«Ποιος είναι τελικά ο πλανητάρχης;»

Ο μόνος που πέτυχε τον σκοπό του ήταν ο Ερντογάν, ο οποίος τα είπε με τον Τραμπ μεν, εξαπέλυσε δημοσίως την ανατολίτικη προπαγάνδα του δε, με αναλυτές και Αμερικανούς αξιωματούχους να κατακεραυνώνουν τη στάση του Προέδρου των ΗΠΑ



21 Νοεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 8:59 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 8:59 πμ


Η επίσκεψη Ερντογάν στον Λευκό Οίκο δεν κατέληξε σε κάποια συμφωνία. Το καυτό ζήτημα των ρωσικών S-400 και των αμερικανικών F-35 παραμένει μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας, ενώ η εμπορική συμφωνία των 100 δισ. δολαρίων, που είχε προαναγγείλει ως δέλεαρ στον Τούρκο Πρόεδρο ο Ντόναλντ Τραμπ, μάλλον ήταν πολύ ωραία για να είναι αληθινή. Προς τι, λοιπόν, όλη αυτή η παράσταση; Το Foreign Policy σε ανάλυσή του αναγνωρίζει ότι ο μόνος που πέτυχε τον σκοπό του ήταν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Κατάφερε, ενώ βάλλεται από το σύνολο της δυτικής κοινής γνώμης και του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, να κερδίσει περισσότερα από 15 λεπτά πολύτιμης παγκόσμιας δημοσιότητας, χρησιμοποιώντας τον Λευκό Οίκο ως βήμα για να εξαπολύσει την απλοϊκή ανατολίτικη προπαγάνδα του, έχοντας στο πλευρό του τον «μεγάλο οπαδό» του, Ντόναλντ Τραμπ, να τον εκθειάζει και να τον νομιμοποιεί, με τις συμμαχικές ηγεσίες του δυτικού κόσμου να αναρωτιούνται πολύ σοβαρά «ποιος είναι ο πλανητάρχης;».

του Στέφανου Μυτιληναίου
[email protected]

Επρόκειτο για ένα τουλάχιστον κακόγουστο θέαμα και δίχως ουσιαστικό αποτέλεσμα, διότι δεν έπεισε κανέναν. Αντιθέτως, όλο και περισσότεροι πείθονται για τα ιδιωτικά συμφέροντα της οικογένειας Τραμπ στην Τουρκία -που δεν συνάδουν με τα εθνικά των ΗΠΑ («σύγκρουση συμφερόντων»)- και τη λεγόμενη «διπλωματία των γαμπρών», ενώ αισθάνονται δικαιωμένοι όσοι επιμένουν να κατηγορούν τον Αμερικανό Πρόεδρο ότι «χάρισε» τη Συρία στον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Σχέσεις οικογένειας και «παλιόφιλων»

Οπωσδήποτε δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς όσα κατήγγειλε ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου, Τζον Μπόλτον, παραμονές της επίσκεψης Ερντογάν. Ο «σκληρός», το «γεράκι», ο αφοσιωμένος φίλος του Ισραήλ και ορκισμένος αντίπαλος του σιιτικού θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν και της σουνίτικης Μουσουλμανικής Αδελφότητας κατηγόρησε την κόρη του Ντόναλντ Τραμπ, Ιβάνκα, και τον σύζυγό της, Τζάρεντ Κούσνερ, ότι στην ουσία υπαγορεύουν στον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ μια πολιτική που γίνεται με προσωπικά ή οικονομικά συμφέροντα, όπως μετέδωσε το τηλεοπτικό δίκτυο NBC News. Τόνισε, μάλιστα, ότι κανένας από τους συμβούλους του Προέδρου δεν είναι ευθυγραμμισμένος μαζί του.

«Συμπληρωματικό» στους ισχυρισμούς Μπόλτον ήταν το δημοσίευμα των «New York Times», που έγραψε για τη «διπλωματία των γαμπρών», κατονομάζοντας, εκτός του Τζάρεντ Κούσνερ, τον υπουργό Οικονομικών της Τουρκίας, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο οποίος είναι παντρεμένος με την Εσρα, την αγαπημένη κόρη του Ερντογάν, και τον Μεχμέτ Αλί Γιαλτζιντάγ, γαμπρό ενός Τούρκου μεγιστάνα, ο οποίος είναι και επιχειρηματικός εταίρος της οικογένειας Τραμπ. «Ο Τραμπ αντικαθιστά τις επίσημες σχέσεις μεταξύ των κρατών σε αρκετές περιπτώσεις με τη σχέση οικογένειας προς οικογένεια ή με τις σχέσεις μεταξύ παλιόφιλων», δήλωσε ο Ερικ Εντελμαν, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία.

