Η έκρηξη αφίξεων βουλιάζει τα νησιά

Ασφυκτική η κατάσταση στα νησιά. 10.258 άνθρωποι έφτασαν στη χώρα μας μόνο τον Σεπτέμβριο, αριθμός ρεκόρ για έναν μήνα. Την ίδια ώρα η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει χωρίς λύση το δημογραφικό πρόβλημα. Ποια μέτρα μπορεί να ζητήσει η ελληνική κυβέρνηση στα πλαίσια της Ευρώπης



7 Οκτωβρίου 2019 · Ώρα δημοσίευσης: 2:22 μμ · Τελευταία τροποποίηση: 2:22 μμ


Στοιχεία που περιλαμβάνονται στις επίσημες καταγραφές του ελληνικού κράτους είναι αυτά που ωθούν σε προβληματισμό, υπό το καθεστώς μιας εντεινόμενης ανησυχίας.

του Βασίλη Ταλαμάγκα
[email protected]

Τον Σεπτέμβριο οι αφίξεις προσφύγων μέσω της θαλάσσιας οδού έφτασαν τις 10.258. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο μηνιαίο αριθμό που έχουν καταγράψει οι ελληνικές Αρχές από την κρίση του Προσφυγικού το 2016. Από αυτούς, 4.867 πρόσφυγες έφτασαν στη Λέσβο. Η Ελλάδα έχει δεχτεί φέτος 45.600 άτομα, τον μεγαλύτερο αριθμό από τις χώρες της Μεσογείου, που ανέρχεται στο σύνολό του στα 77.400 άτομα, πολύ περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Τα πρόσφατα γεγονότα στη Μόρια με τα επεισόδια στον προσφυγικό καταυλισμό, σε συνδυασμό με την έξαρση των αφίξεων, κινητοποίησαν τις ελληνικές Αρχές, που αναπροσάρμοσαν ήδη και τους σχεδιασμούς τους στα θέματα ασφάλειας.

Παρόμοιες κρίσεις, όπως αυτή της Μόριας, η ελληνική πολιτεία έχει αντιμετωπίσει αρκετές κατά το παρελθόν:

  • Στις 28/10/2016 στο hotspot της ΒΙΑΛ στη Χίο ξέσπασαν ταραχές με αφορμή διαμαρτυρία Σύριας σε υπάλληλο της Ύπατης Αρμοστείας για την καθυστέρηση στην εξέταση του αιτήματος ασύλου.
  • Στις 19/12/2016 επεισόδια σημειώθηκαν στο hotspot στο Πυλί της Κω, όταν μετανάστες ξεσηκώθηκαν γιατί απορρίφθηκε η αίτηση ασύλου τους.
  • Στις 1/4/2016 στο κέντρο κράτησης στον Χαλκειό της Χίου για μια ακόμη φορά Αφγανοί και Σύροι συνεπλάκησαν μεταξύ τους, με αποτέλεσμα το hotspot να θυμίζει πεδίο μάχης.
  • Στις 8/7/2016 σοβαρά επεισόδια μεταξύ μεταναστών και αστυνομικών σημειώθηκαν στο hotspot της Λέρου. Σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, εξαγριωμένοι μετανάστες ζητούσαν να φύγουν από τη χώρα και επιτέθηκαν στην εκεί αστυνομική δύναμη με ξύλα, πέτρες και τσεκούρια.
  • Στις 22/5/2018 σοβαρά επεισόδια μεταξύ μεταναστών σημειώθηκαν στο hotspot Σκαραμαγκά. Μετανάστες μαχαιρώθηκαν μεταξύ τους για άγνωστο λόγο -πιθανότατα για εμπόριο ναρκωτικών-, ενώ επιτέθηκαν και στις αστυνομικές δυνάμεις.

Πάμπολλα επεισόδια έχουν όμως καταγραφεί μεταξύ των μεταναστών και στα hotspots της Μαλακάσας, της Θήβας, του Κατσικά Ιωαννίνων κ.α.

Οι τελευταίες αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου μιλούν για την άμεση υλοποίηση μιας σειράς μέτρων για την καταρχήν αντιμετώπιση του προβλήματος:

  • Ενίσχυση της φύλαξης των συνόρων μας, ιδίως με αύξηση των περιπολιών στη θάλασσα.
  • Κατασκευή κλειστών προαναχωρησιακών κέντρων για όσους παράνομα εισήλθαν στη χώρα και δεν δικαιούνται άσυλο ή η αίτησή τους απορρίπτεται.
  • Αύξηση των επιστροφών σε 10.000 μέχρι το τέλος του 2020.
  • Κατάρτιση λίστας «ασφαλούς χώρας» ώστε να επιστρέφονται αμέσως σε αυτή όσοι εισήλθαν παράνομα στην Ελλάδα.
  • Συνέχιση της αποσυμφόρησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με μεταφορά στην ενδοχώρα.
  • Διεθνοποίηση του προβλήματος με σειρά ενεργειών.

