Αρχικά η περιοχή που ζητούσε ο Τούρκος Πρόεδρος ήταν μικρή, αλλά επεκτάθηκε μετά την πρώτη κατάληψη των εδαφών που ήθελε το 2017



15 Οκτωβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 2:37 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 2:37 μμ


Τη δημιουργία ζώνης ασφαλείας στα σύνορά της με τη Συρία η Τουρκία έθεσε για πρώτη φορά ως αίτημα στα τέλη Σεπτεμβρίου 2014. Επί προεδρίας Ομπάμα. Λίγες μέρες μετά την έναρξη της πολιορκίας του Κομπάνι από το Ισλαμικό Κράτος, ο Ερντογάν παρέταξε δεκαπέντε άρματα μάχης σε έναν τουρκικό λόφο που δεσπόζει στην παραμεθόρια συροκουρδική πόλη και άρχισε να ζητάει από τους Αμερικανούς να τον αφήσουν να εισβάλει, να καταλάβει την πόλη και να δημιουργήσει εκεί τη ζώνη ασφαλείας, επειδή οβίδες από τους τζιχαντιστές είχαν πέσει σε τουρκικό έδαφος. Οι Κούρδοι απάντησαν ότι αν ο Ερντογάν έμπαινε στο Κομπάνι θα απαντούσαν με ολοκληρωτικό πόλεμο και το θέμα πάγωσε.

του Στέφανου Μυτιληναίου
[email protected]

Ακριβώς έναν χρόνο μετά, στα τέλη Σεπτεμβρίου 2015, ο Τούρκος Πρόεδρος έπεισε τον πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ, να γίνει απεσταλμένος του και να θέσει εκ μέρους του το ζήτημα της δημιουργίας ζώνης ασφαλείας στους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή τη φορά το έδαφος δημιουργίας της ζώνης ασφαλείας μεταφέρθηκε δυτικά του Ευφράτη. Ο δε Μπορίσοφ με δηλώσεις του άφηνε να εννοηθεί ότι θα είχε και η Βουλγαρία συμμετοχή σε αυτό το σχέδιο. «Μαζί με τον Τούρκο πρωθυπουργό εξετάζουμε την ιδέα (σ.σ.: δημιουργίας) μιας ζώνης ασφαλείας στη Συρία προκειμένου οι άνθρωποι να παραμένουν κοντά στη γενέτειρά τους και ταυτόχρονα να λαμβάνουν βοήθεια», δήλωνε στο βουλγαρικό τηλεοπτικό δίκτυο BNT από τις Βρυξέλλες. Είπε επίσης ότι έλαβε σχετική επιστολή από τον Αχμέτ Νταβούτογλου, για την οποία ενημέρωσε τους ομολόγους του. Σε αυτή ο Νταβούτογλου πρότεινε «τη θέσπιση μιας ζώνης ασφαλείας στο βόρειο τμήμα της Συρίας, κάτι που θα επέτρεπε την εθελοντική επιστροφή των προσφύγων». Οι Ευρωπαίοι απέρριψαν το σχέδιο.

Στις αρχές Οκτωβρίου 2015 οι ΗΠΑ διαχώρισαν τη θέση τους από τη ζώνη ασφαλείας του Ερντογάν. Ο τότε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μαρκ Τόνερ, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σε θέση να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν μια νεκρή ζώνη ή, όπως την ονομάζει η Τουρκία, ζώνη ασφαλείας στη Συρία, καθώς δεν έχουν την απαιτούμενη υλικοτεχνική δυνατότητα. Λίγο μετά ακολούθησε η απόφαση των Αμερικανών να συμμαχήσουν με τους Κούρδους. Ο Πρόεδρος Ομπάμα ενέκρινε τις προτάσεις του στρατηγού Τζόσεφ Φ. Ντάντφορντ Τζούνιορ για ισχυροποίηση του αγώνα ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος, «οι οποίες περιλαμβάνουν απευθείας εξοπλισμό των Κούρδων της Συρίας από τις ΗΠΑ». Τότε «γεννήθηκαν» και οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), που ανέλαβαν τον πόλεμο ενάντια στο χαλιφάτο.

Ο,τι δεν του έδωσαν το πήρε μόνος του

Αρχικά η ζώνη ασφαλείας που ζητούσε ο Ερντογάν ήταν μικρή. Επρόκειτο για μια περιοχή στη Βορειοδυτική Συρία από τη δυτική όχθη του ποταμού Ευφράτη μέχρι την πόλη Αζάζ. Τελικά, αφού δεν του έδινε κανείς αυτό που ζητούσε, αποφάσισε να το πάρει μόνος του. Ετσι, στις 24 Αυγούστου 2016 εισέβαλε στη Βορειοδυτική Συρία πραγματοποιώντας την επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη». Πολεμώντας μέχρι τα τέλη Μαρτίου 2017 κατέλαβε τα εδάφη της ζώνης του. Σε εκείνη τη φάση άπαντες νόμισαν ότι ο Τούρκος Πρόεδρος θα έμενε ικανοποιημένος και θα τους άφηνε στην ησυχία τους. Η όρεξη όμως του Ερντογάν για περισσότερες κατακτήσεις μόλις είχε ανοίξει.