Αδικαιολόγητη επίσκεψη και αντιδράσεις

«Μόνο κατ’ όνομα σύμμαχος είναι η Τουρκία», έγραψε στο twitter ο Ρίτσαρντ Ν. Χάας, Αμερικανός διπλωμάτης και πρόεδρος της δεξαμενής σκέψης «Council on Foreign Relations». Ο Πρόεδρος της Τουρκίας δεν έκανε τίποτα που να δικαιολογεί πρόσκληση προς τον Λευκό Οίκο, επεσήμανε, τονίζοντας ότι πρέπει να διαμηνυθεί στην Τουρκία ότι τα οφέλη των στενών σχέσεων με τις ΗΠΑ προϋποθέτουν στη χώρα αυτή να συμπεριφέρεται ως σύμμαχος. Σκωπτικό και συνάμα απαξιωτικό ήταν το σχόλιο του Ντέιβιντ Χάρις, επικεφαλής της Αμερικανοεβραϊκής Επιτροπής (American Jewish Committee – AJC), δηλαδή του εβραϊκού λόμπι στις ΗΠΑ: «Ο Πρόεδρος Τραμπ αποκάλεσε τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν αξιοσέβαστο. Συγχωρέστε με, αλλά από ποιον; Από το Ιράν; Από τη Ρωσία; Από το Ισλαμικό Κράτος; Από τη Χαμάς; Από τη Χεζμπολάχ; Από το (σ.σ.: παλαιστινιακό) Ισλαμικό Τζιχάντ; Από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα; Από το Κατάρ; Από τη Βενεζουέλα; Από τους αλιτήριους σωματοφύλακές του; Επειδή εξαντλούμαι από ονόματα. Ποιος μου διαφεύγει;».

«Ολοι οι δρόμοι οδηγούν στον Πούτιν» ήταν η κάθετη δήλωση της προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Νάνσι Πελόσι, σε συνέντευξη Τύπου, που παραχώρησε την περασμένη Πέμπτη, σχετικά με την ιστορική πρώτη δημόσια ακρόαση για την παραπομπή του Ντόναλντ Τραμπ, που έλαβε χώρα στις 13 Νοεμβρίου. «Ολοι οι δρόμοι οδηγούν στον Πούτιν», επανέλαβε πολλές φορές αναφερόμενη και στην απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, που έδωσε το «πράσινο φως» για την τρίτη τουρκική εισβολή: «Ο Πούτιν επωφελήθηκε. (…) Ηθελαν ένα ισχυρό οχυρό στη Μέση Ανατολή και ο Πρόεδρος τους το έδωσε».

Ελληνοαμερικάνικη κοινότητα: «Ο χειρότερος σύμμαχος όλων των εποχών»

Το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), απευθυνόμενο με ανάρτηση στο twitter στον Ντόναλντ Τραμπ, τόνισε: «Αρκετά! Η Τουρκία είναι ο χειρότερος σύμμαχος όλων των εποχών. Ο Ερντογάν δεν είναι ευπρόσδεκτος στις ΗΠΑ». Η μεγαλύτερη ομογενειακή οργάνωση, το «Τάγμα των AHEPA», διά του προέδρου του, Γιώργου Χωριάτη, δήλωσε ότι η επίσκεψη Ερντογάν στον Λευκό Οίκο «είναι άτοπη και άσκοπη αυτή τη στιγμή. Η Τουρκία έχει αποδείξει ότι είναι ένας αναξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ και των γειτόνων της στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τελευταίες εξελίξεις με την πώληση του ρωσικού πυραυλικού αμυντικού συστήματος S-400, η εισβολή τους στη Συρία, εξολοθρεύοντας αθώους, οι σχεδόν καθημερινές παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου και οι (εκ νέου) παράνομες εξωχώριες γεωτρήσεις στην Κύπρο είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου» και συνεχίζει αναφέροντας ότι «το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο είναι στην Κωνσταντινούπολη και η σταθερή αγνόηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θρησκευτικών ελευθεριών και πολλών άλλων θεμελιωδών ελευθεριών που το περιβάλλουν το καθιστούν ακόμα πιο δύσκολα προσβάσιμο».

Η AHEPA συμμετείχε και στη διαδήλωση κατά της επίσκεψης μαζί με Κούρδους και Αρμενίους έξω από τον Λευκό Οίκο. Ο Νικ Λαριγκάκης, πρόεδρος του American Hellenic Institute (AHI), μιας από τις σημαντικότερες ελληνοαμερικανικές οργανώσεις, σε επιστολή του στον Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι «η Τουρκία δεν είναι φίλη των Ηνωμένων Πολιτειών, πολύ περισσότερο σύμμαχος», προσθέτοντας ότι «είμαστε σφόδρα αντίθετοι με την πρόσκλησή σας στον κ. Ερντογάν για τον λόγο ότι ο αυταρχισμός του δεν πρέπει να ανταμείβεται με μια επίσκεψη στον Λευκό Οίκο».

