Έφτασε η ώρα της τετραήμερης εργασίας;

Κατά 40% αυξήθηκε η παραγωγικότητα στην Ιαπωνία όταν οι εργαζόμενοι σταμάτησαν να εργάζονται τις Παρασκευές. Ανάλογα τα συμπεράσματα από δοκιμές στη Νέα Ζηλανδία και εκτιμήσεις ειδικών



13 Νοεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 10:50 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 10:50 πμ


Το πείραμα της Microsoft στην Ιαπωνία μπορεί να χαρακτηριστεί ως η καινοτομία της χρονιάς.

Του ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

[email protected]

Για πρώτη φορά η αλλαγή που επιτυχημένα εισήγαγε η αμερικανική εταιρεία δεν αφορά στην εμπειρία του χρήστη ή στις εφαρμογές γραφείου, αλλά στην ποιότητα ζωής του ίδιου του παραγωγού, του εργαζόμενου ανθρώπου.

Το πείραμα της εταιρείας παραγωγής λογισμικού διεξήχθη στα γραφεία της Ιαπωνίας τον Αύγουστο. Προέβλεπε ότι και οι 2.300 εργαζόμενοι θα σταματούν να εργάζονται επί πέντε εβδομάδες τις Παρασκευές χωρίς να μειωθεί καθόλου ο μισθός τους.

Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά και εντελώς αναπάντεχα ακόμη και για τη διεύθυνση της πολυεθνικής: η παραγωγικότητα του προσωπικού αυξήθηκε κατά 40%, το 92% του προσωπικού δήλωσε ότι έμεινε ευχαριστημένο από τη μείωση της εργάσιμης εβδομάδας, η κατανάλωση ηλεκτρικού μειώθηκε κατά 23%, οι εκτυπώσεις κατά 59% κ.ο.κ.

Αυτό, ωστόσο, που δεν μπορούν να αποδώσουν οι παραπάνω αριθμοί είναι τα αισθήματα ενθουσιασμού και χαράς που ένιωθαν οι εργαζόμενοι ξέροντας ότι έχουν μία μέρα ακόμη να ξεκουραστούν, να διασκεδάσουν και να την περάσουν με την οικογένεια ή την παρέα τους. «Δούλευε λίγο, ξεκουράσου αρκετά και μάθαινε πολύ» ήταν η παρότρυνση του προέδρου της Microsoft Ιαπωνίας, όπως αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα της εταιρείας.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που μια μεγάλη εταιρεία πειραματίστηκε με τη μείωση του εργάσιμου χρόνου. Κορυφαίο παράδειγμα, για να μείνουμε στα πρόσφατα, αποτέλεσε η επενδυτική Perpetual Guardian με έδρα τη Νέα Ζηλανδία, που μείωσε τις ώρες εργασίας του προσωπικού της από 37,5 σε 30. Συνέχισαν, ωστόσο, να πληρώνονται για 37,5 ώρες δουλειάς.

Τα αποτελέσματα ήταν κι εδώ εντυπωσιακά: το 78% των 240 εργαζομένων απάντησε ότι μπορούσε με αποτελεσματικότητα να εξισορροπήσει τη ζωή του, όταν πριν από τη μείωση των ωρών εργασίας είχε απαντήσει θετικά μόνο το 54% των εργαζομένων. Το άγχος του προσωπικού μειώθηκε κατά 7% κ.ο.κ.

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα από τα πειράματα είναι η έκταση που έχει προσλάβει η συζήτηση μείωσης των ωρών εργασίας σε επιστημονικά περιοδικά που εξειδικεύονται σε θέματα διοίκησης επιχειρήσεων και διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, όπως το κορυφαίο στην κατηγορία του «Harvard Business Review».

Αρθρο του πάντα πρωτότυπου Steve Glaveski με τίτλο «Το θέμα της 6ωρης εργάσιμης μέρας», που δημοσιεύτηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018, περιείχε έναν τέτοιο πλούτο επιχειρημάτων υπέρ της μείωσης των ωρών εργασίας που θα τον ζήλευαν πολλά συνδικάτα, τα οποία έχουν εδώ και χρόνια παραιτηθεί από τον στόχο μείωσης της εργάσιμης μέρας.

