Οι Έλληνες πρωθυπουργοί που πήγαν στην Ουάσιγκτον

Οι πιο κομβικές συναντήσεις των ηγετών της χώρας με Αμερικανούς προέδρους με απαρχή το 1946 μέχρι και το 2017



7 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 9:39 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:39 πμ


Εν αναμονή της σημαντικής συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον και των κρίσιμων θεμάτων που θα συζητηθούν, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στις προηγούμενες επισκέψεις των Ελλήνων πρωθυπουργών στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Η κάθε μια με τη δική της σημασία, όπως και οι ιστορίες που τη συνοδεύουν.

του Βασίλη Ταλαμάγκα
[email protected]

Η πρώτη επίσκεψη Έλληνα πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο, τον Δεκέμβριο του 1946 ήταν από τις πιο κομβικές στην Ελληνική ιστορία. Ο Χάρι Τρούμαν, υποδέχεται τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη στην προεδρική κατοικία, ενώ στην Ελλάδα ο εμφύλιος πόλεμος, μαίνεται. Ο Έλληνας πρωθυπουργός ζητά οικονομική και στρατιωτική στήριξη και οι αμερικανοί συμφωνούν αμέσως. Τρεις μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 1947, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατυπώνει τις γραμμές της πολιτικής που θα ονομαστεί «Δόγμα Τρούμαν». Πρόκειται ουσιαστικά για την υποστήριξη που θα παρείχαν οι ΗΠΑ, σε Ελλάδα και Τουρκία, σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο.

O Καραμανλής στην Ουάσιγκτον 

Πέρασαν 15 χρόνια για να βρεθεί ξανά Έλληνας πρωθυπουργός στο Λευκό Οίκο. Τον Απρίλιο του 1961, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γίνεται ο πρώτος ξένος ηγέτης που υποδέχεται ο Τζον Φ. Κένεντι, απόδειξη του αναβαθμισμένου ρόλου της χώρας. Ο πρωθυπουργός, συνοδεύεται από τον υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Αβέρωφ.
Ο Καραμανλής θέτει στον νεοεκλεγέντα πρόεδρο των ΗΠΑ το ζήτημα της αμερικανικής βοήθειας και προτείνει αυτή να είναι κατά τα 2/3 αμυντική και κατά το 1/3 υπό μορφή δανείων. Πίσω στην Ελλάδα, η ΕΔΑ είναι αξιωματική αντιπολίτευση, ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος Αμερικανών – Σοβιετικών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Μάλιστα κατά την παραμονή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στις ΗΠΑ, εκδηλώνεται η αποτυχημένη αμερικανική επιχείρηση κατά της κουβανικής επαναστατικής κυβέρνησης του Φιντέλ Καστρο , στον Κόλπο των Χοίρων. Στη συνέχεια ήρθε η σειρά του Γεωργίου Παπανδρέου, που έχει εκλεγεί με συντριπτική πλειοψηφία λίγους μήνες νωρίτερα, να επισκεφτεί τον Ιούνιο του 1964, τον Λευκό Οίκο και τον πρόεδρο Λίντον Τζόνσον.

Κυπριακό και ελληνοτουρκικά με σφραγίδα Παπανδρέου

Η πρόταση του αμερικανού προέδρου, περιλαμβάνει συνάντηση Παπανδρέου και Ινονού, την οποία ο Γεώργιος Παπανδρέου απορρίπτει, με το σκεπτικό πως αν οι συνομιλίες ναυαγήσουν, δε μένει τίποτα άλλο, από τον πόλεμο Ελλάδας – Τουρκίας.

Οι ζυμώσεις και οι διαβουλεύσεις στη συγκεκριμένη συνάντηση, καταλήγουν όμως στο «σχέδιο Άτσεσον» που προέβλεπε την ένωση Κύπρου και Ελλάδας, με την παράλληλη παραχώρηση μεγάλης στρατιωτικής βάσης στους Τούρκους, στο ανατολικό άκρο του νησιού. Τις προτάσεις Άτσεσον, απέρριψε τελικά ο Μακάριος με την Ελληνική ιστορία να μην έχει « απαντήσει» μέχρι σήμερα, για το αν έπραξε καλώς η όχι. Από την επίσκεψη του Γεωργίου Παπανδρέου στον Τζόνσον, μέχρι την επόμενη Έλληνα πρωθυπουργού, μεσολαβούν 26 χρόνια και μια ανεπίσημη συνάντηση Καραμανλή – Κάρτερ, το 1978. Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη εκτός του στρατιωτικού σκέλους του ΝΑΤΟ, για τέσσερα χρόνια, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ολιγωρία του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, στην περίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο.