Το βίντεο που έφερε τσακωμό και… αναδίπλωση

Αίσθηση προκάλεσε και η αποκάλυψη της ιστοσελίδας Axios για την έντονη αντιπαράθεση στο προεδρικό Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ. Ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τους πέντε πιο επικριτικούς προς την Τουρκία γερουσιαστές του κόμματός του να συζητήσουν με τον Τούρκο Πρόεδρο. Ο τελευταίος τούς αιφνιδίασε όταν εμφάνισε ένα iPad, που το έφερε μαζί του ο υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ζητώντας τους να παρακολουθήσουν σε αυτό ένα προπαγανδιστικό βίντεο «τουρκικής μονταζιέρας» που εμφάνιζε τους Κούρδους συμμάχους των Αμερικανών ως «τρομοκράτες».

Οι γερουσιαστές «έκαναν πίσω», δηλαδή αρνήθηκαν να το δουν, όχι όμως και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πήρε το τάμπλετ στα χέρια του και, μάλιστα, το πήγαινε «μπρος πίσω» στις σκηνές. Οταν τελείωσε η προβολή, ο Λίντσεϊ Γκράχαμ απευθύνθηκε με μορφή ερωτήματος στον Ερντογάν: «Λοιπόν, θέλετε να πάω να πω στους Κούρδους να φτιάξουν και εκείνοι ένα βίντεο γι’ αυτά που έχετε κάνει εσείς;».

Ακολούθησε μια ηλεκτρισμένη συζήτηση, με τον Ερντογάν να δηλώνει την ενόχλησή του όταν ο Γκράχαμ χαρακτήρισε την τουρκική επιχείρηση στη Συρία «εισβολή», καθώς και από την πλευρά του γερουσιαστή, όταν ο Τούρκος Πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι η χώρα του καταπολέμησε το Ισλαμικό Κράτος. Σε τηλεφωνική συνέντευξή του μετά τη συνάντηση ο γερουσιαστής Γκράχαμ παραδέχτηκε την αντιπαράθεση με τον Τούρκο Πρόεδρο. «Το τουρκικό αφήγημα, ότι έκαναν περισσότερα για να καταστρέψουν το Ισλαμικό Κράτος, το απέρριψα έντονα κι ενημέρωσα την Τουρκία ότι 10.000 μαχητές SDF, κυρίως Κούρδοι, υπέφεραν, πέθαναν ή τραυματίστηκαν στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους και η Αμερική δεν θα το ξεχάσει και δεν θα τους εγκαταλείψει». Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από την πλευρά του, είπε σε Τούρκο δημοσιογράφο αναφορικά με όσα διαμηνύθηκαν με τον Λίντσεϊ Γκράχαμ: «Του είπα ό,τι έπρεπε. Πήρε το μάθημά του».

Μπλόκο στο ψήφισμα για τη γενοκτονία

Ετσι, μετά τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο ο ίδιος ο Γκράχαμ «μπλόκαρε» το ψήφισμα για την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας και από τη Γερουσία, που είχε ήδη αναγνωριστεί από τη Βουλή με 405 ψήφους υπέρ και μόλις 11 κατά στις 29 Οκτωβρίου. Το επιχείρημα που επικαλέστηκε, ότι οι γερουσιαστές δεν πρέπει «να επικαλύψουν την Ιστορία ή να προσπαθήσουν να την ξαναγράψουν», προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του φιλέλληνα Δημοκρατικού γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ.

«Η γενοκτονία είναι γενοκτονία. Προκειμένου να αποφευχθούν οι φρικαλεότητες του μέλλοντος πρέπει να αναγνωρίσουμε και να θυμόμαστε εκείνες του παρελθόντος», δήλωσε θυμωμένος από την κυβίστηση του Γκράχαμ. Την επομένη έγραψε στο twitter: «Παρά τη χθεσινή αντίρρηση για το ψήφισμά μου, δεν θα σταματήσω να αγωνίζομαι μέχρι η Γερουσία να αναγνωρίσει τελικά αυτό το ιστορικό γεγονός».

Πολύ σκληρό ήταν και το σχόλιο του Δημοκρατικού γερουσιαστή Κρις Βαν Χόλεν στο twitter, ο οποίος, αφού χαρακτήρισε την Τουρκία «υποτιθέμενο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ», έγραψε: «Ο Ερντογάν -που ο Τραμπ του έστρωσε το κόκκινο χαλί για σήμερα στον Λευκό Οίκο- αποκάλεσε την τουρκική εισβολή στη Βορειοανατολική Συρία μια μάχη “ενάντια στους άπιστους”. Το ISIS πρέπει να (τον) ακούει – ανέλαβαν την ευθύνη για τη βίαιη δολοφονία του πατέρα Μπεντογιάν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα».

Ο πατήρ Μπεντογιάν ήταν ο Αρμένιος καθολικός ιερέας που φονεύτηκε από τους τζιχαντιστές στις 11 Οκτωβρίου στη συριακή πόλη Καμισλί δίπλα στα σύνορα με την Τουρκία. Τον θάνατό του θρήνησε με ανάρτηση στο twitter και ο πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος τόνισε ότι «προσεύχομαι για όλους τους χριστιανούς στη Συρία».

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 128 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 17 Νοεμβρίου.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Κατασκοπευτικό θρίλερ από τον Έβρο στις ΗΠΑ