Αν και οι αφίξεις των προσφύγων στα ελληνικά νησιά συνεχίζονται με ίδια ένταση, τα στοιχεία που αφορούν στο δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι σοκαριστικά. Το 2018 οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 33.857 άτομα, με τις γεννήσεις να μειώνονται για τρίτη διαδοχική χρονιά. Στην τετραετία 2015-2018 οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 125.000 άτομα.  Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δεν αποτυπώνουν καμία πρόοδο, παρά το γεγονός ότι το 2018 ήταν έτος ανάκαμψης και θετικής μεταβολής του ΑΕΠ. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι γεννήσεις το 2018 περιορίστηκαν σε 86.440 από 88.553 που ήταν το 2017. Μείωση παρατηρήθηκε και στους θανάτους, οι οποίοι όμως έφτασαν στους 120.297 από 124.501 το 2017.

Το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων εξελίσσεται πλέον σε χρόνιο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας, καθώς το πρόβλημα έχει ξεκινήσει από το 2011 και διογκώνεται συνεχώς. Οι θάνατοι ήταν 111.000 το 2011 και από το 2015 και μετά έχουν σταθεροποιηθεί σε πάνω από 120.000. Αντίθετα, οι γεννήσεις ήταν 106.400 το 2011 και 100.371 το 2012 και πλέον έχουν υποχωρήσει αισθητά σε 86.440.

Στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε περίπου δύο εβδομάδες, η ελληνική κυβέρνηση θα θέσει το θέμα του ΜεταναστευτικούΠροσφυγικού. Είναι ίσως από τις πιο κρίσιμες ώρες για την ΕΕ ο τρόπος με τον οποίο θα διεξαχθεί μια τέτοια συζήτηση μεταξύ των κρατών-μελών αλλά και οι όποιες αποφάσεις ληφθούν – αν ληφθούν. Τα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να παραδεχτούν ότι αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, οι χώρες του Νότου -κυρίως η Ελλάδα η Ιταλία και η Μάλτα- θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως «αποθήκες ψυχών».

Σε κάθε περίπτωση, το τεράστιο θέμα του Προσφυγικού θα πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση με τον βαθμό αποδοχής από τις τοπικές κοινωνίες των προσφύγων αλλά και σε συνδυασμό με τα εθνικά, θρησκευτικά ή άλλα χαρακτηριστικά που έχουν οι κοινωνίες αυτές. Επειδή οι πληροφορίες που διαρρέουν από ένα κομμάτι της «ευρωπαϊκής νομενκλατούρας» μιλούν για ενσωμάτωση προσφύγων στις τοπικές κοινωνίες, σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα τα πράγματα πρέπει να είναι ξεκάθαρα. Η ενσωμάτωση προσφυγικών οικογενειών στην ελληνική κοινωνία πρέπει να υποστηριχτεί από γενναία χρηματοδότηση σε βάθος χρόνου και αναλογικά με τον πληθυσμό της χώρας.

Ευθύνη του κράτους

Επίσης, οι όποιες αποφάσεις ενσωμάτωσης θα είναι υπό την απόλυτη ευθύνη του ελληνικού κράτους, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηρίστηκα που έχουν περιοχές της ελληνικής επικρατείας (π.χ., η Θράκη). Τα ανησυχητικά στοιχεία του αυξανόμενου δημογραφικού προβλήματος στην Ελλάδα δεν αφήνουν άλλο δρόμο.

Τέλος, η Ελλάδα θα πρέπει να στηριχτεί απ’ όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εντεινόμενη τουρκική προκλητικότητα και την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της στο Αιγαίο κ.α. Η κρισιμότητα των στιγμών επιβάλλει ξεκάθαρες κουβέντες απ’ όλους. Σε οποιαδήποτε αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να γνωρίζουν οι πάντες ότι για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπάρχει και το βέτο. Χρειάζεται μόνο πολιτική βούληση υπό το βάρος της υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 122 της «Νέας Σελίδας» που κυκλοφόρησε την Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2019.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»: Κόκκινος συναγερμός για την προσφυγική κρίση