Εχοντας έντονο φόβο ότι ο κουρδικός θύλακας του Αφρίν στην άκρη της Βορειοδυτικής Συρίας, όχι πολλά χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της Μεσογείου, θα γινόταν το εφαλτήριο από το οποίο στο μέλλον οι Κούρδοι θα εισέβαλαν στην τουρκική επαρχία του Χατάι (Αντιόχεια – Αλεξανδρέττα) για να αποκτήσουν έξοδο στη θάλασσα, εξαπέλυσε στις 20 Ιανουαρίου 2018 τη δεύτερη τουρκική εισβολή στη Συρία, την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας», με στόχο την κατάληψη του καντονιού-θύλακα του Αφρίν. Η κουρδική αντίσταση κράτησε δύο μήνες και τέσσερις μέρες. Στις 24 Μαρτίου 2018 κι ενώ τα τουρκικά στρατεύματα και οι τζιχαντιστές μισθοφόροι είχαν φτάσει έξω από την πόλη του Αφρίν, η φρουρά της πόλης αποφάσισε να την εκκενώσει για να μην καταστραφεί από τις μάχες. Τους Κούρδους στρατιώτες ακολούθησαν δεκάδες χιλιάδες συμπατριώτες τους, οι οποίοι δεν θέλησαν να ζήσουν υπό τουρκικό ζυγό.

Διπλάσια εδάφη και οι Κούρδοι εκτός Μεσογείου

Ο Τούρκος Πρόεδρος είχε κάθε λόγο να πανηγυρίζει, μια και είχε απομακρύνει τους Κούρδους από τη Μεσόγειο και τους είχε στείλει ανατολικά του Ευφράτη. Επίσης είχε καταλάβει διπλάσια εδάφη απ’ όσα ζητούσε τέσσερα χρόνια πριν. Ούτε αυτά όμως ήταν αρκετά. Πλέον δεν του αρκούσε να εμποδίσει τον τρομοκρατικό διάδρομο, όπως αποκαλεί τα κουρδικά εδάφη κατά μήκος των νότιων συνόρων της Τουρκίας, αλλά ήθελε να τον καταλάβει μέχρι τα σύνορα με το Ιράκ, υλοποιώντας έτσι και την υπόσχεσή του στον τουρκικό «Ορκο του Εθνους». Πριν από δέκα μήνες κατάφερε να πείσει τον Ντόναλντ Τραμπ να τον αφήσει να εισβάλει και στα εδάφη ανατολικά του Ευφράτη. Ωστόσο, οι πολύ ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Αμερικής και ένα νυχτερινό οργισμένο τηλεφώνημα του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, στον Αμερικανό Πρόεδρο, στο οποίο τον καλούσε να μην εγκαταλείψει τους Κούρδους της Συρίας, ματαίωσαν σε εκείνη τη φάση την εισβολή. Ο Ερντογάν όμως δεν παραιτήθηκε από τον σκοπό του. Ετσι, κατάφερε και απέσπασε νέο «πράσινο φως» από τον Ντόναλντ Τραμπ στις αρχές της εβδομάδας. Πάλι η Ουάσιγκτον ξεσηκώθηκε, αλλά αυτή τη φορά ο Τούρκος Πρόεδρος δεν καθυστέρησε. Εισέβαλε την Τετάρτη στις 16.00 τοπική ώρα, μόλις ξημέρωνε στην Αμερική και ανήμερα της εβραϊκής γιορτής «Γιομ Κιπούρ».

Ωρολογιακή βόμβα 10.000 τζιχαντιστών – κρατουμένων

Μεγάλη ανησυχία υπάρχει σε δυτικές πρωτεύουσες για τους δεκάδες χιλιάδες μαχητές του Ισλαμικού Κράτους που κρατούνται από τις υπό κουρδική διοίκηση Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), οι οποίοι μένουν αφύλακτοι λόγω της τουρκικής εισβολής στο συριακό Κουρδιστάν. Πρόκειται για περισσότερους από 10.000 αιχμάλωτους τζιχαντιστές «στρατιώτες του χαλιφάτου» κλεισμένους σε φυλακές και για περισσότερους από 74.000 συγγενείς, ομοϊδεάτες και γυναικόπαιδα τζιχαντιστών, που είναι συγκεντρωμένα στον προσφυγικό καταυλισμό του Αλ Χολ, στην επαρχία Χασάκα της Βορειοανατολικής Συρίας. Πολλοί από αυτούς, αφού δραπετεύσουν, είναι πιθανό να επιχειρήσουν να φτάσουν σε χώρες της Δύσης ακολουθώντας τη διαδρομή μέσω Ελλάδας. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι 11.000 από τον πληθυσμό του Αλ Χολ είναι αλλοδαποί από 43 διαφορετικές χώρες.

