Πόλεμος διπλωματίας στη Μεσόγειο – Απαιτείται εθνική συνεννόηση τώρα

Η «Γαλάζια Πατρίδα» στον ΟΗΕ – Ο Ερντογάν στο ΝΑΤΟ – Θύελλα αντιδράσεων από το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης – Τελεσίγραφο Μητσοτάκη: «Όποιος μας απειλεί θα έχει απέναντί του την Ευρώπη» – Στα πρόθυρα απέλασης ο Λίβυος πρεσβευτής



1 Δεκεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 5:33 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 5:36 μμ


  • Πρώτη δημοσίευση: 30 Νοεμβρίου 2019, 10:48 πμ
  • Τελευταία δημοσίευση: 1 Δεκεμβρίου 2019, 5:33 μμ

Να δημιουργήσει μια νέα περιοχή πίεσης και έντασης κάτω από την Κρήτη, όπως με την Κύπρο, είναι ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός της Τουρκίας.

Η «Μεγάλη Ασθενής» αποπειράται να επεκτείνει τον αποσταθεροποιητικό της ρόλο και στην Κεντρική Μεσόγειο, χρησιμοποιώντας ως προγεφύρωμα το ισλαμικό καθεστώς της λεγόμενης «Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας» της Λιβύης, που εδρεύει στην πρωτεύουσα Τρίπολη και αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ ως κυβέρνηση της χώρας.

Του Στέφανου Μυτιληναίου
[email protected]

Τα συμφωνηθέντα που υπεγράφησαν με άκρα μυστικότητα το βράδυ της Τετάρτης στην Κωνσταντινούπολη από τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και τον τουρκικής καταγωγής Λίβυο πρωθυπουργό, Φαγέζ αλ Σαράτζ, εξυπηρετούν αποκλειστικά τους νεοοθωμανικούς στόχους της Άγκυρας, η οποία ασφυκτικά απομονωμένη και χωρίς συμμάχους στη Μεσόγειο παίζει το τελευταίο της χαρτί.

Με το μνημόνιο κατανόησης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών (ΑΟΖ) μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης και την επέκταση της στρατιωτικής τους συμφωνίας, που υπεγράφησαν το βράδυ της Τετάρτης, η Τουρκία επιζητά «νομιμοποίηση» στην άκρως ριψοκίνδυνη απόφασή της να παρεμποδίσει με πολεμικά πλοία και αεροπορία τις επικείμενες έρευνες υδρογονανθράκων νοτιοδυτικά της Κρήτης για λογαριασμό της Ελλάδας.

Θα το τολμήσει επικαλούμενη τον ρόλο της ως «προστάτιδας δύναμης» της Τρίπολης, όπως ακριβώς και στην Κύπρο ενεργεί ως «εγγυήτρια δύναμη» και «προστάτιδα» των Τουρκοκυπρίων.

Το «προστατευόμενο» καθεστώς της Τρίπολης, που κατέστη από την Τετάρτη το βράδυ και επίσημα τουρκικό προτεκτοράτο, παραχωρεί με τη νέα στρατιωτική συμφωνία ναυτικές (λιμάνια) και αεροπορικές βάσεις στην Τουρκία για να υπερασπίζεται τη λιβυκή ΑΟΖ από την «ελληνική επιθετικότητα».

Επίσης, θα υπάρξει ανάπτυξη και τουρκικών χερσαίων στρατευμάτων (ίσως μια ταξιαρχία) ύστερα από πρόσκληση της Τρίπολης -όπως ακριβώς έγινε και στο Κατάρ– με πρόσχημα την «προστασία» της από τα στρατεύματα της παράλληλης κυβέρνησης της Βεγγάζης στην Κυρηναϊκή (Ανατολική Λιβύη), που πολιορκούν την πρωτεύουσα από τις αρχές Απριλίου φέτος.

Σενάριο αλα Κατάρ

Αρα σε ό,τι αφορά στη θάλασσα κάτω από την Κρήτη η Τουρκία θα επαναλάβει το σενάριο που «παίζει» στην Κύπρο και σε ό,τι αφορά στη στεριά το σενάριο που «παίζει» στο Κατάρ. Και στα δύο έργα οι «εχθροί» είναι οι ίδιοι. Στη θάλασσα οι Ελληνες και οι σύμμαχοί τους και στη στεριά οι Αραβες που εναντιώνονται στον νεοοθωμανισμό. Στη λύση της εξίσωσης, στο μεγάλο έργο, οι «εχθροί» είναι οι τριμερείς συμμαχίες που έστησαν Ελλάδα και Κύπρος με Ισραήλ, Αίγυπτο και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που μέσω των Ελλήνων ευθυγραμμίζονται όλα τα τρίγωνα σε μια ευθεία και ενιαία παράταξη.

Ωστόσο, το σχέδιο της Τουρκίας έχει κάποιες αντικειμενικές δυσκολίες στην υλοποίησή του λόγω της πραγματικότητας. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του Φαγέζ αλ Σαράτζ, με τον οποίο σύναψαν τα προαναφερθέντα, ελέγχει λιγότερο από το 10% του εδάφους της Λιβύης. Είναι περιορισμένη σε έναν παράκτιο θύλακα στα βορειοδυτικά της χώρας, πολιορκημένη από την κυβέρνηση της Βεγγάζης, η οποία ελέγχει το υπόλοιπο 90%. Η Τρίπολη θα είχε «πέσει» εδώ και καιρό στα χέρια του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), δηλαδή του στρατού της Βεγγάζης, εάν δεν υποστηριζόταν στρατιωτικά από την Τουρκία και το Κατάρ, που έσπευσαν με καραβιές πλοίων να ξεφορτώσουν στα λιμάνια της τεθωρακισμένα, οπλισμό και τζιχαντιστές μισθοφόρους που μετέφεραν από τη Βορειοδυτική Συρία. Τούρκοι στρατιωτικοί σύμβουλοι και πράκτορες της MΙT (Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών Τουρκίας) καθοδηγούν τα «κυβερνητικά στρατεύματα», που αποτελούνται από παραστρατιωτικές μονάδες μελών της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους. Η Τουρκία έχει στείλει και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), που χειρίζονται Τούρκοι στρατιωτικοί, πολλά από τα οποία έχουν καταρριφθεί.

Η κυβέρνηση της Βεγγάζης υποστηρίζεται από την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και απολαμβάνει την πολιτική υποστήριξη ΗΠΑ και Ρωσίας. Ο 76χρονος στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ, που ηγείται του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) της Βεγγάζης, είναι Αμερικανός υπήκοος και συνομιλητής τόσο του Ντόναλντ Τραμπ όσο και του Βλαντίμιρ Πούτιν. Προ ημερών, μάλιστα, επισκέφθηκε τα Εμιράτα, όπου συναντήθηκε με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ. Στην πράξη, δηλαδή, ως κανονική κυβέρνηση της Λιβύης αναγνωρίζεται από τις μεγάλες δυνάμεις και τον αραβικό κόσμο εκείνη της Βεγγάζης και όχι η φιλοτουρκική ισλαμική της Τρίπολης, την οποία όμως επιμένει να υποστηρίζει η «ελίτ» των γραφειοκρατών του ΟΗΕ.

Το διπλωματικό χρονικό

Στις 10 Οκτωβρίου 2018 πραγματοποιήθηκε στην Ελούντα η 6η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου. Εκεί Αλέξης Τσίπρας και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι δήλωσαν την απόφασή τους να εργαστούν για να οριοθετήσουν την ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Εναν μήνα μετά ο Τούρκος υπουργός Αμυνας, Χουλουσί Ακάρ, ταξίδεψε στην Τρίπολη της Λιβύης για να δείξει χάρτες που σχεδίασαν οι τουρκικές υπηρεσίες και εμφανίζουν την Ελλάδα να «καταπατά» λιβυκή ΑΟΖ και συγκεκριμένα 39.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Από τους χάρτες αυτούς, που δημοσιεύτηκαν στον τουρκικό Τύπο, η Αθήνα αντιλήφθηκε ότι η Αγκυρα δεν ήθελε μόνο να εμποδίσει τη «συνάντηση» ελληνικής, αιγυπτιακής και κυπριακής ΑΟΖ, αλλά και να προεκτείνει τη δική της θαλάσσια ζώνη μέχρι τη λιβυκή. Ετσι, η Τουρκία, εκτός του ότι διεκδικεί ολόκληρο το Λύκιο Πέλαγος (Καστελόριζο), διεκδικεί και μεγάλο μέρος από το Νότιο Κρητικό (Λιβυκό) Πέλαγος. Ο Χουλουσί Ακάρ παρουσίασε στους Λίβυους ισλαμιστές αξιωματούχους έναν χάρτη που έδειχνε τις υποτιθέμενες παραβιάσεις της Ελλάδας και έναν δεύτερο με το πώς «μοιράζει» η Τουρκία τις θάλασσες. Στον δεύτερο χάρτη ο Ακάρ εξαφάνισε ολόκληρη την ελληνική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, ισχυριζόμενος ότι κανένα νησί -ούτε η Κύπρος ή η Κρήτη- δεν μπορεί να έχει επήρεια (δηλαδή ΑΟΖ) σε θαλάσσιες ζώνες.

