Ο πλανήτης στις φλόγες για οικονομία και διαφθορά

Δυναμικές, μαζικές και ακηδεμόνευτες εξεγέρσεις - Η οργάνωση των κινημάτων γίνεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι διεκδικήσεις αφορούν σε ένα καλύτερο και πιο δημοκρατικό μέλλον



25 Νοεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 10:34 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 10:35 πμ


Στη Χιλή, τον Λίβανο, τη Βολιβία, την Καταλονία, το Χονγκ Κονγκ και πολλά άλλα μέρη του κόσμου εστίες εξέγερσης ανάβουν κι εκδηλώνονται -αλλού ειρηνικά, αλλού βίαια- κυρίως εκεί όπου έχουν να αντιμετωπίσουν κρατική καταστολή. 

της Βάλιας Καϊμάκη
[email protected]

Παρόλο που το πλαίσιο σε κάθε χώρα είναι διαφορετικό, υπάρχει ένα κοινός παρονομαστής που τις ενώνει: η άρνηση των πολιτικών ελίτ να αποδεχτούν τη λαϊκή βούληση. Ενα άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις δεν υπάρχει ένα κόμμα, ένα συνδικάτο, ένας οποιοσδήποτε οργανωμένος θεσμός που να έχει καλέσει τον κόσμο στους δρόμους. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό που εμφανίζεται όλο και πιο συχνά. Το είδαμε στην Αραβική Ανοιξη, το είδαμε και στα κινήματα τύπου Indignados και Occupy, όπου αντί για κάθετη οργάνωση και ηγέτη παρατηρούμε οργάνωση σε δίκτυο και επικοινωνία χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρόσφατα η μάσκα του Γκάι Φοκς, που χρησιμοποιήθηκε από τους Anonymous και κατόπιν στις διαδηλώσεις, έχει αρχίσει να αντικαθίσταται από τη μάσκα του Τζόκερ.

Στο σημερινό αφιέρωμα παρουσιάζουμε δέκα τέτοιες εστίες ανά τον κόσμο. Απουσιάζει το Χονγκ Κονγκ, για το οποίο η «Νέα Σελίδα» δημοσιεύει ξεχωριστό κείμενο. Επίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες αξίζουν στο μέλλον ένα ιδιαίτερο αφιέρωμα. Ολόκληρη η χώρα βρίσκεται σε αναβρασμό, είτε πρόκειται για αντικυβερνητικά κινήματα είτε για οπαδούς της ανωτερότητας της λευκής φυλής.

Γαλλία

Το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων έκλεισε έναν χρόνο την περασμένη Κυριακή. Παρόλο που έχει χάσει αρκετά τόσο από τον αριθμό των οπαδών του όσο και από τη μαζικότητα των διαδηλώσεων, είναι πραγματικά μοναδικό φαινόμενο το πώς ένα τέτοιο ουσιαστικά ανοργάνωτο κίνημα μπορεί να διατηρείται ζωντανό πάνω από έναν χρόνο. Οι αρχικές αιτίες της δημιουργίας του, η επιβολή φόρου στα καύσιμα, έπαψαν να υπάρχουν, όμως τα Κίτρινα Γιλέκα εκφράζουν τη δυσαρέσκεια των χαμηλότερων στρωμάτων που υφίστανται περισσότερο τις συνέπειες της κρίσης που περνά η πραγματική οικονομία της χώρας εδώ και πολύ καιρό, παρόλο που δεν αποτυπώνεται πλήρως σε δημοσιονομικά μεγέθη.

Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 11 θύματα, παράπλευρες απώλειες από ατυχήματα στον δρόμο, καρδιακά προβλήματα και μια γυναίκα από σοκ στο νοσοκομείο έπειτα από τραυματισμό στο περιθώριο μιας διαδήλωσης. Επίσης, έχουν καταγραφεί 4.000 τραυματισμοί.

