Από τη Συνθήκη της Βεστφαλίας έως τις μέρες μας η θέση ενός κράτους στο διεθνές στερέωμα εξαρτάται από την ισχύ του, τις συμμαχίες που έχει συνάψει και το σύνολο στο οποίο έχει ενταχθεί. Η χώρα μας, που βγαίνει βαθιά τραυματισμένη από τη δεκαετή οικονομική κρίση, κατάφερε τα τελευταία χρόνια να αποκαταστήσει τη διεθνή αξιοπιστία της. Εχοντας ως ισχύ τη γεωπολιτική της θέση και την ταυτότητα του κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στάθηκε στα πόδια της με αξιοπρέπεια ασκώντας μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και παρήγαγε αποτελέσματα που μπορεί μεν να είχαν πολιτικό κόστος, όπως, λόγου χάρη, η Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά συνέβαλαν στην αναγκαία εξωστρέφεια και την ανάδειξή μας ως χώρα πρωταγωνίστρια στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.
Toυ Δημήτρη Στεμπίλη
Παρά τη θετική εικόνα της χώρας όμως οι κίνδυνοι παραμένουν μεγάλοι. Το διεθνές τοπίο είναι κινούμενη άμμος και τις αιωρούμενες απειλές επιτείνει η αλλοπρόσαλλη αλλά σταθερά επιθετική
πολιτική της γείτονος και του «νεοσουλτάνου» Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι συνεχείς προκλήσεις σχετικά με την κυπριακή ΑΟΖ και η αποστολή του γεωτρύπανου «Γιαβούζ», παρά τις επιπλήξεις από ΗΠΑ και ΕΕ, αποτελούν μόνο κάποια από τα επαναλαμβανόμενα συμβάντα που υπονομεύουν τις διμερείς μας σχέσεις και τις ισορροπίες στην περιοχή, όταν, μάλιστα, η Ελλάδα διά στόματος και του νέου υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Δένδια, επιδιώκει την ειρηνική συνύπαρξη. Ωστόσο, ο κ. Δένδιας ανέφερε πολύ σωστά «να μην ξεχνάμε ότι η χώρα μας, που παραδοσιακά κρατάει κλάδο ελαίας, είναι μια χώρα που διαθέτει και ξίφος», επικαιροποιώντας τη ρήση του Χένρι Κίσινγκερ «η μετριοπάθεια είναι προσόν μόνο όταν οι άλλοι αντιλαμβάνονται ότι έχεις και άλλες επιλογές».
Δεν είναι όμως μόνο η παράμετρος «Τουρκία» που επηρεάζει τη σταθερότητα στην περιοχή. Στη γεωπολιτική σκακιέρα τα πιόνια είναι πια πολλών διαφορετικών χρωμάτων και διαστάσεων. Η αμερικανοϊρανική διένεξη, παραδείγματος χάριν, μπορεί να ανεβάσει την ένταση και το πολιτικό θερμόμετρο στα ύψη, όπως έγινε αυτή την εβδομάδα με αφορμή το γεγονός του απόπλου από το Γιβραλτάρ του ιρανικού τάνκερ «Grace 1», με τις ΗΠΑ να στέλνουν μήνυμα ότι αν ελλιμενιστεί σε ένα κράτος αυτό θα σημαίνει ότι το τελευταίο ενισχύει την τρομοκρατία κ.ο.κ. Οι ισορροπίες είναι τόσο λεπτές, ειδικά όταν αυτοί που λαμβάνουν αποφάσεις είναι της ιδιοσυγκρασίας του Ντόναλντ Τραμπ ή του Ταγίπ Ερντογάν, στον οποίο ειρήσθω εν παρόδω ο πρώτος τού είχε δώσει φιλί ζωής στα τέλη Ιουνίου ρίχνοντας την ευθύνη για την αγορά των S-400 στην περίοδο διακυβέρνησης Ομπάμα.
Η Αθήνα οφείλει να είναι εξαιρετικά προσεκτική στην παρούσα συγκυρία, κάτι που φαίνεται να αντιλαμβάνεται με ξεκάθαρο τρόπο η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Οπως πολύ σωστά ειπώθηκε, δεν υπάρχουν αχαρτογράφητα νερά στο στάτους της χώρας μας, αλλά διεθνές πλαίσιο στο οποίο υποχρεούνται όλοι να συμμορφώνονται. Η παρτίδα παίζεται από τη Γη του Πυρός έως τον Βερίγγειο Πορθμό και από την Τασμανία έως την Αλάσκα. Ενας λόγος παραπάνω για την ιστορικά θερμή γεωπολιτικά ζώνη όπου βρισκόμαστε. Η Ελλάδα έχει σημαντικό ρόλο να παίξει ως περιφερειακή δύναμη που αξιοποιεί την ιστορική της πορεία, την πολιτιστική κληρονομιά της και την αναπτυξιακή της δυναμική, με την τελευταία να διευρύνει τον ρόλο της ελληνικής διπλωματίας. Τα διαπιστευτήριά μας αξιολογούνται καθημερινά από τη διεθνή κοινότητα και θα παρέμεναν αξιόπιστα ακόμη κι αν δεν σπεύδαμε να αναγνωρίσουμε τον Γκουαϊδό στη Βενεζουέλα.
ΥΓ.: Την προηγούμενη εβδομάδα έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών ο ιστορικός, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και επιστημονικός διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Κωνσταντίνος Σβολόπουλος. Η συμβολή του εκλιπόντος στην ελληνική ιστοριογραφία είναι εξαιρετικά σημαντική, κυρίως για την ιστορία των διεθνών σχέσεων και την προσωπικότητα του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ο Κωνσταντίνος Σβολόπουλος ήταν, όπως πολύ σωστά γράφτηκε, ένας θεσμικός ιστορικός με ανοιχτό όμως μυαλό για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Δημοσιεύτηκε στα «Ιδεογράμματα» της Νέας Σελίδας την Κυριακή 25/8/2019.