Στις αρχές Ιουλίου 2019, τελευταία προεκλογική εβδομάδα στην Ελλάδα, πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της «Yeni Safak» κατηγόρησε τον Χαλίφα Χαφτάρ ως πιόνι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Ισραήλ και της Ελλάδας «στον ενεργειακό πόλεμο που διεξάγεται στην Ανατολική Μεσόγειο». Ο Τούρκος ναύαρχος ε.α. Τζεμ Γιουρντενίζ πρότεινε η τουρκική κυβέρνηση να υπογράψει συμφωνία με την ισλαμική κυβέρνηση της Τρίπολης για να αναλάβει την προστασία της λιβυκής ΑΟΖ από την «ελληνική επεκτατικότητα». Τις ίδιες μέρες πραγματοποιήθηκε και συνάντηση του Φαγέζ αλ Σαράτζ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στα μέσα Ιουλίου, πάλι η «Yeni Safak» έγραψε ότι διεξάγονται κοινές εργασίες για ανακήρυξη τουρκικής ΑΟΖ από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών και το τουρκικό υπουργείο Αμυνας και γίνονται βήματα για συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη πάνω στο ίδιο θέμα. «Για την ανακήρυξη του χάρτη ΑΟΖ της Τουρκίας φαίνεται να είναι σημαντική η συμφωνία που θα γίνει με τη Λιβύη», έγραφε η εφημερίδα μόλις είχε αναλάβει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Στις 8 Αυγούστου (ένας μήνας της νέας κυβέρνησης στην Αθήνα) το ισλαμικό καθεστώς της Τρίπολης επέδωσε ρηματική διακοίνωση στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, αμφισβητώντας την ελληνική ΑΟΖ νότια της Κρήτης και το δικαίωμα της χώρας μας στην έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή. Το προκλητικό και απαράδεκτο διάβημα της κυβέρνησης της Τρίπολης, που καθοδηγήθηκε από το τουρκικό καθεστώς, απαντήθηκε αυστηρά από την ελληνική διπλωματία.

Φτάνοντας στην ΑΟΖ

Την Πέμπτη 28 Νοεμβρίου η Τουρκία ανακοίνωσε ότι μία μέρα πριν σύναψε με τη Λιβύη μνημόνιο κατανόησης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών (ΑΟΖ). Αμεση ήταν η αντίδραση του Νίκου Δένδια, που κάλεσε τον Τούρκο πρεσβευτή στην Αθήνα για εξηγήσεις. Αργότερα, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Ολλανδό ομόλογό του, Στεφ Μπλοκ, ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε «τελείως αδόκιμη» κάθε συζήτηση για καθορισμό τουρκικής αποκλειστικής ζώνης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. «Μια τέτοια προσπάθεια είναι παντελώς αγεωγράφητη, γιατί αντιβαίνει κάτι το οποίο ο καθένας μπορεί να διαπιστώσει: ότι ανάμεσα στις δύο χώρες υπάρχει ο μεγάλος όγκος της Κρήτης», τόνισε.

Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Αλέξανδρος Γεννηματάς ανέφερε, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, ότι «η υπογραφή μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης μνημονίου κατανόησης δεν μπορεί να παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Μια τέτοια ενέργεια θα παραβίαζε κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν θα παρήγε έννομα αποτελέσματα. Επιπλέον, μια τέτοια ενέργεια δεν θα συμβάδιζε με την αρχή της καλής γειτονίας που θα πρέπει να διέπει τις σχέσεις μεταξύ γειτονικών χωρών».

Ο Νίκος Δένδιας επικοινώνησε επίσης για το θέμα με τους συμμάχους ΥΠΕΞ της Κύπρου και της Αιγύπτου, Νίκο Χριστοδουλίδη και Σαμέχ Σούκρι αντίστοιχα. Παράλληλα, η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ελλάδος στην ΕΕ έλαβε οδηγίες να ενημερώσει άμεσα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συγκεκριμένα τη Φεντερίκα Μογκερίνι. Σκληρή ανακοίνωση εξέδωσε το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών, στην οποία καταδίκασε την υπογραφή συμφωνιών μεταξύ Τρίπολης και Αγκυρας σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα και την ασφάλεια, τονίζοντας ρητά ότι οι συμφωνίες αυτές είναι άκυρες και «δεν έχουν καμία επίδραση στα δικαιώματα των χωρών της Μεσογείου ή των θαλάσσιων συνόρων στην περιοχή της Μεσογείου», καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αντιμετωπίσει αυτή την «αρνητική κίνηση», η οποία έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τις διεθνείς προσπάθειες ανεύρεσης συνολικής λύσης στην κρίση της Λιβύης.

Τις συμφωνίες καταδίκασε και το Κοινοβούλιο της Λιβύης, χαρακτηρίζοντάς τες «καταφανή παραβίαση» της ασφάλειας και της κυριαρχίας της χώρας. Σε γραπτή ανακοίνωση της Επιτροπής Εξωτερικών αναφέρεται ότι οι συμφωνίες το βράδυ της Τετάρτης με την Τουρκία αποτελούν ένα «αμυντικό σύμφωνο» που παρέχει στην τουρκική κυβέρνηση το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τον εναέριο χώρο και τα ύδατα της Λιβύης, καθώς και να χτίζει στρατιωτικές βάσεις στο έδαφος της Λιβύης. Η συμφωνία «όχι μόνο απειλεί την εθνική ασφάλεια της Λιβύης, αλλά απειλεί και την αραβική εθνική ασφάλεια και ειρήνη στη Μεσόγειο Θάλασσα».

Παραβιάζοντας εκ νέου κυριαρχικά δικαιώματα Αθήνας – Λευκωσίας

Στις 13 Νοεμβρίου η Τουρκία σε επιστολή της στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, μέσω του μόνιμου αντιπροσώπου της στον ΟΗΕ, Φεριντούν Σινιρλίογλου, για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, προέβαλε τις πάγιες θέσεις της για το ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, ισχυριζόμενη ότι διαθέτει θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο με την Αίγυπτο, παραβλέποντας τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, την οποία δεν αναγνωρίζει.

Εκανε επίσης λόγο για νομικά και κυριαρχικά δικαιώματα στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου που βρίσκονται δυτικά του μεσημβρινού 32°16’18’’E και απέρριψε τον χάρτη με συντεταγμένες που κατέθεσε η κυπριακή κυβέρνηση στις 25 Απριλίου 2019, τονίζοντας ότι η οριοθέτηση με το «δυτικό τμήμα της ελληνοκυπριακής διοίκησης», όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία, θα ήταν δυνατή μόνο έπειτα από μια συνολική πολιτική διευθέτηση του Κυπριακού. Σε απάντησή του το ελληνικό ΥΠΕΞ στις 27 Νοεμβρίου τόνισε ότι, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη και πρόσθεσε ότι «η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή έναντι ακτές (είτε ηπειρωτικές είτε νησιωτικές) θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, με βάση τις αρχές της ίσης απόστασης/μέσης γραμμής». Παράλληλα, χαρακτήρισε τους τουρκικούς ισχυρισμούς και τις αναφορές σε συγκεκριμένες συντεταγμένες ως νομικά αβάσιμους, εσφαλμένους και αυθαίρετους, στον βαθμό που παραβιάζουν κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος στην περιοχή.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 130 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: 

ΥΠΕΞ: Τελεσίγραφο στον πρέσβη της Λιβύης – Απέλαση αν δεν συνεργαστεί (video)

Νέα εκδοτική προσφορά στη «Νέα Σελίδα» την Κυριακή