Τα θετικά νέα και οι σκόπελοι στην οικονομία

Η αφωνία και τα «καρφιά» της Moody’s προκάλεσαν μούδιασμα στην κυβέρνηση



2 Σεπτεμβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 3:59 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 3:59 μμ


«Ολα θα κριθούν από την πορεία της οικονομίας τους επόμενους μήνες». Με αυτή τη φράση επιβεβαιώνει κυβερνητικός αξιωματούχος πως στην κυβέρνηση έχουν συνειδητοποιήσει ότι τα δύσκολα είναι μπροστά και ότι για να εισέλθει η χώρα σε τροχιά πραγματικής ανάπτυξης απαιτείται επανεκκίνηση της οικονομίας σε όλα τα επίπεδα.

Της Αμαλίας Κάτζου

[email protected]

Σίγουρα η ραγδαία αποκλιμάκωση στις αποδόσεις των ομολόγων, ως απόρροια της πλήρους άρσης των capital controls, δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ελληνική οικονομία. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει όμως να σημειωθεί ότι η κατάργηση των κεφαλαιακών ελέγχων ήταν αναπόφευκτη μετά την έξοδο της χώρας από το πρόγραμμα στήριξης και τη βελτίωση τόσο των μακροοικονομικών δεικτών όσο και των προοπτικών των τραπεζών.

Τα πρώτα βήματα είχαν γίνει τον τελευταίο ενάμιση χρόνο με τη σταδιακή χαλάρωση των capital controls. Εξάλλου, από τον Ιούνιο ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος είχε εκτιμήσει ότι οι κεφαλαιακοί περιορισμοί θα αίρονταν άμεσα.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας όταν ανέλαβε την εξουσία βρήκε την οικονομία να έχει ανακάμψει, τη χώρα να έχει ενισχύσει την αξιοπιστία της σε διεθνές επίπεδο και ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας ύψους 37 δισ. ευρώ. Σε αυτά να προσθέσουμε επίσης τις επιτυχημένες εξόδους στις αγορές αλλά και τη βελτίωση των προοπτικών του τραπεζικού κλάδου. Επομένως, υπήρχε η «μαγιά» για να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο που θα οδηγήσει στην οικονομική ανάταση της χώρας.

Ενθαρρυντικό στοιχείο

Αποτελεί, λοιπόν, ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο το γεγονός ότι η απόδοση του ελληνικού 10ετούς κατακτά νέα ιστορικά χαμηλά, διαμορφούμενο κάτω του 1,7%. Αναφορικά δε με τους 5ετείς τίτλους, η απόδοσή τους τις προηγούμενες μέρες υποχώρησε κάτω από το 1%. Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία του ΙΟΒΕ καταγράφουν νέα αύξηση του δείκτη οικονομικού κλίματος τον Αύγουστο.

Πολύ καλύτερος από το κλίμα που επικρατεί στην Ευρώπη, στην Ελλάδα ο συνολικός δείκτης καταγράφει βελτίωση στο 108,4 έναντι 105,3 τον Ιούλιο και 101 τον Ιούνιο. Ειδικότερα, σημαντική είναι η βελτίωση στον χώρο των υπηρεσιών, ενώ ανοδικά κινείται και το κλάδος του εμπορίου. Παράλληλα, αύξηση 8,15% παρουσίασαν τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού τον Ιούλιο και διαμορφώθηκαν στα 28.589 εκατ. ευρώ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 31.100 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 2.386 εκατ. ευρώ ή 8,3% έναντι του στόχου.

Ολες οι παραπάνω εξελίξεις προκαλούν ικανοποίηση στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς δίνουν τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να σχεδιάσει με μεγαλύτερη άνεση το οικονομικό πρόγραμμα των επόμενων μηνών.

Προβληματισμός

Ωστόσο, ο δρόμος δεν θα είναι στρωμένος με… ροδοπέταλα για τον υπουργό Οικονομικών, Χρήστο Σταϊκούρα. Ηδη η «αφωνία» της Moody’s την προηγούμενη Παρασκευή και μια ανάλυση του ίδιου οίκου αξιολόγησης τέσσερις μέρες μετά έχουν προκαλέσει ένα «μούδιασμα» στο οικονομικό επιτελείο.

Και μπορεί να μην υπήρξε επίσημη αντίδραση ούτε από το Μέγαρο Μαξίμου ούτε από το υπουργείο Οικονομικών για το γεγονός ότι ο αμερικανικός οίκος αξιολόγησης δεν πραγματοποίησε την προγραμματισμένη για τα ξημερώματα του προηγούμενου Σαββάτου αξιολόγηση για το αξιόχρεο της ελληνικής οικονομίας, αλλά σχολιάστηκε εντός των κυβερνητικών κύκλων.