Ισπανία

Η Καταλονία είναι σε αναβρασμό εδώ και χρόνια, αλλά η 1η Οκτωβρίου 2017, μέρα του απαγορευμένου δημοψηφίσματος, μπορεί να θεωρηθεί ορόσημο τουλάχιστον εξαιτίας της βίας που ασκήθηκε από τις Αρχές. Από τότε η βία στον δρόμο συνεχώς κλιμακώνεται. Κι ενώ το αυτονομιστικό κίνημα έχει σαφείς πολιτικούς υποστηρικτές, ο διαχωρισμός σε κόμματα υπέρ ή κατά της ανεξαρτησίας δεν υπήρχε μέχρι τη στροφή του πρώην Προέδρου της αυτόνομης περιοχής, Αρτούρο Μας, προς τη στήριξη της αυτονομίας το 2012 σε συνέχεια των μαζικών διαδηλώσεων. Ομως το νεοσύστατο Δημοκρατικό Τσουνάμι, μια άγνωστη ομάδα που κλείνει τα «ραντεβού» της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει πλέον την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας.

Μόνο κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στα μέσα Οκτωβρίου σημειώθηκαν 579 τραυματισμοί.

Γεωργία

Από τον Ιούνιο χιλιάδες διαδηλωτές βρίσκονται στους δρόμους της Τιφλίδας εκφράζοντας την αντίθεσή τους κατά της κυβέρνησης και απαιτώντας τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. Το Κοινοβούλιο αρνήθηκε να ψηφίσει την προγραμματισμένη εκλογική μεταρρύθμιση ώστε να υπάρξει αναλογική εκπροσώπηση από το σημερινό μεικτό σύστημα. Σήμερα σχεδόν οι μισοί από τους βουλευτές στο Κοινοβούλιο εκλέγονται, όχι από κομματικές λίστες, αλλά από μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες. Στην τελευταία διαδήλωση της προηγούμενης Δευτέρας η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και αντλιών νερού υπό πίεση για να διαλύσει το πλήθος των αντικυβερνητικών διαδηλωτών που είχε κατασκηνώσει μπροστά από το Κοινοβούλιο της χώρας, ενώ προχώρησε σε τουλάχιστον 18 συλλήψεις.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί θύματα.

Βολιβία

Η ένταση κλιμακώνεται συνεχώς αφότου ο εκλεγμένος Πρόεδρος, Εβο Μοράλες, παραιτήθηκε, όπως απαίτησε ο στρατός, έπειτα από τρεις εβδομάδες κινητοποιήσεων της αντιπολίτευσης, που κατήγγειλε νοθεία στις εκλογές της 20ής Οκτωβρίου. Ο διάλογος ανάμεσα στη μεταβατική κυβέρνηση της Τζανίνε Ανιες και το κόμμα του Μοράλες, το Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό (MAS), που έχει την πλειοψηφία των εδρών στο Κογκρέσο, μοιάζει να έχει περιέλθει σε αδιέξοδο και οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν κατηγορίες περί χρήσης ή υποκίνησης βίας. Ο Μοράλες βρίσκεται στο Μεξικό, που του προσέφερε πολιτικό άσυλο. Είναι τώρα η σειρά της Ανιες να βρεθεί αντιμέτωπη με κύμα διαδηλώσεων από τους υποστηρικτές του Μοράλες, που θεωρούν ότι έγινε πραξικόπημα και πιστεύουν ότι η κυβέρνησή της απειλεί να ακυρώσει όλες τις προόδους που αφορούσαν στη μη λευκή πλειοψηφία του πληθυσμού τα 14 χρόνια που ο αυτόχθονας Μοράλες ασκούσε την εξουσία.

Τουλάχιστον 20 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μετά την παραίτηση του Μοράλες, πολύ περισσότεροι απ’ όσους τις προηγούμενες τρεις εβδομάδες κινητοποιήσεων των πολιτικών του αντιπάλων.

Χιλή

«Δεν είναι για τριάντα πέσος, είναι για τριάντα χρόνια». Αυτό είναι το σύνθημα που ακούγεται στους δρόμους του Σαντιάγκο και των άλλων πόλεων της Χιλής εδώ και έναν μήνα. Μια μικρή αύξηση στην τιμή του εισιτηρίου του μετρό -30 πέσος- προκάλεσε έναν λαϊκό ξεσηκωμό, που σύντομα εξελίχθηκε σε μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στον πλούτο, την ανισότητα των φύλων, το κόστος ζωής, την ηθική της κυβέρνησης και την κλιματική αλλαγή. Το σύνθημα δείχνει ότι η λαϊκή οργή απευθύνεται κυρίως απέναντι στη διακυβέρνηση τα τελευταία τριάντα χρόνια, ενώ πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν βγει στους δρόμους. Την περασμένη εβδομάδα ο Πρόεδρος Πινέρα υποσχέθηκε αναθεώρηση του Συντάγματος (με μικρές μετατροπές παραμένει το ίδιο από την εποχή του δικτάτορα Πινοτσέτ) και αύξηση των συντάξεων κατά 20%.

