Η συμπεριφορά των ΗΠΑ καθορίζει το παγκόσμιο σκηνικό



10 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 5:20 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 5:21 μμ


Οι εκτιμήσεις για το 2020 θα πρέπει καταρχάς να στηριχθούν στις τάσεις των εξελίξεων, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια του 2019. Συγχρόνως θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιθανότερες να συμβούν αλλαγές, που έχουν ικανά ποιοτικά χαρακτηριστικά ώστε να επιβάλουν διαφοροποιήσεις στις δεδομένες τάσεις.


Του Κώστα Μελά *

Σίγουρα η βασική τάση το 2019 ήταν οι συνεχείς και βαθύτερες ρωγμές σε αυτό που ονομάζουμε «καθεστώς της παγκοσμιοποίησης».

Οι ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Τραμπ και με το δόγμα «America first» έχουν πρωτοστατήσει σε αυτή τη διαδικασία.

Αντιμετωπίζουν στην παγκόσμια σκηνή όλους τους μέχρι πρόσφατα οικονομικούς -και όχι μόνο- εταίρους ως αντιπάλους από τους οποίους πρέπει να εξασφαλίσουν υποχωρήσεις και ανταλλάγματα.

Κλιμάκωσαν τον εμπορικό πόλεμο με την Κίνα και η πρόσφατη συμφωνία για τη μη επέκταση των δασμών ουσιαστικά δεν μπορεί να διαβαστεί παρά ως μια προσωρινή ανακωχή.

Πιέζουν αφάνταστα τους Ευρωπαίους εταίρους κι επικροτούν το Brexit.

Η συμπεριφορά της υπερδύναμης -απότοκος της απειλής από την άνοδο της Κίνας και δευτερευόντως από την ενδυνάμωση της Ρωσίας στο γεωπολιτικό παίγνιο- προκαλεί σεισμικές αλλαγές στο οικοδόμημα των παγκόσμιων σχέσεων ισχύος, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί κυρίως μετά την πτώση του συνασπισμού της Σοβιετικής Ένωσης.

Έτσι, διαπιστώνονται διά γυμνού οφθαλμού η αναστροφή της διαδικασίας της παγκόσμιας οικονομικής ενοποίησης, ο άτυπος θάνατος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, οι βαθιές ρωγμές στη Βορειοατλαντική Συμμαχία (ΝΑΤΟ), η συνεχής οικονομική διείσδυση της Κίνας σε όλο τον πλανήτη και κυρίως στην περιφέρεια της ΝΑ Ασίας και η ρωσική παρουσία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η κατάσταση δεν πρόκειται να μεταβληθεί το 2020. Οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2020 δύσκολα θα έχουν επίδραση σε αυτό το σκηνικό.

Το πιθανότερο είναι ο Πρόεδρος Τραμπ να οξύνει, όχι μόνο τη ρητορική του, αλλά και την πρακτική του με βάση τον αρχικό σχεδιασμό του.

Η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκονται σε φάση σημαντικής επιβράδυνσης υπό το βάρος των περιοριστικών μέτρων στο διεθνές εμπόριο και του υψηλού δημόσιου και ιδιωτικού χρέους σε πολλές οικονομίες, καθώς και της αβεβαιότητας εξαιτίας των γεωπολιτικών κινδύνων.

Οι προβλέψεις για μικρή έστω ανάκαμψη στην παγκόσμια οικονομία το 2020 περιβάλλονται από σημαντικούς κινδύνους, τόσο οικονομικούς όσο και γεωπολιτικούς.

Ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ εκτιμάται από το ΔΝΤ ότι υποχώρησε σε 3% το 2019 -το χαμηλότερο επίπεδο από την παγκόσμια οικονομική κρίση το 2009- έναντι 3,6% το 2018, ενώ προβλέπεται να ανέλθει σε 3,4% το 2020.

Στη ζώνη του ευρώ ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει σημαντικά για το σύνολο του έτους και θα διαμορφωθεί σε 1,2% έναντι 1,9% το 2018.

Αναμένεται να επιβραδυνθεί ελαφρά περαιτέρω σε 1,1% το 2020, υπό την επίδραση κυρίως της προβλεπόμενης επιβράδυνσης της εγχώριας ζήτησης.

Στην Ελλάδα ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα κινηθεί γύρω από το 2,4% για το 2020, δηλαδή θα υπερβεί για δεύτερο έτος τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωζώνης.

Η αύξηση των επενδύσεων εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικότερο αβέβαιο παράγοντα που θα καθορίσει σε τελική ανάλυση το ύψος της μεγέθυνσης του ΑΕΠ.

Παράλληλα, η κλαδική διάρθρωση των επενδύσεων θα δείξει με σαφήνεια αν μπορεί κάτι να μεταβληθεί στο παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας.

* Καθηγητής Οικονομικών

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 135 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Συντριβή Boeing: Αντιπρόσωπο στην έρευνα όρισαν οι ΗΠΑ – Αρνείται κατάρριψη το Ιράν

Τραμπ: Η εξόντωση του Σουλεϊμανί απέδωσε «αμερικανική δικαιοσύνη»

Πόσο θα αντέξει η τουρκική οικονομία;