Παραδείγματα

Ο αρθρογράφος του «Harvard Business Review» αρχικά παραθέτει πολλά παραδείγματα για να πείσει ότι η παραγωγικότητα δεν αυξάνει παράλληλα με τις ώρες εργασίας. Ενδεικτικά, έρευνα της Adobe έδειξε ότι οι εργαζόμενοι περνούν κατά μέσο όρο 6 ώρες τη μέρα στα e-mail τους. Επίσης ο μέσος εργαζόμενος ελέγχει 74 φορές κατά μέσο όρο τη μέρα το e-mail του, ενώ πατάει την οθόνη του κινητού του 2.617 φορές τη μέρα.

Ο εθισμός αυτός ξεκινάει από την υποχρέωση που έχουν οι εργαζόμενοι να απαντούν αμέσως ή σχεδόν αμέσως στα e-mail που λαμβάνουν. Και αν δεν πρέπει να απαντούν, έχουν την υποχρέωση να τα διαβάζουν και στην περίπτωση που είναι απλώς και μόνο κοινοποιημένοι. Το συμπέρασμα του ερευνητή είναι ότι η υποχρέωση απόκρισης στα e-mail στρέφεται πλέον ενάντια στη δουλειά του καθενός. Η εμμονή να είναι πάντα μηδέν τα μη αναγνωσμένα μηνύματα έχει καταστεί γάγγραινα για την παραγωγικότητα.

Στην έρευνα του «Harvard Business Review» παρατίθεται και ένα πλήθος πρακτικών συμβουλών που επιτρέπουν στους εργαζόμενους να μειώσουν τις ώρες εργασίας τους, αν όχι χωρίς βλάβη στην αποδοτικότητά τους, τουλάχιστον κάνοντάς το ή διεκδικώντας το χωρίς ενοχές. Ξεκινούν από τα πιο απλά, όπως, για παράδειγμα, η απενεργοποίηση των κάθε λογής ειδοποιήσεων στα κινητά, ο ορισμός ανώτατου χρόνου για κάθε συνάντηση στα 30 λεπτά και η απαγόρευση αναλύσεων – παραλύσεων, και φτάνουν στα πιο εξεζητημένα.

Για παράδειγμα, ένας εκ των ιδρυτών του Basecamp δηλώνει ότι αν ρωτήσεις προγραμματιστές και συγγραφείς πότε ήταν η τελευταία φορά που είχαν την ευκαιρία να σκεφτούν στην εργασία τους, οι περισσότεροι θα απαντήσουν ότι ήταν πολύς καιρός «και είναι πραγματικά δυσάρεστο». Ο συγγραφέας δεν κοροϊδεύει τον εαυτό του ή τους αναγνώστες υποστηρίζοντας ότι σε έξι ώρες μπορούν να γίνουν όσα γίνονται σε οκτώ.

Ετσι, σε ένα σχόλιο αναγνώστη ότι απλώς δεν προλαβαίνει παραπέμπει στην αρχή του Παρέτο, ο οποίος υποδεικνύει ότι το 20% των εργασιών θα δημιουργήσει το 80% της αξίας, «επομένως επικεντρώνεσαι σε αυτές τις εργασίες υψηλής αξίας». Οι άλλες μπορούν να περιμένουν…

Εξέχουσα σημασία έχει στην ανάλυσή του η εκτίμηση ότι πλέον στους χώρους εργασίας έχει χαθεί η δυνατότητα της αφοσίωσης και της βύθισης χωρίς ανώφελες και αντιπαραγωγικές διακοπές και αποσπάσεις προσοχής, που είναι όρος εκ των ων ουκ άνευ για διανοητικές εργασίες.

Το βάρος που δίνουν ακόμη και επιθεωρήσεις όπως το «Harvard Business Review» στην ανάγκη μείωσης των ωρών εργασίας δείχνει ότι πρόκειται για ένα ώριμο αίτημα που αποτελεί ανάγκη των καιρών. Σε αυτή την ανάγκη συνηγορούν και άλλοι λόγοι εξίσου σοβαροί με τη σημασία που έχει η ισορροπία μεταξύ εργάσιμης και προσωπικής ζωής. Είναι, για παράδειγμα, η μείωση της ανεργίας.

Ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η ανεργία έχει παγιωθεί στο 17%, μια μείωση του χρόνου εργασίας θα δημιουργούσε αυτόματα εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Tα ανοικτά θέματα του σχεδίου «Ηρακλής»