Συνολικά οι διαδηλώσεις έχουν ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 24 νεκρούς, πέντε από αυτούς από την αστυνομία και τον στρατό, ενώ πάνω από 6.000 άτομα έχουν συλληφθεί.

Αϊτή

Από το 2018 έχουν ξεκινήσει οι διαμαρτυρίες που ζητούν την παραίτηση του Προέδρου Ζοβενέλ Μοΐζ, ο οποίος κατηγορείται για διασπάθιση δημόσιου χρήματος. Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες, αυτές οι διαμαρτυρίες έχουν ηγέτη, τον Ντεσαλέν. Τι πειράζει που είναι ο ίδιος που το 1804 ελευθέρωσε τη χώρα από τους Γάλλους, οι Αΐτινοί χρειάζονταν έναν επικεφαλής, τον βρήκαν και τον… ξέθαψαν. Το μήνυμά του είναι πάντα επίκαιρο: ελευθερία, φυλετική ισότητα, ιδιότητα του πολίτη για όλους. Ενα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μάλιστα, επέλεξε το εξής όνομα: «Τα παιδιά του Ντεσαλέν». Στην αρχή εμφανίστηκαν απλές ζωγραφιές του Ντεσαλέν με στρατιωτικό πηλήκιο και πλακάτ. Φέτος σε πολλές διαδηλώσεις εμφανίστηκαν έφιπποι άνδρες ντυμένοι με στολή εποχής και με τη μαυροκόκκινη σημαία της επανάστασης με το σύνθημα «ελευθερία ή θάνατος» γραμμένο πάνω της.

Από την αρχή των διαδηλώσεων έχουν καταγραφεί τουλάχιστον δύο νεκροί.

Ιράν

Εδώ και δύο εβδομάδες σε πολλές πόλεις του Ιράν σημειώθηκαν ταραχές, οι οποίες ξέσπασαν μερικές ώρες μετά την ανακοίνωση της αύξησης στην τιμή της βενζίνης. Η αύξηση που φτάνει το 50% σκοπεύει στη συλλογή κεφαλαίων για την ανακούφιση των φτωχότερων ομάδων του πληθυσμού που υποφέρουν βαρύτατα από το αμερικανικό εμπάργκο. Ομως και τα μεσοστρώματα που χτυπά το μέτρο δεν έχουν αρκετά εισοδήματα ώστε να απορροφήσουν την αύξηση. Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν πραγματικά πυρά κατά των διαδηλωτών. Διέκοψαν επίσης την παροχή πρόσβασης στο διαδίκτυο. Ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επέρριψε την ευθύνη για τις ταραχές σε ξένους εχθρούς του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, και κατήγγειλε «κακοποιά στοιχεία» αναφερόμενος στους διαδηλωτές.

Ο αριθμός των νεκρών δεν είναι επιβεβαιωμένος, αλλά, σύμφωνα με την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, υπάρχουν αναφορές για δεκάδες νεκρούς.

Λίβανος

Η βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση που συγκλονίζει τον Λίβανο προκάλεσε ένα μεγάλο κύμα διαμαρτυριών εναντίον της κυβερνώσας ελίτ πριν από περίπου πέντε εβδομάδες. Παρά την παραίτηση στις 29 Οκτωβρίου του πρωθυπουργού Σάαντ αλ Χαρίρι, οι διαδηλωτές δεν ικανοποιήθηκαν, γιατί ζητούσαν εκ βαθέων μεταρρύθμιση και όχι αλλαγή προσώπων. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών του Λιβάνου Μοχάμαντ Σαφάντι προσπάθησε να αναλάβει την πρωθυπουργία, αλλά τελικά αποσύρθηκε, αφού το λαϊκό κίνημα τον απέρριψε. Ο Λίβανος διανύει τη σοβαρότερη οικονομική κρίση μετά το τέλος του εμφύλιου πολέμου (1975-1990). Οι θρησκευτικές κοινότητες μοιράζονται μεταξύ τους τις ανώτατες θέσεις, ενώ αρκετοί από τους πρωταγωνιστές της πολιτικής σκηνής υπήρξαν και πρόσωπα του εμφυλίου. Οι διαδηλωτές ζητούν πλήρη ανατροπή και μια κυβέρνηση που θα μπορέσει να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Η χώρα έχει παραλύσει, οι τράπεζες έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους, ενώ σχολεία και πανεπιστήμια είναι κλειστά.