Αρχικά ο Πρόεδρος Τραμπ, όταν έδωσε το «πράσινο φως», είπε ότι θα αναλάβει τη φύλαξή τους η Τουρκία. Τουρκάλα διπλωμάτισσα όμως, μιλώντας στο CNN, αποποιήθηκε την ευθύνη και έσπευσε να δηλώσει ότι η Τουρκία επιθυμεί να αναληφθεί από τη διεθνή κοινότητα η φύλαξη των τζιχαντιστών. Σχολιάζοντας ο εκπρόσωπος των SDF, Μουσταφά Μπαλί, το ενδεχόμενο να περάσουν οι κρατούμενοι εξτρεμιστές στα χέρια της Τουρκίας, έκανε την ακόλουθη ανατριχιαστική πρόβλεψη: «Μια μέρα, όταν η Τουρκία θα χρησιμοποιεί τους κρατούμενους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους ως απειλή προς την Ευρώπη και τον κόσμο, όπως ακριβώς χρησιμοποιεί τους Σύρους πρόσφυγες τώρα, θα υπενθυμίσουμε σε εκείνους που εμπιστεύτηκαν την Τουρκία στη διαχείριση της κράτησης των τζιχαντιστών ότι η συναινετική σιωπή τους ήταν ο κύριος λόγος που το προκάλεσε».

Οι φύλακες στο μέτωπο, συναγερμός στη Δύση

Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις εδώ και μήνες είχαν προειδοποιήσει ότι αν δεχτούν τουρκική επίθεση θα αναγκαστούν να στείλουν στο μέτωπο τους στρατιώτες που απασχολούν ως φύλακες των τζιχαντιστών και των ομοϊδεατών τους, με συνέπεια τα κρατητήρια και ο προσφυγικός καταυλισμός να μείνουν με καθόλου ή ανεπαρκή φύλαξη. Πράγματι την Πέμπτη το Στρατιωτικό Συμβούλιο (έτσι ονομάζουν οι SDF τις φρουρές) του Αλ Χολ ανακοίνωσε ότι αναπτύσσει τις δυνάμεις του στα σύνορα για να πολεμήσουν τους εισβολείς. Η είδηση σήμανε κόκκινο συναγερμό σε δυτικές διπλωματίες και μυστικές υπηρεσίες. Την Παρασκευή το μεσημέρι ξέσπασαν στο Αλ Χολ επεισόδια από τις συζύγους και τις χήρες των τζιχαντιστών, ζητώντας να αφεθούν ελεύθερες. Να πάνε πού; Να αναβιώσουν το χαλιφάτο.

Ο προσφυγικός καταυλισμός Αλ Χολ περιγραφόταν το τελευταίο εξάμηνο σε ξένα δημοσιεύματα ως μια ωρολογιακή τζιχαντιστική βόμβα. Ο λόγος ήταν ότι στη μεγάλη τους πλειονότητα οι διαμένοντες εκεί είναι «υπήκοοι» του «χαλιφάτου» που συγκεντρώθηκαν μετά τη στρατιωτική ήττα της οργάνωσης στην Ανατολική Συρία στα τέλη Μαρτίου 2019. Οι πιο πιστές στην οργάνωση είναι οι σύζυγοι αιχμαλώτων μελών της εξτρεμιστικής οργάνωσης, χήρες τζιχαντιστών αλλά και τζιχαντίστριες που είχαν ενταχθεί εθελοντικά προσφέροντας «ερωτικό τζιχάντ» και υπηρεσίες γυναικείας θρησκευτικής αστυνομίας, της περιβόητης «Χίσμπα».

Αφοσιωμένοι στον «χαλίφη» που σχεδιάζει επιθέσεις

Οι συνθήκες διαβίωσης είναι άθλιες, ενώ το Ισλαμικό Κράτος δεν έχασε μέσα στο Αλ Χολ την απολυταρχική θεοκρατική εξουσία του, κυβερνώντας με τη σαρία (θρησκευτικός νόμος) τον πληθυσμό των 74.000. Οσοι από τους συγκεντρωμένους τόλμησαν κατά καιρούς να εκφράσουν διάθεση αποκήρυξης του τζιχαντιστικού παρελθόντος τους, συνήθως οι χήρες με τα ορφανά τους, αντιμετωπίστηκαν ως προδότες και τιμωρήθηκαν άγρια με βασανιστήρια και δολοφονίες. Φανατικές τζιχαντίστριες έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις ακόμα και στους φύλακες του καταυλισμού. Οι «Μουχατζιράτ», όπως αποκαλούνται αυτές οι φανατικές, έχουν δηλώσει ότι μαχαιρώνουν τους φρουρούς «απανωτά, επειδή επιτρέπουν στην αδικία να υπερισχύει».

