Παίγνια σύγκρουσης και ανταγωνισμού στη Μεσόγειο



21 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 6:08 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 6:12 μμ


Η ανάγνωση του διεθνούς περιβάλλοντος στη μεσογειακή λεκάνη παραπέμπει σε διαπιστώσεις ορατές διά γυμνού οφθαλμού.

Τούτες αναφέρονται στη νομιμότητα των δράσεων Ελλάδας και Κύπρου ως ταυτιζομένων με το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας, εν προκειμένω και στις εμφανώς παράνομες ενέργειες του τουρκικού παράγοντα, ο οποίος ως εκ παραδόσεως της πολιτικής του κουλτούρας δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα της διεθνούς δικαιοταξίας, που αναφέρεται στην κυπριακή κυβέρνηση ως εκπροσωπούσα το διεθνώς αναγνωρισμένο υποκείμενο διεθνούς δικαίου, όπως επίσης δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα νήσων και βραχονησίδων στο Αιγαίο, όπως τούτο αναγνωρίζεται από τη Συνθήκη του Μοντέγκο Μπέι του 1982.

Του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη *

Εσχάτως δε παράλληλα, διά του παρανόμου τουρκολιβυκού συμφώνου συνεργασίας και πραγμάτωσης οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, διέρρηξε τη σύνδεση της Κύπρου με Ελλάδα και Αίγυπτο.

Ταυτοχρόνως, στοχεύει στο να μεταβάλλει συστηματικά την Άγκυρα σε κρατική οντότητα υπεράσπισης του κυβερνητικού σχήματος της Λιβύης υπό την ηγεσία του Φαγέζ αλ Σάρατζ, στο πλαίσιο ενός στρατηγικού σκεπτικού υιοθέτησης δράσεων που παραπέμπουν σε στρατιωτικές επεμβάσεις.

Διά των ως άνω σχεδιαζόμενων και υλοποιούμενων πρακτικών η Άγκυρα επιδιώκει προδήλως την εμπέδωση της παρουσίας της ως κυρίαρχης δύναμης στην περιοχή, δημιουργώντας τις συνθήκες που παραπέμπουν σε δυνάμει δορυφοροποίηση των κρατικών οντοτήτων.

Η πολιτική της, που υλοποιείται και μέσα από τη συνομολόγηση συμφωνιών με τη Λιβύη, δεν αντανακλά μια ενδεχόμενη προσλαμβάνουσα παράσταση απομόνωσης, δεδομένης της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Κύπρου με Αίγυπτο και Ισραήλ.

Το πλαίσιο δράσεων διαγράφεται ως συνέχεια της εμπλοκής της Τουρκίας στο συριακό ζήτημα, όπου και διά των ενεργειών της, οικοδομώντας τον αποκαλούμενο «διάδρομο ειρήνης» ή ζώνη ασφαλείας, διαδήλωσε την πολιτική βούλησή της να επεκτείνει την κυριαρχία της στον χώρο της συριακής επικράτειας.

Τούτων λεχθέντων, η Τουρκία, ούσα αποφασισμένη να υλοποιήσει σχέδιο δυναμικής ανατροπής του νομίμως υφιστάμενου διεθνοπολιτικού σκηνικού, ανακοίνωσε την αποστολή αφενός στρατευμάτων στη Λιβύη, αφετέρου σεισμογραφικού σκάφους στην περιοχή εντός των θαλάσσιων ζωνών που συμφώνησε με την κυβέρνηση Σάρατζ, διά του οποίου θα σηματοδοτήσει την παρουσία της στο σημείο όπου συγκλίνουν οι θαλάσσιες ζώνες Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου.

Κατά τα ανωτέρω, η Άγκυρα διαδηλώνει για μια εισέτι φορά μια εκ παραδόσεως αντίληψη πολιτικής να μην υπολογίζει ούτε το διεθνές δίκαιο ούτε και άλλους παράγοντες της περιοχής.

Η επιλογή που έχουν οι ως άνω χώρες παραπέμπει σε μια και μόνο αντίδραση, τη δυναμική και με όλα τα μέσα παρεμπόδιση των τουρκικών ενεργειών ως μοναδικό μέσο τήρησης της νομιμότητας και υπεράσπισης των συμφερόντων τους.

Η Τουρκία δεν έχει αίσθηση διεθνούς δικαίου, επικαλούμενο τούτο κατά περίπτωση όταν η επιλογή είναι για την ίδια συμφέρουσα, ούτε και είναι σε θέση να αποδεχθεί διά του διαλόγου με βάση τη διεθνή νομιμότητα τις πραγματικότητες που τούτο διαμορφώνει.

Η συμπερασματική κατακλείδα της ανωτέρω προσέγγισης αναφέρεται στην από υπάρξεως κρατών δομημένη αντίληψη πολιτικής, όπου η διεθνής αναρχία επιβάλλει την υπεράσπιση του δικαίου και των συμφερόντων των κρατών διά της προβολής ισχύος.

Πρόκειται για μια διάσταση πολιτικής, όπου η προβολή ισχύος διόλου παραπέμπει σε επιθετική τοιούτη, παρά σε μια αμυντική υποχρέωση, που αναφέρεται στη στάση του κράτους να αποκρούσει επιθετικές συμπεριφορές αντίπαλης δύναμης.

* Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 137 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Νέα κατάσταση, νέα καθήκοντα για την εξωτερική πολιτική

Η Γνώμη της «Νέας Σελίδας»: Θέσεις και συμμαχίες