Δεν έχουν αναφερθεί θύματα παρά μόνο τραυματισμοί.

Αλγερία

Από τις 22 Φεβρουαρίου οι Αλγερινοί είναι στους δρόμους. Την 1η Νοεμβρίου, μάλιστα, μια λαοθάλασσα ξεχύθηκε στους δρόμους του Αλγερίου για να ζητήσει μια «νέα ανεξαρτησία» 65 χρόνια μετά την έναρξη του ένοπλου αγώνα εναντίον της γαλλικής αποικιοκρατίας. Παρά την παραίτηση του Προέδρου Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα τον Απρίλιο, το Χιράκ, το κίνημα που δεν έχει ούτε επίσημη δομή ούτε ηγέτη, δεν αποδυναμώθηκε. Σήμερα ζητάει τη διάλυση του συστήματος εξουσίας που κυβερνά από το 1962. Οι διαδηλωτές αντιτάσσονται, μεταξύ άλλων, και στις προεδρικές εκλογές που έχουν προκηρυχθεί για τις 12 Δεκεμβρίου, θεωρώντας ότι στόχος τους είναι να αναπαραχθεί το ίδιο σύστημα. Για να κατευνάσει τους διαδηλωτές η αστυνομία έχει συλλάβει με την κατηγορία της διαφθοράς πολλούς «επιφανείς» πολίτες, με πρώτο τον Σαΐντ Μπουτεφλίκα, ο οποίος ασκούσε στην ουσία την εξουσία μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη ο αδελφός του το 2013 και καταδικάστηκε σε 15 χρόνια κάθειρξη. Πολλές είναι και οι παραιτήσεις: ο πρόεδρος του Συνταγματικού Συμβουλίου, ο αρχηγός των Υπηρεσιών Πληροφοριών, ο πρόεδρος της Βουλής.

Μόνο δύο θάνατοι έχουν επιβεβαιωθεί.

Γουινέα

Ο Πρόεδρος της Γουινέας, Αλφα Κόντε, ολοκληρώνει τη δεύτερη πενταετή θητεία του τον Δεκέμβριο του 2020. Ο νόμος δεν του επιτρέπει τρίτη, όμως ο 81 ετών ηγέτης ετοιμάζεται να αναθεωρήσει το Σύνταγμα της χώρας ώστε να μπορέσει να παραμείνει στη θέση του. Ετσι εδώ και έναν μήνα ο κόσμος έχει πλημμυρίσει τους δρόμους της πρωτεύουσας Κονάγκρι και των άλλων μεγάλων πόλεων, ζητώντας να μην υπάρξει επόμενη θητεία για τον Κόντε. Στις μαζικές διαδηλώσεις, που συγκεντρώνουν έως και ένα εκατομμύριο ανθρώπους, ο κόσμος φωνάζει «αμουλάνφε» («δεν θα γίνει») στην τοπική γλώσσα σούσου. Η εκλογή του Κόντε το 2010 έγινε σε κλίμα ελπίδας για την αναστήλωση της δημοκρατίας έπειτα από δύο χρόνια χούντας και σχεδόν 25 χρόνια αυταρχικής διακυβέρνησης από τον Πρόεδρο Λασάνα Κόντε. Ηταν η πρώτη δημοκρατική εκλογή μετά την ανεξαρτησία από τη Γαλλία το 1958. Ομως ο Αλφα Κόντε φυλάκισε τους αντιπάλους του και περιόρισε στην πράξη τις πολιτικές ελευθερίες.

Από την αρχή των διαδηλώσεων έχουν υπάρξει πάνω από 10 επιβεβαιωμένοι θάνατοι.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 129 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη Νέα Σελίδα: Ο ISIS «αναγεννιέται» σε τουρκικό έδαφος