Το πρώτο επίσημο καλοκαίρι της κλιματικής αλλαγής



19 Αυγούστου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 5:08 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 5:08 μμ


Για το πιο ζεστό καλοκαίρι που καταγράφηκε ποτέ κάνουν λόγο οι επιστήμονες – Πέντε από τα πιο θερμά έτη των τελευταίων 150 χρόνων στην Αθήνα την περίοδο 2010-2018, σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο – Ποια είναι τα σενάρια για τη χώρα μας

«Ανέκαθεν υπήρχαν ζεστά καλοκαίρια. Ομως αυτό δεν είναι πια το καλοκαίρι της νιότης μας. Δεν είναι το καλοκαίρι των παππούδων μας. Είναι μια έκτακτη κατάσταση κλιματικής αλλαγής. Αυτά τα ακραία καιρικά γεγονότα είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Και το παγόβουνο λιώνει ταχύτατα», σχολίασε πριν από λίγες μέρες μιλώντας σε δημοσιογράφους ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Στην πραγματικότητα, τα κακά μαντάτα είχαν αρχίσει να έρχονται από την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου με το εκτενές και πρωτόγνωρο λιώσιμο των πάγων στο 40% της έκτασης της Γροιλανδίας. Τον επόμενο μήνα το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής θα χτυπούσε και τη δική μας πόρτα μέσα από τα τραγικά καιρικά φαινόμενα της Χαλκιδικής, που προκάλεσαν τον θάνατο 7 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 108.

Τελευταίο εξωφρενικό περιστατικό, μια από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές στη σύγχρονη Ιστορία ή, αλλιώς, οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές σε δασικές εκτάσεις στη Σιβηρία. Η έκταση που κάηκε ήταν 900.000 στρεμμάτων, όση του Βελγίου. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το φετινό καλοκαίρι είναι το πιο ζεστό των τελευταίων 200 χρόνων, ενώ, σύμφωνα με τους ειδικούς του προγράμματος Copernicus (επιστημονικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την παρακολούθηση της Γης, όπου η συλλογή δεδομένων γίνεται από ένα σύνθετο σύστημα δορυφόρων αλλά και επίγειων μέσων), και ο περασμένος Ιούνιος ήταν ο πιο ζεστός Ιούνιος που έχει καταγραφεί ποτέ, με τα ρεκόρ να σπάνε σε όλο τον κόσμο – από το Δελχί ως τον Αρκτικό Κύκλο.

Ενδεικτικό της νέας κατάστασης είναι ότι ακόμα και στις βόρειες χώρες της Ευρώπης, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γερμανία, τον περασμένο μήνα σημειώθηκαν θερμοκρασίες πάνω από 40 βαθμούς Κελσίου.

«Ο Ιούλιος είναι γενικά ο πιο ζεστός μήνας του έτους στον κόσμο. Σύμφωνα όμως με τα δεδομένα μας, ο Ιούλιος του 2019 είναι με μικρή διαφορά ο πιο ζεστός μήνας που έχει καταγραφεί ποτέ», ανέφερε σχετικά ο επικεφαλής του προγράμματος Copernicus, Ζαν-Νοέλ Τεπό, και πρόσθεσε: «Με τη συνέχιση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τις επιπτώσεις τους στην παγκόσμια αύξηση των θερμοκρασιών τα ρεκόρ θα συνεχίσουν να καταρρίπτονται».

Την ίδια περίοδο οι θερμοκρασίες ήταν επίσης υψηλότερες από τις συνήθεις στην Αλάσκα, στη Γροιλανδία και σε ορισμένα τμήματα της Σιβηρίας, καθώς και στην Κεντρική Ασία και σε ορισμένες περιφέρειες της Ανταρκτικής. Οσο για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας, αυτός ήδη εκτιμά ότι το 2019 θα περιληφθεί στο top 5 των πιο ζεστών ετών.

Δύο επιστήμονες βλέπουν το μέλλον… πύρινο

Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Νίκος Μιχαλόπουλος, εξηγεί στη «Νέα Σελίδα» το φαινόμενο του πιο ζεστού καλοκαιριού που καταγράφηκε ποτέ:

«Είναι αλήθεια ότι φέτος καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο τα ιστορικά ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών σε όλη την Ευρώπη. Ετσι, ο Ιούνιος ήταν ο θερμότερος μήνας των τελευταίων 140 χρόνων, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, με τη μέση θερμοκρασία στην Ευρώπη να είναι σχεδόν 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου αναφοράς (1981-2010). Ταυτόχρονα, από τις πρώτες ενδείξεις και ο Ιούλιος ήταν ο θερμότερος Ιούλιος των τελευταίων 140 ετών, οριακά υψηλότερος από τον τελευταίο πιο θερμό Ιούλιο του 2016.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η θερμοκρασία έχει ανέβει από την προβιομηχανική περίοδο σχεδόν κατά 1,2 βαθμό Κελσίου, πλησιάζοντας επικίνδυνα τον στόχο του 1,5 βαθμού της Συμφωνίας του Παρισιού για το 2050. Οι τεράστιες πυρκαγιές στη Βόρεια Ευρώπη πέρσι και φέτος στη Σιβηρία είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Είναι και οι μεγαλύτερες των τελευταίων 10.000 ετών, σύμφωνα με τους παλαιοκλιματολόγους, ενώ εκπέμπουν τεράστιες ποσότητες θερμοκηπικών αερίων, επιδεινώνοντας την κατάσταση. Αυτά τα ακραία γεγονότα είχαν προβλεφθεί σε γενικές γραμμές από τα κλιματικά μοντέλα. Μάλιστα, πρόσφατη εργασία στο έγκριτο περιοδικό “Nature” αναφέρει ότι η κλιματική αλλαγή έχει αποτέλεσμα την αύξηση έως και πέντε φορές της πιθανότητας εκδήλωσης των ακραίων αυτών φαινομένων στην Ευρώπη».

Η ίδια κατάσταση από άποψη θερμοκρασιών εμφανίζεται και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με εργασία της ερευνήτριας του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δήμητρας Φουντά, που βασίζεται στα ιστορικά στοιχεία (1858-2018), «η ανοδική τάση της ετήσιας θερμοκρασίας από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα είναι εντυπωσιακή. Ταυτόχρονα με την αυξητική τάση της θερμοκρασίας έχει σημειωθεί και σημαντική αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης επεισοδίων καύσωνα κατά την ίδια χρονική περίοδο.

Επίσης, τα πέντε από τα θερμότερα έτη του τελευταίου ενάμιση αιώνα καταγράφηκαν στην Αθήνα κατά την περίοδο 2010-2018. Η μελλοντική αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας στην Ελλάδα (3-4 βαθμοί Κελσίου ανάλογα με το μοντέλο), σε συνδυασμό με τη μείωση της βροχόπτωσης κατά περίπου 30% μέχρι τα τέλη του αιώνα, αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις, με αύξηση των ασθενειών που προκαλούνται από φορείς (vector-borne diseases), μεταβολή της περιόδου των καλλιεργειών, έντονη ξηρασία (στα νότια, ανατολικά ηπειρωτικά και στην Κρήτη), αύξηση δασικών πυρκαγιών (σε όλη την Ανατολική Ελλάδα), αύξηση των πλημμυρικών φαινομένων, διάβρωση των ακτών, αλλαγή στη βιοποικιλότητα κ.ά. Σύμφωνα δε με την Εκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος του 2011, σε περίπτωση μη λήψης μέτρων οι παραπάνω επιπτώσεις μπορεί να στοιχίσουν στην ελληνική οικονομία έως και 700 δισ. ευρώ μέχρι τα τέλη του αιώνα, υπολογισμός που αναμένεται να αναθεωρηθεί προς τα άνω στη νέα έκθεση».

Και τα καλά νέα για την παρακολούθηση της Κλιματικής Αλλαγής στη χώρα μας

Ο Μανώλης Πλειώνης, πρόεδρος του Δ.Σ του  Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών μιλά στην «Νέα Σελίδα»΄για τι θετικές πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο της επιστημονικής τεχνογωσίας στη χώρα μας γαι το φαινόμενο της Κλιματικής Αλλαγής

« Το Εθνικό Αστεροσκοπείο ανατιλαμβανόμενο την κρισιμότητα του θέματος έχει ανάγει το ζήτημα της μελέτης και κατανόησης της Κλιματικής Αλλαγής αλλά και της ανάπτυξης καινοτόμων υπηρεσιών πρόγνωσης, εντοπισμού, παρακολούθησης και μελέτης των αποτελεσμάτων έντονων φυσικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών, ως μείζον στρατηγικό του στόχο, με εμβληματικές πρωτοβουλίες, σε όλα τα επίπεδα.

Αναπτύσσουμε συνεχώς τα πανελλαδικά δίκτυα επίγειων μετρητικών σταθμών μας, που σήμερα αριθμούν τους 670 και καλύπτουν όλη την Ελληνική Επικράτεια- από τις εσχατιές του Καστελλόριζου, των Αντικυθήρων και την Γαύδο έως τον Έβρο και τα Ιόνια νησιά. Συστήνουμε την μοναδική στην Ελληνική επικράτεια ολοκληρωμένη υποδομή συλλογής κλιματικών και γεωφυσικών δεδομένων, το Παρατηρητήριο Γεωπιστημών και Κλιματικής Αλλαγής Ανικυθήρων (ΠΑΓΓΑΙΑ) που θα μας δώσει την δυνατότητα να παρακολουθούμε τις κλιματικές παραμέτρους στην ευρύτερη περιοχή κι έτσι να ‘τρέχουμε’ κλιματικά μοντέλα με μεγαλύτερη ακρίβεια, βοηθητικά στην κατανόηση των επιπτώσεων που θα υπάρξουν στην φύση και στην οικονομία» .

*δημοσιεύτηκε στο φύλλο 114 της εφημερίδας ‘Νέα Σελίδα’ την Κυριακή 11.08.2019