Βεβαίως, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό, αν και στην τρέχουσα συγκυρία οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Δεν υπάρχει πολιτική αβεβαιότητα, η χώρα πραγματοποίησε πριν από λίγο καιρό επιτυχημένη έξοδο στις αγορές, τα επιτόκια των ομολόγων παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά και η βελτίωση των οικονομικών προοπτικών συνεχίζεται.

Υπό αυτές τις συνθήκες, στην κυβέρνηση ανέμεναν μια ευνοϊκή εξέλιξη από τη Moody’s, τουλάχιστον στο επίπεδο των προοπτικών (outlook). Δηλαδή η Moody’s να αναβαθμίσει τις προοπτικές της χώρας.

Τελικώς, ο οίκος Moody’s προτίμησε να τηρήσει «σιγήν ιχθύος» και να μην εκδώσει καμία ετυμηγορία για την Ελλάδα. Είχε, άλλωστε, φροντίσει λίγες ώρες νωρίτερα να στείλει μήνυμα ότι τα επίμονα «αγκάθια» της ελληνικής οικονομίας -από τις χαμηλές επενδύσεις και τις αρνητικές δημογραφικές τάσεις έως τους κινδύνους του τραπεζικού τομέα και το υπέρογκο χρέος- δεν αφήνουν προς το παρόν περιθώρια για σημαντικές αλλαγές στο αξιόχρεό της.

Η Moody’s είχε αναβαθμίσει το αξιόχρεο της ελληνικής οικονομίας κατά δύο κλίμακες, στο Β1, τον περασμένο Μάρτιο με σταθερή προοπτική (outlook). H αξιολόγηση είναι αντίστοιχη εκείνης του οίκου Standard & Poor’s, που όμως δίνει θετική προοπτική και μία βαθμίδα χαμηλότερη από εκείνη της Fitch (BB- με σταθερό outlook). Σημειώνεται ότι η βαθμολογία της Moody’s στην Ελλάδα είναι στο B1, ένα επίπεδο κάτω από αυτή της Fitch, η οποία στις αρχές του μήνα άφησε τη χώρα στάσιμη (BB- με σταθερό outlook).

Σύμφωνα με οικονομολόγους, η μη πραγματοποίηση της αξιολόγησης από τη Moody’s οφείλεται στους εξής λόγους: καταρχάς, οι αναλυτές του οίκου ίσως αναμένουν την ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και την κατάθεση του προϋπολογισμού του 2020 για να έχουν σαφή άποψη για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης και ότι θα επιδράσει στο ΑΕΠ της χώρας.

Κατά δεύτερο λόγο, πιθανότατα η στάση αναμονής της Moody’s να οφείλεται στην επιδείνωση του διεθνούς κλίματος αλλά και στο υφεσιακό περιβάλλον που διαμορφώνεται σε οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως, π.χ., στη γερμανική. Με τις αγορές σε παγκόσμιο επίπεδο να κινούνται νευρικά και τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ – Κίνας να κλιμακώνεται, οι αναλυτές της Moody’s μάλλον θα θέλουν να διαπιστώσουν εάν και σε ποιο βαθμό θα επηρεαστεί η ελληνική οικονομία.

Σε όλα αυτά να προσθέσουμε, ασφαλώς, ότι ο Σεπτέμβριος θα είναι κομβικός μήνας για το οικονομικό επιτελείο. Την 4η Σεπτεμβρίου η ΕΛΣΤΑΤ θα ανακοινώσει τα προσωρινά στοιχεία για την πορεία του ΑΕΠ για το β΄ τρίμηνο του 2019. Την επομένη, 5 Σεπτεμβρίου, θα συνέλθει το Euroworking Group και το Σάββατο 7 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της ομιλίας του στη ΔΕΘ θα ξεδιπλώσει τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Στις 13 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, θα βρίσκεται στο Ελσίνκι της Φινλανδίας για να συμμετάσχει στο Eurogroup. Στις 16 Σεπτεμβρίου θα επιστρέψουν δε στην Αθήνα τα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών και στις 23 του ίδιου μήνα θα ακολουθήσουν και οι επικεφαλής τους στο πλαίσιο της τέταρτης μεταμνημονιακής αξιολόγησης. Επομένως είναι λογικό οι οίκοι αξιολόγησης να αναμένουν τις εξελίξεις σε όλα τα μέτωπα και στη συνέχεια να προχωρήσουν σε οποιαδήποτε πιστοληπτική αξιολόγηση για την ελληνική οικονομία.

«Γρίφος» η αναβάθμιση

Κι ενώ η Μoody’s απέφυγε να αξιολογήσει την ελληνική οικονομία, λίγα 24ωρα αργότερα εξέδωσε έκθεση για την Ελλάδα, στην οποία δεν φάνηκε διατεθειμένη να προχωρήσει σε κάποια άμεση αναβάθμιση, αν και επιβεβαίωσε την πορεία βελτίωσης της ελληνικής οικονομίας. Μάλιστα, επεσήμανε ότι οι αξιολογήσεις της θα βρίσκονται στην κατηγορία «Β» για τα επόμενα χρόνια αν δεν υπάρξει σημαντική περαιτέρω βελτίωση στην ισχυροποίηση των θεσμών και στις οικονομικές επιδόσεις.

Η συγκεκριμένη διατύπωση είναι και γρίφος σε έναν βαθμό, καθώς από τις εννέα βαθμίδες αξιολόγησης στην κατηγορία «Β» οι τρεις υψηλότερες εντάσσονται μεταξύ των επενδυτικών.

Στην εισαγωγή του ο οίκος αναφέρει ότι τα δυνατά σημεία της χώρας είναι η αποτελεσματική πορεία υλοποίησης ενός απαιτητικού συνόλου διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, το πολύ χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και οι ελεγχόμενες ανάγκες δανεισμού εν μέσω της τρέχουσας διαδικασίας στήριξης από τους πιστωτές, καθώς και τα πολύ υψηλότερα επίπεδα πλούτου σε σχέση με άλλες χώρες που βρίσκονται στην ίδια βαθμίδα αξιολόγησης.

Από την άλλη, επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει να αντιμετωπίσει και προκλήσεις: τη μείωση του πολύ υψηλού επιπέδου του χρέους της, η οποία θα απαιτήσει μια πολύ σφιχτή δημοσιονομική πολιτική για τα επόμενα χρόνια, τη διατήρηση της επικέντρωσης στην ολοκλήρωση των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της διακυβέρνησης και την επιτάχυνση της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων των τραπεζών.

Αισιόδοξοι οι αναλυτές για την επόμενη μέρα

Εν τω μεταξύ, αισιόδοξες είναι οι προβλέψεις ξένων αναλυτών για την πορεία της ελληνικής οικονομίας μετά το νέο ιστορικό χαμηλό του 10ετούς ομολόγου και την κατάργηση των capital controls. «Οι επενδυτές συρρέουν στην Ελλάδα, καθώς η χώρα που ήταν παρίας για τις αγορές αναδύεται από την οικονομική κρίση, με τις τιμές των μετοχών να έχουν εκτοξευτεί και τις αποδόσεις των ομολόγων να κατρακυλούν», ανέφεραν σε δημοσίευμά τους οι «Financial Times».

Η αυξανόμενη εμπιστοσύνη των επενδυτών αντικατοπτρίζει το υγιές πρωτογενές πλεόνασμα της Ελλάδας και τη συνεργασία των θεσμών της ΕΕ με τη νέα κεντροδεξιά κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, σύμφωνα με τον Νικ Γουόλ. «Αυτό που δεν ήθελαν να δουν οι αγορές ήταν η νέα κυβέρνηση να πηγαίνει ενάντια στις επιθυμίες των Ευρωπαίων εταίρων.

Η κίνηση με τα capital controls ήταν αναμενόμενη, αλλά το γεγονός ότι έγινε, διασφαλίζοντας ότι υπήρξε διαβούλευση με τις Αρχές της ΕΕ γι’ αυτό, ήταν ένα καλό σημάδι», αναφέρει ο Νικ Γουόλ της Merian Global Investors, που κατέχει ελληνικά ομόλογα.

«Η αγορά δίνει προκαταβολικά κάποια εύσημα στο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης», σχολίασε ο Ρικάρντο Γκαρσία, επικεφαλής οικονομολόγος της UBS Global Wealth Management. Παρ’ όλα αυτά, σημείωσε ότι κάποιοι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί τόσο για το χρέος όσο και εξαιτίας της πρόσφατης ιστορίας της Ελλάδας.

«Τα χειρότερα έχουν περάσει, αλλά υπάρχει ακόμη ένα στίγμα. Το βλέπουμε στους πελάτες μας. Υπάρχει ακόμη αυτή η εικόνα της Ελλάδας ότι είναι επένδυση με ρίσκο», σημείωσε χαρακτηριστικά Ρικάρντο Γκαρσία.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 117 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 1 Σεπτεμβρίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη Νέα Σελίδα: Στα σκαριά bad bank