Στο μυαλό του Ερντογάν

Η περιοδεία και οι συζητήσεις του «σουλτάνου» στη Βόρεια Αφρική - Η στρατηγική του για Λιβύη και Παλαιστινιακό - Τα μεγαλεπήβολα όνειρα για τον Βόσπορο



4 Φεβρουαρίου 2020 · Ώρα δημοσίευσης: 9:19 πμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:19 πμ


Το 2023 θα είναι μια σημαντική χρονιά για την Τουρκική Δημοκρατία. Θα γιορτάσει τα 100 χρόνια της και ταυτόχρονα θα διοργανωθούν προεδρικές εκλογές. Πόσο πιθανό είναι άραγε ο Πρόεδρος Ερντογάν να έχει βάλει μπροστά από τώρα ένα σχέδιο που και τους Τούρκους πολίτες θα ικανοποιήσει και θα του δώσει τις εκλογές; Το σίγουρο είναι ότι ο Τούρκος Πρόεδρος είναι αποφασισμένος να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας επικαιρότητας συνεχώς. Ακόμα κι αν από πίσω υπάρχει ένα συγκεκριμένο σχέδιο, πολλές φορές όσα κάνει μοιάζουν αποσπασματικά ή αντιφατικά. Ή απλώς δεν τα διαβάζουμε σωστά.

της Βάλιας Καϊμάκη
[email protected]

Ας ξεκινήσουμε με το παράδειγμα του σχεδίου του για τη Λιβύη, το οποίο η Αθήνα διαβάζει -και όχι λανθασμένα- ως ευθεία πρόκληση. Η Τουρκία όμως έχει πολλά συμφέροντα -και πολιτικά και επιχειρηματικά- στη Βόρεια Αφρική. Την περασμένη εβδομάδα ο κ. Ερντογάν επισκέφθηκε, όχι μόνο το Αλγέρι, αλλά και τη Σενεγάλη και την Γκάμπια, αναβαθμίζοντας το ταξίδι του σε μίνι αφρικανική τουρνέ. Στην Αλγερία στο «μενού» δύο ήταν τα κυρίως θέματα: η Λιβύη και οι επιχειρήσεις. Εκεί έγιναν και οι αντιφατικές δηλώσεις του, ότι, δηλαδή, «η κρίση δεν θα επιλυθεί με στρατιωτικά μέσα» και να «ξαναρχίσει ο πολιτικός διάλογος», την ώρα που ετοιμαζόταν να στείλει στρατό για να χτυπήσει τον Χαφτάρ. Ηταν όμως αυτό που οι Αλγερινοί, οι οποίοι έχουν 1.000 χιλιόμετρα σύνορα με τη Λιβύη, ήθελαν ν’ ακούσουν.

Φόρουμ Αφρικής – Τουρκίας

Ταυτόχρονα, συνοδευόταν από πολυμελή αντιπροσωπεία επιχειρηματιών, καθώς η Τουρκία είναι ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στην Αλγερία. Και επιθυμεί να γίνει ακόμα μεγαλύτερος. Στην Κωνσταντινούπολη, μάλιστα, διοργανώνεται κάθε δύο χρόνια το Επενδυτικό Φόρουμ Αφρικής – Τουρκίας. Φεύγοντας δε από το Αλγέρι, ο Ερντογάν εξασφάλισε τη σύμφωνη γνώμη της αλγερινής κυβέρνησης για την ανέγερση νέου κτιρίου πρεσβείας και τη δημιουργία τουρκοαλγερινού πολιτιστικού κέντρου.

Στη Σενεγάλη ο κ. Ερντογάν τόνισε ότι η συνεργασία τους θα φτάσει σε ύψος 1 δισ. δολαρίων μέχρι το 2022 κι αυτό θα αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες χώρες της περιοχής. Οι τουρκικές εταιρείες μπορούν να παρέχουν αρωγή στις κατασκευές, τις μεταφορές, την υγεία και τις υποδομές, είπε, ενώ τόνισε τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που υπάρχουν και δήλωσε ότι η Αφρική θα «λάμψει» τον 21ο αιώνα. Φεύγοντας είχε επτά νέες εμπορικές συμφωνίες στις αποσκευές του. Βέβαια, η μη στάση κατά την τουρνέ στο Μαρόκο δεν πέρασε απαρατήρητη. Παρά τις εξαίρετες μέχρι τότε σχέσεις τους, το 2019 σημειώθηκε μια καμπή στις σχέσεις των δύο χωρών. Η Αγκυρα προσπαθούσε επί δύο χρόνια να πουλήσει στο Ραμπάτ πολεμικά ελικόπτερα τύπου T-129 Atak και η συμφωνία είχε σχεδόν κλείσει, όταν οι ΗΠΑ αποφάσισαν να κλέψουν τον πελάτη και να του πουλήσουν 36 ελικόπτερα Απάτσι αξίας 4,25 δισ. δολαρίων.

