Το παρασκήνιο της ιστορικής συμφωνίας Κράτους – Εκκλησίας



11 Νοεμβρίου 2018 · Ώρα δημοσίευσης: 8:50 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 9:02 μμ


  • Πρώτη δημοσίευση: 9/11/2018 23:24
  • Tελευταία ενημέρωση: 11/11/2018 20:50

Ήταν στα μέσα του 2016, που μια ακόμα βραδινή συζήτηση μεταξύ Αρχιεπισκόπου και πρωθυπουργού αφορούσε την εκκλησιαστική περιουσία, τις δυνατότητες που υπάρχουν για αξιοποίηση των μαρμάρων της Πεντέλης ή των οικοπέδων στη Βουλιαγμένη.

Τους επόμενους μήνες οι συζητήσεις έγιναν όλο και πιο συγκεκριμένες, και σε ό,τι αφορά την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας αλλά και την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Ενα θέμα που η κυβέρνηση έφερε με την «απειλή» της αλλαγής του Άρθρου 3, το οποίο ανησυχούσε την Εκκλησία.

Η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα προς την Εκκλησία ήταν η καλύτερη που είχε ποτέ εμφανιστεί, κάτι που ο Αρχιεπίσκοπος αναγνώρισε. Γιατί, όπως είναι γνωστό, συζητήσεις έγιναν και επί Σαμαρά, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια Εταιρεία Αξιοποίησης Ακίνητης Εκκλησιαστικής Περιουσίας από το κράτος και την Αρχιεπισκοπή Αθηνών (μόνο).

Οι περισσότεροι ιεράρχες ήταν αρνητικοί, αλλά οι περισσότεροι πείστηκαν σιγά σιγά από τις συζητήσεις. Το 2017 ο τότε υφυπουργός Οικονομίας, Αλέξης Χαρίτσης, άρχισε πρόγραμμα καταγραφής της εκκλησιαστικής περιουσίας, στο οποίο έως σήμερα συμμετέχουν 22 από τις 77 μητροπόλεις της χώρας.

Στην όλη συζήτηση, και για την περιουσία και για τις αλλαγές στο Σύνταγμα, συμμετείχε και ο υπουργός Παιδείας, Κώστας Γαβρόγλου, με τον οποίο η Εκκλησία και το Πατριαρχείο διατηρούν σχέσεις συνεννόησης, σε αντίθεση με τον Νίκο Φίλη.

Από την πλευρά της Εκκλησίας καθοριστικός παράγοντας ήταν ο αρμόδιος για τα οικονομικά, μητροπολίτης Ιωαννίνων, Μάξιμος, όπως και ο αρχιγραμματέας, ο Μεθώνης Κλήμης. Στην όλη συνεννόηση συνέβαλε και ο επικεφαλής της ΜΚΟ «Αποστολή», Κωστής Δήμτσας, που στο μεταξύ έγινε (τον Αύγουστο) και διοικητής του Αγίου Ορους με συμφωνία Ιερώνυμου και πρωθυπουργού.

Επρεπε όμως να περάσουν πολλοί μήνες για να αποφασίσει ο Αρχιεπίσκοπος να προχωρήσει με αποφασιστικό βηματισμό. Το καθοριστικό στοιχείο ήταν η… έξοδος από το μνημόνιο. Δεν υπάρχει πλέον ο κίνδυνος να καταπιεί και τα ακίνητα της Εκκλησίας κάποιο ΤΑΙΠΕΔ ή κάποιοι υπερταμείο υπέρ του χρέους.

Οι τελευταίες καθοριστικές συναντήσεις

Το τελευταίο διάστημα η επεξεργασία των κειμένων μπήκε στο τελικό στάδιο. Στις αρχές Οκτωβρίου, όταν πλέον έφτασε στη Βουλή το θέμα της Συνταγματικής Αναθεώρησης, η συζήτηση μπήκε στο τελικό στάδιο. Συμφωνήθηκε το κείμενο της συνταγματικής αλλαγής στο Αρθρο 3.

Αυτό που προστίθεται είναι η διατύπωση ότι το ελληνικό κράτος θα είναι «ουδετερόδοξο». Συγχρόνως όμως διασφαλίζεται ότι δεν θα μπορεί κάθε Εκκλησία (παλαιοημερολογίτες κ.ά.) να εμφανίζεται ως Ορθόδοξη και να έχει τα δικαιώματα της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Η συνάντηση Αρχιεπισκόπου – Τσίπρα πριν από δέκα μέρες στην Αρχιεπισκοπή ήταν και η καθοριστική. Τα θέματα εκεί «κλείδωσαν» και συμφωνήθηκαν τα βασικά κείμενα. Πρωτίστως το ζήτημα της αλλαγής στο Σύνταγμα. Οι νομικοί και των δύο πλευρών επεξεργάστηκαν και τις λεπτομέρειες. Ενεργό ρόλο διαδραμάτισαν ο Γιώργος Κατρούγκαλος και ο Δημήτρης Τζανακόπουλος όπως επίσης και ο νέος γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου, Ακρίτας Καϊδατζής.

Την περασμένη Δευτέρα (5/11) το βράδυ έγινε και πάλι ανταλλαγή σχεδίων της συμφωνίας. Την Τρίτη (6/11) το απόγευμα στο Μέγαρο Μαξίμου έγινε η επίσημη συνάντηση και ολοκληρώθηκε η διαδικασία για τη συμφωνία. Είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις, και για τα δύο θέματα, την αναθεώρηση και την περιουσία. Ομως η συνεννόηση μεταξύ πρωθυπουργού και Αρχιεπισκόπου έχει προβλέψει και τις αντιδράσεις.

Σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση υπάρχουν και αυτοί που προτείνουν στον Αλέξη Τσίπρα να προχωρήσει όλα τα θέματα με πρωτοβουλία κυβερνητική, σε περίπτωση που η Ιεραρχία (Σύνοδος) αποφασίσει να μπλοκάρει τις εξελίξεις. Η στάση όμως της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου έδειξε ότι τα πράγματα έχουν συμφωνηθεί και προχωρούν. Μάλιστα μητροπολίτες όπως ο Μεσογαίας και Λαυρεωτικής, Νικόλαος (γνωστός για τις άκαμπτες θέσεις του), υποστηρίζουν τη συμφωνία.

Δημοσιεύτηκε στη «Νέα Σελίδα», τεύχος 75, σελ την Κυριακή 11/11/2018

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:  Ο Τσίπρας σπάει όλα τα στεγανά – Αποφασισμένος για ρήξεις και τομείς παντού