Πρόσφατα ο ΟΗΕ προειδοποιούσε ότι ο «χαλίφης» της οργάνωσης, Αμπου Μπακρ αλ Μπαγκντάντι, σχεδιάζει να «συνεχίσει τις διεθνείς τρομοκρατικές επιθέσεις» και η βρετανική «Daily Mail» τόνιζε ότι οι συγκεντρωμένοι στην Αλ Χολ παραμένουν στην πλειονότητά τους αφοσιωμένοι στον ηγέτη τους «και είναι πρόθυμοι να πολεμήσουν γι’ αυτόν».

Οι περισσότερες υπηρεσίες πληροφοριών έχουν διαπιστώσει ότι η ηγεσία του Ισλαμικού Κράτους στοχεύει να προσαρμοστεί, να επιβιώσει και να δημιουργήσει εν υπνώσει πυρήνες σε τοπικό επίπεδο ενόψει της ενδεχόμενης αναζωπύρωσης. Πριν από λίγους μήνες ο Σύρος ιστορικός Σάμι Μουμπάγεντ προειδοποιούσε με άρθρο του στην «Arab Weekly» ότι πρόκειται περί ωρολογιακής βόμβας που θα σκάσει στο κοντινό μέλλον, οδηγώντας σε περισσότερη ριζοσπαστικοποίηση και βία. Κι έκανε αυτή την πρόβλεψη υπό «κανονικές συνθήκες», δηλαδή δίχως μια τουρκική εισβολή.

«Νομιμοποίηση» από Στόλτενμπεργκ, νέες αξιώσεις από Τσαβούσογλου

Πολύ ανησυχητική «νομιμοποίηση» έδωσε στην παράνομη τουρκική εισβολή στο συριακό Κουρδιστάν (Βορειοανατολική Συρία) ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ. Την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου στην Αγκυρα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, αν και κάλεσε την εισβάλλουσα χώρα να δράσει «με αυτοσυγκράτηση», αναγνώρισε ότι «η Τουρκία έχει νόμιμες ανησυχίες για την ασφάλειά της». Πολύπειροι Ελληνες διπλωμάτες εξήγησαν στη «Νέα Σελίδα» ότι η τουρκική επιχείρηση «Πηγή Ειρήνης» είναι «επανάληψη της κυπριακής τραγωδίας και δείχνει τις πάγιες επιδιώξεις της Τουρκίας, αυξάνοντας την ανησυχία μελλοντικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο». Οι ίδιοι υπενθύμισαν ότι το 1974 η Τουρκία ονόμασε την παράνομη εισβολή της στην Κύπρο, εκτός από «Επιχείρηση Αττίλας», «Επιχείρηση Ειρήνευσης Κύπρου» και ότι μέχρι σήμερα υποστηρίζει ότι η εισβολή και παράνομη κατοχή που ακολούθησε αποτελεί «ειρηνευτική επέμβαση νομιμοποιημένη από το άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγυήσεων (συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου)».

Το ίδιο ακριβώς σενάριο επαναλαμβάνει και τώρα, άρα «είναι απαράδεκτο ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ να αναφέρεται σε “νόμιμες ανησυχίες”, όταν η κυπριακή τραγωδία παραμένει ανοιχτή πληγή».

Να σημειωθεί ότι ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου δεν άφησε τη «νομιμοποίηση» του Γενς Στόλτενμπεργκ να πέσει κάτω. Αντιθέτως, όχι μόνο την άρπαξε, αλλά και αξίωσε περισσότερα, επισημαίνοντας ότι αναμένει από τους συμμάχους της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ να σταθούν στο πλευρό της στην εν εξελίξει «νόμιμη» επιχείρησή της στη Βορειοανατολική Συρία. «Το να αναμένουμε από τους συμμάχους μας να επιδείξουν αλληλεγγύη είναι το πιο φυσικό μας δικαίωμα», είπε. «Δεν αρκεί να λέτε “κατανοούμε τις νόμιμες ανησυχίες σας”. Θέλουμε να δούμε ξεκάθαρη αλληλεγγύη», υπογράμμισε ο Τούρκος υπουργός.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 123 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 13 Οκτωβρίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη Νέα Σελίδα: Εν αρχή ην η «Πηγή Ειρήνης» – Σειρά παίρνουν Αιγαίο, Κύπρος