Η Αφρική είναι ένα από τα πεδία δραστηριοποίησής του, με πιο σημαντικό ίσως τη Μέση Ανατολή, όπου ο κ. Ερντογάν αντέδρασε αμέσως στο «ειρηνευτικό σχέδιο» του Αμερικανού ομολόγου του, χαρακτηρίζοντάς το «θνησιγενές». «Η συμφωνία είναι ένα σχέδιο προσάρτησης με στόχο τον σφετερισμό των εδαφών των Παλαιστινίων και την καταστροφή της λύσης των δύο κρατών» ήταν η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, που υπογράμμιζε ότι η Ιερουσαλήμ αποτελεί την «κόκκινη γραμμή» της Τουρκίας. Αλλωστε, η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ το 2017 είχε προκαλέσει διπλωματική ψυχρότητα ανάμεσα στην Αγκυρα από τη μια πλευρά και την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ από την άλλη.

Στις 28 Ιανουαρίου ο Λευκός Οίκος έδωσε στη δημοσιότητα τις λεπτομέρειες μιας τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, σημειώνοντας ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν πολλά θέματα που απασχολούν τους δύο συμμάχους στο ΝΑΤΟ, από τη Λιβύη ως τη Συρία. Το γραφείο του Ερντογάν, από την πλευρά του, έδωσε τη δική του ανάγνωση του τηλεφωνήματος, αποκαλώντας το «τηλεφώνημα αβροφροσύνης» στο πλαίσιο του σεισμού που χτύπησε την ανατολική χώρα, υποβαθμίζοντας εντελώς την όποια πολιτική του σημασία.

«Να λύσουν τις διαφορές»

Ωστόσο, ο ειδικός σύμβουλος του Προέδρου των ΗΠΑ Τζουντ Ντιρί δήλωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ «τόνισε τη σημασία η Τουρκία και η Ελλάδα να λύσουν τις διαφορές τους στην Ανατολική Μεσόγειο», ότι σε σχέση με τη Λιβύη συζήτησαν για την ανάγκη να εξαλειφθεί η εξωτερική παρέμβαση στη χώρα και να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός και, τέλος, ότι συμφώνησαν πως πρέπει να σταματήσει η βία στην επαρχία Ιντλίμπ στη Συρία.

Και στο εσωτερικό της χώρας του όμως δεν κάθεται ήσυχος ο Πρόεδρος. Το τελευταίο του σχέδιο, που επανέρχεται συνεχώς στη δημοσιότητα, είναι η μεγάλη διώρυγα του Βοσπόρου, που θα κάνει εκείνες του Παναμά ή του Σουέζ να μοιάζουν παιχνιδάκια. Κι εκεί δεν θα ισχύει η Συνθήκη του Μοντρέ του 1936. Η τελευταία και πιο πρόσφατη επαναφορά εξυπηρετεί κι έναν τρίτο στόχο: την κόντρα του με τον νυν δήμαρχο, Εκρέμ Ιμάμογλου, που είναι κατηγορηματικά αντίθετος. Ο Ταγίπ Ερντογάν, που εγκαινίασε την πολιτική του καριέρα από την ίδια θέση, φοβάται πως θα χρειαστεί να τον αντιμετωπίσει στις προεδρικές κάλπες του 2023. Γι’ αυτό και, ως άλλος Φαραώ, θέλει να χρησιμοποιήσει τον Βόσπορο ως τον Νείλο που θα του εξασφαλίσει τον θρόνο.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 139 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Η Γνώμη της «Νέας Σελίδας»: Απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό