Πόσο θα αντέξει η τουρκική οικονομία;

Διογκώνεται το πρόβλημα των κόκκινων δανείων - Οι αναλυτές προειδοποιούν για φούσκα



9 Ιανουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 9:18 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:18 πμ


Μπορεί ο Ταγίπ Ερντογάν να επιδίδεται σε επίδειξη ισχύος και να τα βάζει με θεούς και δαίμονες, ωστόσο αργά ή γρήγορα θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη σκληρή πραγματικότητα. 

της Αμαλίας Κάτζου
[email protected]

Οι πιέσεις που δέχεται η τουρκική λίρα, που πλέον βρίσκεται μια ανάσα από την ισοτιμία «1 δολάριο προς 6 λίρες», αποτελούν ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας. Το τουρκικό νόμισμα έχει χάσει περίπου το μισό της αξίας του τα τελευταία δύο χρόνια, παρ’ όλες τις παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας, που και σήμερα προσπάθησε να συγκρατήσει τη βουτιά της λίρας.

Και καθώς ο Ερντογάν διαπιστώνει ότι η λίρα βρίσκεται στη δίνη του κυκλώνα, επιστρατεύει την κεντρική τράπεζα, που ελέγχεται απευθείας από εκείνον, για να στηρίξει το τουρκικό νόμισμα. Σημειώνεται ότι πριν από δύο εβδομάδες η κεντρική τράπεζα τροποποίησε τους νομισματικούς κανόνες προκειμένου να μαζέψει περισσότερα δολάρια από την εσωτερική αγορά και να τα χρησιμοποιήσει στην εκστρατεία ενίσχυσης της λίρας, αν οι αγορές πιέσουν περισσότερο.

Η συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου με τη λίρα ήταν πριν από τέσσερα χρόνια «1 προς 2» και σήμερα έχει φτάσει στο «1 προς 6», γεγονός που δημιουργεί αλλεπάλληλες αρνητικές επιπτώσεις. Η καταβαράθρωση της λίρας έχει ως συνέπεια την αύξηση του κρατικού χρέους, αφού ο δανεισμός της Τουρκίας είναι σε δολάρια, ιδιαίτερα προς τις ΗΠΑ αλλά και προς άλλες δυτικές χώρες. Αυτό συνεπάγεται περαιτέρω εξάρτηση της Άγκυρας έναντι των ΗΠΑ.

Στα ύψη το χρέος τραπεζών και επιχειρήσεων

Η πτώση της λίρας δημιουργεί προβλήματα και στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, που είχαν δανειστεί σε δολάρια και τώρα το χρέος έχει εκτοξευτεί και είναι δύσκολο να το αποπληρώσουν. Αυτό όμως είναι αρνητικό για τις τράπεζες, καθώς δεν παίρνουν πίσω τα χρήματα από τα δάνεια, ενώ και οι ίδιες δανείστηκαν για να χρηματοδοτήσουν τις επιχειρήσεις. Οι οφειλές από δανεισμό σε ξένο νόμισμα ανέρχονται στα 285 δισ. δολάρια, που αναλογεί σε ποσοστό της τάξης του 28,3% επί του ΑΕΠ. Από τα 285 δισ. δολάρια τα 179 θα πρέπει να δοθούν για την αποπληρωμή ομολόγων που ωριμάζουν, ενώ 146 δισ. δολάρια είναι δάνεια επιχειρήσεων και τραπεζών.

Επομένως, δεν είναι μόνο οι επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με το πρόβλημα του χρέους, αλλά και οι τράπεζες. Τα κόκκινα δάνεια απειλούν τον τραπεζικό κλάδο της Τουρκίας και γι’ αυτό τον λόγο η κυβέρνηση του Ερντογάν προχώρησε τον Απρίλιο σε bail out στηρίζοντας τις τράπεζες, δαπανώντας 4,9 δισ. δολάρια. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη πτώση της λίρας έχει διογκώσει το πρόβλημα των κόκκινων δανείων.

Έκρηξη δανεισμού

Σημειώνεται ότι ο όγκος των δανείων στην Τουρκία έχει εκτιναχθεί έπειτα από τέσσερις γύρους μειώσεων των επιτοκίων με στόχο την παροχή επιπλέον ρευστότητας προς την καταναλωτική αγορά. Από τότε που ανέλαβε τη διοίκηση της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας, ο Murat Uysal έχει μειώσει τα επιτόκια κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες για να απαλύνει την τουρκική οικονομία, που ακόμα εμφανίζει πληγές από την ύφεση και την κρίση στην τουρκική λίρα.

Επιπλέον, τα μέτρα της κεντρικής τράπεζας στοχεύουν στην ελευθέρωση ρευστού για τη λήψη δανείων και τη διατήρηση του momentum. Τα παραπάνω συνέβαλαν ώστε να υπάρξει αύξηση 20% στον όγκο των δανείων στα τέλη του Δεκεμβρίου σε σχέση με τα τέλη Αυγούστου έπειτα από τη μείωση 10% που είχαν υποστεί στις αρχές του 2019, σύμφωνα με τα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας. Τα καταναλωτικά δάνεια εκτινάχθηκαν σε ποσοστό 45%, ενώ τα δάνεια προς επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 15% την ίδια περίοδο.

«Η αύξηση στα καταναλωτικά δάνεια συμβαίνει λόγω της συσσωρευμένης ζήτησης, καθώς οι καταναλωτές θέλουν να έχουν το προβάδισμα με χαμηλό κόστος στα επιτόκια», είπε ο Cagdas Dogan, τραπεζικός αναλυτής της BGC Partners στην Κωνσταντινούπολη: «Τα καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια πρέπει να ακολουθήσουν αυτή την αύξηση, αν είναι βιώσιμη».

Η κυβέρνηση Ερντογάν προσπαθεί να αναθερμάνει την ανάπτυξη της χώρας με φθηνότερη πίστωση, με τις επιχειρήσεις να δυσκολεύονται να ξεπληρώσουν τα χρέη τους λόγω της υποτίμησης της τουρκικής λίρας. Οι εκκλήσεις του Τούρκου Προέδρου αφορούν στις κρατικές τράπεζες, όπου η αύξηση των δανείων έχει ξεπεράσει τις τιμές των εμπορικών τους συνεργατών, μια αύξηση της τάξης του 16% σε σχέση με το 2,6% του ιδιωτικού τομέα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα όσοι έχουν δανείσει το κράτος να δουν τα κέρδη τους μειωμένα κατά 15%, ενώ την ίδια ώρα ο στόχος της κυβέρνησης για ανάπτυξη 5% το 2020-2022 ώθησε τις ιδιωτικές τράπεζες να αυξήσουν την παροχή δανείων με μειωμένα επιτόκια. Το μέσο κόστος των καταναλωτικών δανείων μειώθηκε στο 16% από το 38% πριν από έναν χρόνο.

«Καμπανάκι» από ΔΝΤ

Την προηγούμενη εβδομάδα το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η τουρκική οικονομία παραμένει εύθραυστη και αντιμέτωπη με σημαντικές αδυναμίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα χαμηλά συναλλαγματικά αποθέματα, οι μεγάλες χρηματοδοτικές ανάγκες και οι επιβαρυμένοι ισολογισμοί των τραπεζών και του επιχειρηματικού τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, το ΔΝΤ υπογράμμισε την ανάγκη υιοθέτησης συνετών πολιτικών για την αντιμετώπιση των αδυναμιών και απηύθυνε έκκληση για ένα περιεκτικό πακέτο μεταρρυθμίσεων, που θα εξασφαλίσει ισχυρότερη ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα.

Το Ταμείο επεσήμανε ότι, αν και η πρόσφατη δημοσιονομική τόνωση βοήθησε την οικονομία να ανακάμψει, το έλλειμμα έχει αυξηθεί σημαντικά. Ως εκ τούτου, συστήνει μια ουδέτερη δημοσιονομική στάση για το 2020 σε συνδυασμό με μια πιο σφιχτή νομισματική πολιτική. Σημείωσε επίσης ότι είναι αναγκαία μια ήπια προσαρμογή μεσοπρόθεσμα για να διασφαλιστεί ότι το δημόσιο χρέος θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 135 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: «Κομματιάζοντας» τη νέα Συνθήκη των Σεβρών