Το 1990, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, φτάνει στον Λευκό Οίκο για να συναντηθεί με τον Τζορτζ Μπους, συνοδευόμενος από τον υπουργό Εξωτερικών, Αντώνη Σαμαρά. Από τότε άρχισε μια στενή φιλική σχέση της οικογενείας Μπους με την οικογένεια Μητσοτάκη. Από τη μεταπολίτευση και έπειτα, όλοι οι εκλεγμένοι πρωθυπουργοί επισκέφθηκαν το Λευκό Οίκο. Για τον Ανδρέα Παπανδρέου όμως, που εξελέγη το 1981 η στιγμή ήταν σημαντική, λογω του αντιαμερικανικού λόγου που ανέπτυσσε, παρότι είχε σπουδάσει στις ΗΠΑ και είχε αποκτήσει την αμερικανική υπηκοότητα.

Ο ηγέτης του ΠΑΣΟΚ θα επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο, το 1994 όπου συναντά τον Μπιλ Κλίντον, με τον τελευταίο μάλιστα να δηλώνει θαυμαστής του Έλληνα πρωθυπουργού. Στη συνάντηση εξετάζονται τα ζητήματα του Κυπριακού, των ελληνοτουρκικών σχέσεων αλλά για πρώτη φορά και των Σκοπίων.

Η σειρά του Κώστα Σημίτη με Κλίντον – Μπους

Ο Μπίλ Κλίντον γίνεται ο πρώτος αμερικανός πρόεδρος τον Απρίλιο του 1996 που υποδέχεται και δεύτερο Έλληνα πρωθυπουργό και συγκεκριμένα, τον διάδοχο του Ανδρέα Παπανδρέου, Κώστα Σημίτη. Τον Ιανουάριο, έχει προηγηθεί η κρίση των Ιμίων, με τις Ελλάδα και Τουρκία να φτάνουν μια ανάσα από την ένοπλη αντιπαράθεση. Στην συνάντηση κυριάρχησαν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, υπό τη σκιά της τουρκικής προπαγάνδας περί γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο.

Ο Κώστας Σημίτης επιστρέφει στις ΗΠΑ και τον Λευκό Οίκο, για να συναντήσει αυτή τη φορά τον Τζορτζ Μπους το νεότερο, περίπου 6 χρόνια μετά την προηγούμενη επίσκεψή του. Στην ατζέντα της συνάντησης, για μια ακόμη φορά, το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ,η τρομοκρατία , αφού είχε προηγηθεί η τραγωδία των δίδυμων πύργων , οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ και η κατάσταση στα Βαλκάνια.

Στις νεότερες γενιές με απαρχή το 2005

Η συνάντηση του Κώστα Καραμανλή με τον Τζορτζ Μπους πραγματοποιείται τον Μάιο του 2005, λίγους μήνες μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων. Στην ατζέντα υπάρχουν ακόμα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο, αλλά και το Σκοπιανό. Ο Τζορτζ Μπους κάνει λόγο για στενή συνεργασία των δυο χωρών όσον αφορά στα γεγονότα στη Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια, ενώ δίνει συγχαρητήριά στον Έλληνα πρωθυπουργό για την άρτια διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων.

Η επόμενη επίσκεψη Έλληνα πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο έγινε το 2010. Τα πολύ θετικά σχόλια για τη συνάντηση Παπανδρέου – Ομπάμα, εξέπληξαν αρκετούς.
Ο πρωθυπουργός στις δηλώσεις του ανακοινώνει την κατάργηση της βίζας για τους Έλληνες πολίτες που επισκέπτονται τις ΗΠΑ.

Το καλοκαίρι του 2013, είναι η σειρά του Αντώνη Σαμαρά, ως επικεφαλής της τρικομματικής κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ, να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο και τον Μπαράκ Ομπάμα. Το Κυπριακό και οι εξελίξεις σε Μεσόγειο και Βαλκάνια κυριαρχούν στην ατζέντα. Ο Αμερικανικός παράγοντας είναι εξαιρετικά σημαντικός για την Ελληνική εξωτερική πολιτική εδώ και δεκαετίες. Κανείς όμως δεν πρέπει να ξεχνά ότι στην διπλωματία, ακόμα και οι πιο στενοί σύμμαχοι , έχουν πάντα σαν προτεραιότητα τα δικά τους γεωπολιτικά συμφέροντα.

Ρεσιτάλ Τραμπ στην προηγούμενη επίσκεψη 

Φτάνοντας λοιπόν στο σήμερα, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης γίνεται ο ενδέκατος Έλληνας πρωθυπουργός που θα περάσει το κατώφλι του Λευκού Οίκου, μεσολαβεί άλλη μία επίσκεψη. Πρόκειται γι’ αυτήν του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στις ΗΠΑ. Ο τελευταίος λοιπόν, συναντήθηκε με τον Αμερικανό πρόεδρο στις 17- 10- 2017 με τον πάντα απρόβλεπτο Τραμπ να δίνει τότε ρεσιτάλ φιλελληνικών δηλώσεων. Η συνάντηση είχε τα δικά της πολιτικά χαρακτηριστικά, αφού ο παντοδύναμος τότε Τραμπ συναντούσε έναν κατεξοχήν αριστερό πρωθυπουργό από την Ελλάδα.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 135 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Τα δυνατά χαρτιά Μητσοτάκη στη συνάντηση με Τραμπ – Τι θα συζητήσουν πίσω από τις κλειστές πόρτες